عن أبي هريرة رضي الله عنه مرفوعاً: «أتدرون من المفلس؟» قالوا: المُفْلِس فينا من لا دِرهَمَ له ولا مَتَاع، فقال: «إن المفلس من أمتي من يأتي يوم القيامة بصلاة وصيام وزكاة، ويأتي وقد شَتَمَ هذا، وقذف هذا، وأكل مال هذا، وسَفَكَ دم هذا، وضرب هذا، فيعطى هذا من حسناته، وهذا من حسناته، فإن فنيت حسناته قبل أن يُقْضَى ما عليه، أخذ من خطاياهم فَطُرِحتْ عليه، ثم طُرِحَ في النار».
Daga Abu Hurairah, yardar Allah ta tabbata a gare shi, tare da rahoto kan mai zuwa: “Shin kun san wanda ya bankare?” Suka ce: Fatara tana daga cikinmu wanda ba shi da kudi ko kaya, sai ya ce: “Fatarar daga al’ummata ita ce wani wanda ya zo ranar tashin kiyama da salla, da azumi da zakka, sai ya zo aka zagi wannan, wannan kuma aka jefa shi, kuma ya cinye wannan kudin, kuma wannan jini ya zube, kuma wannan an buge shi, kuma ana bayar da wannan ne daga kyawawan ayyukansa. Wannan yana daga cikin kyawawan ayyukansa. Idan kyawawan ayyukansa suka baci kafin a biya shi hakinsa, zai dauke zunubansu sai a jefa shi, sa'annan a jefa shi cikin Wuta. ”
Muslim ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi
Manzon Allah SAW yana tambayar Sahabbai amincin Allah a gare su sai ya ce: lp limsam wanda yafo kowa Talaucewa? sai suka basjo labarin abunda suka sani a Al-adance, sai suka ce: shi ne talakan bashi da ko sisi kuma bashi da Kadara, sai ya basu labarin cewa Matsiyaci a cikin wannan Al-ummar shi ne wanda yazo Ranar Alkiyama da kyawawan Ayyuka Manya, da kuma kyawawan Ayyuka Masu yawa na Sallah da Azumi da zakka sai ya zo amma ya Zagi wannan kuma ya daki wancan, kuma ya cinye kuxin wancan kuma ya jefi wancan ya zubar da jinin wancan, kuma ga Mutane suna son karbar haqqinsu, saboda abunda basu iya karvarsa a Duniya ba zasu karveshi a Lahira, sai a xaukar musu fansa sai a xauka daga ladan ayyukansa a bawa wannan ladansa kuma wannan ma a biyashi da ladansa da Adalci da kisasi na gaskiya, idan suka qare ayyukansa na Alkairin sai a xauki Zunubansu sai a lafta masa su, sannan a jefashi cikin Wuta
Madogara
- رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين؛ للإمام أبي زكريا النووي، تحقيق د. ماهر الفحل، دار ابن كثير-دمشق، الطبعة الأولى، 1428ه .
- بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين؛ تأليف سليم الهلالي، دار ابن الجوزي- الطبعة الأولى1418ه
- نزهة المتقين شرح رياض الصالحين؛ تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة-بيروت، الطبعة الرابعة عشر، 1407هـ.
- صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ.
- شرح رياض الصالحين؛ للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ.
Wannan hadisi a HadeethEnc.comعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يقول: «الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ، وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ، وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ، مُكَفِّرَاتٌ مَا بَيْنَهُنَّ إِذَا اجْتَنَبَ الْكَبَائِرَ».
Daga Abu Huraira - Allah Ya yarda da shi - cewa Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya ce "Salloli biyar, da Juma'a zuwa Juma'a, da Ramadan zuwa Ramadan, masu kankare a binda ke tsakaninsu ne idan ya nisanci manyan zunubai".
Muslim ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi
Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - yana bada labarin cewa; Salloli biyar ababen faralantawa a yini da dare ne, da sallar Juma'a a kowane mako, da azimin watan Ramadan a kowacce shekara, masu kankare abinda ke tsakaninsu ne na kananan zunubai da sharadin nisantar manyan zunubai. Amma manyan zunubai kamar zina da shan giya ba mai kankaresu sai tuba.
Fa’idoji
- Zunubai daga cikinsu akwai kananu a kwai kuma manya.
- Kankare kananun zunubai abin shardantawane da nisantar manyan zunuban.
- Manyan zunubai su ne zunuban da haddi yazo a cikinsu, ko narko a lahira ya zo a cikinsu, ko fushi, ko akwai tsawatarwa a cikinsu, ko la'anta ga mai aikatasu, kamar zina da shan giya.
Madogara
صحيح مسلم (1/ 209) (233).
شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (2/ 183).
نزهة المتقين بشرح رياض الصالحين، لمصطفى سعيد الخن (1/ 158).
تطريز رياض الصالحين، لفيصل آل مبارك (ص108).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم بن عيد الهلالي (1/ 209).
Wannan hadisi a HadeethEnc.comعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: لَقَد رَأَيت سبعين من أهل الصُّفَّةِ، مَا مِنهُم رَجُل عَلَيه رِدَاء، إِمَّا إِزَار، وإِمَّا كِسَاء، قد رَبَطوا في أعناقِهم، فمنها ما يبلغُ نصف الساقين، ومنها ما يبلغ الكعبين، فَيَجْمَعُهُ بيده كَرَاهِيَةَ أن تُرى عورَتُه.
Daga Abu Huraira - Allah ya yarda da shi - ya ce: Na ga mutum saba'in daga cikin ajin, babu wani daga cikinsu da yake sanye da alkyabba, ko dai a matsayin budurwa, ko a matsayin tufa, an daure su kamar kulli a cikin wuyoyinsu, daya daga cikinsu yana da kusan rabin kafafu.
Buhari ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi
Mutanen da ke halin sune sahabban Annabi, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, daga cikin matalautan bakin haure da suka bar gidajensu da kudinsu a Makka suka yi hijira daga gare ta zuwa Madina bayan ta kasance mafi soyuwa a gare su a kasar. Mutanen da ke da karfin sun fi maza sama da saba'in, kuma sifar silar ce mai inuwa a karshen masallacin Annabi, sallal Lahu alayhi wa alihi wa sallam, wanda a karkashinsa wadannan matalautan bakin haure suka kwana. Amma tufafin da suke sanyawa a lokacin rani da damuna, Abu Hurairah, Allah ya yarda da shi, ya ba mu labarinsu, kuma ya kasance yana daga cikin mutanen masu inganci yana cewa: (Babu wani mutum daga cikinsu da ke sanye da tufafi, ko dai jaket ko kuma tufa). An ce game da shi a yau kwat da wando, kuma an kira shi kwat da wando, kuma Abu Huraira ya ambata cewa ɗayansu bai jefa wannan abu ba, sai dai ya zama tufafi guda ɗaya wanda ke lulluɓe kansa daga sama zuwa ƙasa, kwatankwacin abin da ake kira a yau gajerun tufafi. Abu Huraira ya ce: (An daure su a wuyansu) wato daya daga cikinsu ya daura shi a wuyansa kamar yadda yaro ke daure tufafinsa a wuyansa. Domin tufafin da dole ne ya raba kuma ya sanya bai wadatar da shi ba, amma dai tsinin nasa yana kan wuyansa, Allah Ya yarda da su. Sai Abu Huraira ya ce: (Wasu daga cikinsu sun kai rabin kafafu) wato tsawon wannan tufafin daga kafada zuwa rabin kafafu, don haka ba ya kai wa idon sawu. Sannan ya ce: (Ciki har da abin da ya kai ga duga-dugai kuma ya tara shi da hannunsa, yana kyamar ganin tsiraicinsa) wato: a lokacin salla yana aibanta kansa don kada ya ga tsiraicinsa alhali yana durkusawa ko sujjada, Allah ya yi albarka ya kuma daukaka shi duka. Wannan shi ne lamarin dayawa daga cikin Sahabbai, yardar Allah ta tabbata a gare su, kamar yadda suka rayu cikin talauci da bukata kuma ba su doru a kan duniya da adonta ba, ko da aka bude musu duniya ba su shagaltar da ita ba, kuma sun kasance a kan yakini da zuhudu, har sai da Allah Ta’ala ya wuce.
Madogara
1-فتح الباري (277/11).
2-كنوز رياض الصالحين (273/7).
3-شرح رياض الصالحين لابن عثيمين (267/3).
Wannan hadisi a HadeethEnc.comعن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «ليس الغِنَى عن كَثرَة العَرَض، ولكن الغِنَى غنى النفس».
A kan Abu Hurairah - yardar Allah ta tabbata a gare shi - a kan annabi - salati da amincin Allah su tabbata a gare shi - wanda ya ce: A kan Abu Hurairah - yardar Allah ta tabbata a gare shi - a kan annabi - salati da amincin Allah su tabbata a gare shi - wanda ya ce:
Bukhari da Muslim suka Rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi
Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - ya bayyana cewa hakikanin dukiya ba ita ce yawan kudi ba, amma dukiya ta gaskiya ita ce arzikin rai, don haka idan mutum ya wadatu da abin da aka ba shi kuma ya wadatu da shi kuma ya yarda da shi kuma ba ya da sha’awar karawa ko nacewa a cikin neman, to shi yana daga cikin mawadata.
Madogara
1-شرح صحيح مسلم (140/7).
2-فتح الباري (272/11).
3-كنوز رياض الصالحين (5/8).
Wannan hadisi a HadeethEnc.comعن خَولة الأنصاريةِ رضي الله عنها قالت: سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يقول: «إِنَّ رِجَالًا يَتَخَوَّضُونَ فِي مَالِ اللهِ بِغَيْرِ حَقٍّ، فَلَهُمُ النَّارُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Daga Khaulat Al-Ansariyya - Allah Ya yarda da ita - ta ce: Na ji Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - yana cewa: "Lallai wasu mutane suna kutsawa a dukiyar Allah ba tare da wani haƙƙi ba, to, wuta ta tabbata a garesu ranar al-ƙiyama".
Bukhari ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi
Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata a gareshi - yana ba da labari game da wasu mutane da suke tasarrufi a dukiyoyin musulmai da ɓarna, suna ɗaukarsu ba tare da wani haƙƙi ba, wannan ma'ana ce mai gamewa game da dukiya ta hanyar tara ta da kasuwanci da ita ba tare da halaccinta ba, da ciyar da ita ba ta ingantacciyar hanya ba, cin dukiyoyin marayu da dukiyoyin waƙafi da musanta amanoni da ƙwace ba tare da cancanta ba daga dukiyoyi game gari, to, duk suna shiga cikin wannan.
Sannan (Annabi) tsira da amincin Allah su tabbata a gareshi ya ba da labarin cewa sakamakonsu (shi ne) wuta a ranar al-ƙiyama.
Fa’idoji
- Dukiyoyin da ke hannun mutane su ne dukiyar Allah, Ya sanyasu mamaya a kansu don su ciyar da su ta hanyar da aka shara'anta, kuma su nisanci tasarrufi a cikinsu da ɓarna, wannan ya game shugabanni da wasunsu cikin ragowar mutane.
- Tsanantawar shari'a a dukiyar al'umma, kuma cewa wanda ya jiɓinci wani abu daga cikinta, to, za a yi masa hisabi a ranar al-ƙiyama a kan samota da kuma ciyar da ita.
- Wanda yake tasarrufi tasarrufin da ba na shari'a ba a cikin dukiya ya shiga cikin wannan narkon, duka ɗaya ne dukiyar ta kasance tasa ce ko ta waninsa ce.
Madogara
صحيح البخاري (4/ 85) (3118).
فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (6/ 372).
منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (10/ 231).
توضيح الأحكام من بلوغ المرام، للبسام (7/ 424).
Wannan hadisi a HadeethEnc.comعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «سِبَابُ المُسْلِمِ فُسُوقٌ، وَقِتَالُهُ كُفْرٌ».
Daga Abdullahi ɗan Mas’ud - Allah Ya yarda da shi - cewa Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya ce: "Zagin musulmi fasiƙanci ne, kuma yaƙarsa kafirci ne".
Bukhari da Muslim ne suka rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi
Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya hana musulmi ya zagi ɗan uwansa musulmi, kuma hakan yana daga fasiƙanci shi ne fita daga yi wa Allah ɗa'a da ManzonSa - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi -, kuma yaƙar musulmi ga ɗan uwansa musulmi yana daga ayyukan kafirci, sai dai hakan kafirci ne ƙarami.
Fa’idoji
- Wajabcin girmama mutuncin musulmi da jininsa.
- Girman lamarin zagin musulmi ba tare da wani haƙƙi ba; to mai zagin ba tare da wani haƙƙi ba fasiƙi ne.
- Zagin musulmi da yaƙarsa yana raunana imani kuma yana tauye shi.
- Sashin ayyuka ana ambatansu kafirci; koda basu kai ga kafirci babba mai fitarwa daga tafarkin Musulunci ba.
- Abin nufi da kafirci a nan kafirci ƙarami wanda ba ya fitarwa daga Addini da haɗuwar Ahlus Sunnah; domin Allah - Mai girma da ɗaukaka - Ya tabbatar da 'yan uwantaka ta imani ga muminai a halin yaƙi tsakaninsu da kuma jayayyarsu, sai Allah Maɗaukakin sarki Ya ce; {Idan ƙungiyoyi biyu ta muminai suka yi faɗa to ku yi sulhu a tsakaninsu} zuwa faɗinSa; {Kaɗai muminai 'yan uwa ne}.
Madogara
صحيح البخاري (1/ 19) (48).
صحيح مسلم (1/ 81) (64).
فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (6/ 362).
منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (10/ 216).
توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام، للبسام (7/ 412).
Wannan hadisi a HadeethEnc.comعن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إذا كنتم ثلاثة فلا يتناجى اثنان دون الآخَر، حتى تختلطوا بالناس؛ من أجل أن ذلك يحُزنه".
Daga Abdullah bin Masoud - Allah ya yarda da shi - ya ce: Manzon Allah - Salati da amincin Allah su tabbata a gare shi - ya ce: "Idan kun kasance uku, to biyu ba za su yi ma'amala ba tare da dayan ba, har sai kun cakuda da mutane, saboda wannan yana sa shi bakin ciki."
Bukhari da Muslim suka Rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi
Musulunci ya yi umarni da kame zukata, da zama mai kyau da magana, kuma ya hana duk abin da zai bata wa Musulmi rai kuma ya tsoratar da shi kuma ya tilasta masa yin zato, daya daga cikin hakan shi ne idan sun kasance uku, to idan yin mu'amala biyu da su bai kai na ukun da ke tare da su ba, wannan ya bata masa rai kuma ya bata masa rai kuma ya ji shi bai cancanci shiga tare da su a cikin tattaunawar tasu ba, haka nan kuma Yana jin shi kadai shi kaɗai, don haka Sharia ta hana irin wannan tarayya
Madogara
صحيح البخاري, تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر, دار طوق النجاة ترقيم محمد فؤاد عبدالباقي, ط 1422.
صحيح مسلم, تحقيق: محمد فؤاد عبدالباقي, دار إحياء التراث العربي.
منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان. دار ابن الجوزي. ط1 1428ه.
توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام، للبسام. مكتَبة الأسدي، مكّة المكرّمة.الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م.
رياض الصالحين، للنووي، تحقيق : ماهر الفحل. دار ابن كثير - بيروت. الطبعة الأولى 1428ه - 2007م.
تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام، للشيخ الفوزان. الناشر : الرسالة. الطبعة الأولى : 1427– 2006م.
Wannan hadisi a HadeethEnc.comعن عائشة رضي الله عنها قالت: قال النبي صلى الله عليه وسلم: «لَا تَسُبُّوا الْأَمْوَاتَ، فَإِنَّهُمْ قَدْ أَفْضَوْا إِلَى مَا قَدَّمُوا».
Daga A'isha - Allah Ya yarda da ita - ta ce: Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata a gareshi - ya ce: "Kada ku zagi matattu; domin cewa sun iso zuwa abin da suka gabatar".
Bukhari ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi
Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata a gareshi - yana bayyana haramcin zagin matattu da afkawa a cikin mutuncinsu, kuma wannan yana daga munanan ɗabi'u; domin sun kai zuwa abin da suka gabatar da shi na ayyuka na gari ko na banza, kamar yadda wannan zagin ba ya isa zuwa garesu, to, lallai cewa yana cutar da rayayyu.
Fa’idoji
- Hadisin dalili ne a kan haramcin zagin matattu.
- Barin zagin matattu a cikinsa akwai kula da maslahar rayayyu, da kiyaye zaman lafiyar jama'a daga gaba da ƙiyayya.
- Hikima a kan hana zaginsu, cewa sun isa zuwa abin da suka gabatar, to, zaginsu ba ya amfanarwa, kuma a cikinsa akwai cutarwa ga makusantansa rayayyu.
- Cewa ba ya kamata ga mutum ya faɗi abin da babu maslaha a cikinsa.
Madogara
صحيح البخاري (2/ 104) (1393).
فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (2/ 631).
منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (4/ 385).
توضيح الأحكام من بلوغ المرام، للبسام (3/ 277).
Wannan hadisi a HadeethEnc.comKowane hadisi, daraja, sharhi da fa’ida a nan an nuna su daidai yadda HadeethEnc.com ke wallafa su, bisa sharuɗɗansa na sake wallafawa. Darajar ba ta ambaci wanda ya yanke hukuncin ba. Fassarorin da sharhohin na mawallafansu ne, kuma wasu suna bayyana hukunce-hukunce; masu bitar Sabīl ba su duba su ba. Hadisin Larabci shi ne nassin. Tushe: HadeethEnc.com