Edep · 01 / 08
Cüzdan kartları
Edep ve Ahlak
الآداب والأخلاقAdab & Akhlāq
İlmî inceleme: beklemede
Bu metin Sabīl baskı kitaplığından gelir. İlmî incelemesi hâlâ sürüyor; iki âlim imzaladıktan sonra her maddede inceleyenlerin adları ve tarih yer alacak.
Taslak çeviri: Arapça ve İngilizceden makineyle yapılmıştır; henüz bir âlim ya da bu dili ana dili olarak konuşan bir editör tarafından okunmamıştır. Bir satırın anlaşılmadığı yerde İngilizceyi gösterin ve Arapçaya güvenin.
Görgü ve Karakter
الْأَدَبُ
Al-adab
Mizanda güzel ahlaktan daha ağır gelen hiçbir şey yoktur. İbadet saati biçimlendirir; ahlak ise hayatı.
2 · Yeme ve içme
3 · Uyuma ve uyanma
4 · Selam ve izin isteme
5 · Dil
6 · Meclisler
7 · Hasta, yolcu ve misafir
8 · Gözetilecek haklar
Tirmizî · sahih — “Müminlerin iman bakımından en olgunu, ahlakı en güzel olanıdır.”
02Yemek
Elleri yıkayın ve Bismillah deyin.
Sağ elle ve önünüzden yiyin.
Yemeği asla kötülemeyin. Canınız çekiyorsa yiyin, çekmiyorsa bırakın.
Oturarak yiyin ve arkanıza yaslanmayın.
Üçte biri yemek, üçte biri içecek, üçte biri nefes için.
Bir dikişte değil, üç nefeste için; kabın içine nefes vermeyin.
Altın ya da gümüş kaplardan yiyip içmeyin.
Buhârî, Müslim · sahih; Tirmizî, İbn Mâce · sahih
Başlarken unutursanız
بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Bismillāhi awwalahu wa ākhirah
Ebû Dâvûd, Tirmizî · sahih
Bitirince
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنِي هَٰذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَا قُوَّةٍ
Al-ḥamdu lillāhil-ladhī aṭ‘amanī hādhā wa razaqanīhi min ghayri ḥawlin minnī wa lā quwwah
Kim bunu söylerse geçmiş günahları bağışlanır.
Ebû Dâvûd, Tirmizî · hasen
03Uyku
Abdestli olarak uyuyun.
Yatmadan önce yatağı üç kez silkeleyin.
Sağ yanınıza, eliniz yanağınızın altında olarak yatın.
Âyetü’l-Kürsî’yi, Bakara suresinin son iki ayetini ve avuçlara üfleyerek üç “Kul” suresini okuyun.
Yüzüstü yatmayın; bu, Allah’ın sevmediği bir yatış biçimidir.
Buhârî, Müslim · sahih; Ebû Dâvûd, Tirmizî · sahih
Günün son sözleri
بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا
Bismika-llāhumma amūtu wa aḥyā
Buhârî · sahih
Uyanınca
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ
Al-ḥamdu lillāhil-ladhī aḥyānā ba‘da mā amātanā wa ilayhin-nushūr
Buhârî · sahih
Rahatsız eden bir rüya: sol tarafınıza üç kez hafifçe tükürün, şeytandan Allah’a sığının, öbür yanınıza dönün ve onu kimseye anlatmayın. Güzel rüya Allah’tandır; onu yalnızca sizi sevene anlatın.
Buhârî, Müslim · sahih
04Selam
السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ
As-salāmu ‘alaykum wa raḥmatullāhi wa barakātuh
Otuz derece sevap: on selam için, on rahmet için, on bereket için. Selamı almak farzdır; selamı ilk vermek sünnettir.
Ebû Dâvûd, Tirmizî · sahih
Binekli yürüyene, yürüyen oturana, az olan topluluk çok olana, küçük büyüğe selam verir.
Tanıdığınıza da tanımadığınıza da selam verin.
Eve girerken ev halkınıza selam verin; O’nun ﷺ yaptığı gibi çocuklara selam verin.
Tokalaşın; ikisi ayrılmadan önce günahlar dökülür.
Buhârî, Müslim · sahih; Ebû Dâvûd, Tirmizî · sahih
İzin isteme
Üç kez isteyin; cevap gelmezse gücenmeden geri dönün.
Kapının önünde değil yanında durun ve içeriye bakmayın.
Sorulduğunda kim olduğunuzu söyleyin; yalnızca “benim” demeyin.
İnsan annesinden bile izin ister.
Kur’an 24:27–28; Buhârî, Müslim · sahih. Bakış sokakta da evde de aynı şekilde indirilir.
05Dil
Allah’a ve ahiret gününe iman eden ya hayır söylesin ya da sussun.
Buhârî, Müslim · sahih
Gıybet — arkadan çekiştirme
Kardeşini hoşlanmayacağı bir şeyle anmandır. “Ya söylenen şey onda varsa?” diye sorulunca O ﷺ şöyle buyurdu: Onda varsa gıybetini etmiş olursun; yoksa ona iftira etmiş olursun.
Müslim · sahih; Kur’an 49:12
Yalnızca şu durumlarda caizdir: hakkını verebilecek birinin önünde hak aramak, fetva istemek, bir Müslümanı gerçek bir zarara karşı uyarmak, günahı açıktan işleyeni anmak ve başka bir yol bulunmadığında kişiyi tanıtmak.
Nemîme — söz taşıma
İnsanların arasını bozmak için aralarında söz taşımaktır. “Söz taşıyan cennete giremez.” Size ulaşırsa ona inanmayın, onu başkasına aktarmayın ve hakkında söz getirilen kişi için kötü düşünmeyin.
Buhârî, Müslim · sahih
Yine dille ilgili olanlar: yalan, yalan yere yemin, alay, kötü lakap takma, sırf tartışmak için tartışma ve övünme. Şakalaşmak caizdir; O ﷺ şakalaşır ve yalnızca doğru olanı söylerdi.
Kur’an 49:11; Tirmizî · sahih
06Meclisler
Gelirken de ayrılırken de selam verin; ilki sonuncusundan daha öncelikli değildir.
Meclisin bittiği yere oturun; yerine oturmak için kimseyi kaldırmayın.
İki kişi üçüncüyü dışarıda bırakarak gizlice konuşmaz; bu onu üzer.
Sizden istendiğinde yer açın ve halkayı genişletin.
Sözü tekelinize almayın ve söz kesmeyin.
Meclis emanettir: orada güvenilerek söylenen orada kalır.
Ebû Dâvûd, Tirmizî · sahih; Buhârî, Müslim · sahih; Kur’an 58:11
Kalkıp ayrılırken
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Subḥānaka Allāhumma wa biḥamdik, ashhadu an lā ilāha illā ant, astaghfiruka wa atūbu ilayk
O oturumda geçen boş sözlere kefaret olur.
Tirmizî, Ebû Dâvûd · sahih
İçinde Allah’ın anılmadığı bir meclis, orada oturanlar için bir kayıptır; bir eşek leşinin başından kalkmak gibidir.
Ebû Dâvûd · sahih
07Hasta ve misafir
Hasta ziyareti
Ziyareti kısa tutun, başucuna yakın oturun, hâlini hatırını sorun, ona moral verin ve ölümden söz etmeyin. Sabahleyin ziyaret eden kimse için yetmiş bin melek akşama kadar bağışlanma diler.
Tirmizî, Ebû Dâvûd · sahih
لَا بَأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ
Lā ba’sa ṭahūrun in shā’allāh
Zararı yok; Allah dilerse bu bir arınmadır.
Buhârî · sahih
Misafir
Ona ikram edin: bir gün bir gece cömertçe ağırlama, üç gün de misafirlik. Bundan fazlası sadakadır.
Misafir, ev sahibine yük olacak kadar uzun kalmamalıdır.
Elinizde ne varsa özür dilemeden ve gösteriş yapmadan çıkarın.
Buhârî, Müslim · sahih
Hapşırma: hapşıran “elhamdülillah” der; işiten “yerhamükellah” diye karşılık verir; hapşıran da “yehdîkümullâhu ve yuslihu bâleküm” diye cevap verir. Bir kez, en çok da üç kez karşılık verilir; bundan fazlasında kişi rahatsızdır.
Buhârî · sahih; Müslim · sahih
08Gözetilecek haklar
Anne baba
Bizzat Allah’a ibadetin yanına konmuştur. Onlara küçümseyici tek bir söz söylemeyin, onları terslemeyin ve onlara tevazu kanadını indirin. Hakları, mümin olsunlar ya da olmasınlar geçerlidir; ölümlerinden sonra da onlara dua etmek ve yakınlarıyla bağlarını sürdürmekle devam eder.
Kur’an 17:23–24; Ebû Dâvûd · sahih
Komşu
Cebrâil O’na ﷺ komşu hakkında o kadar tavsiyede bulundu ki, onu mirasçı kılacağını sandı. Komşusu kötülüğünden emin olmayan kimse mümin değildir. Pişirdiğinizden ona gönderin ve verdiği rahatsızlığa katlanın.
Buhârî, Müslim · sahih
Yol
Bakışı indirin. Eziyet veren şeyi kaldırın.
Selamı alın. İyiliği emredin, kötülükten sakındırın.
Yolunu kaybedene yol gösterin, zorlanana yardım edin.
Buhârî, Müslim · sahih
Müslümanın Müslüman üzerinde altı hakkı vardır: selamını almak, hastalandığında onu ziyaret etmek, cenazesine katılmak, davetine icabet etmek, hapşırdığında ona karşılık vermek ve nasihat istediğinde ona samimiyetle nasihat etmek.
Müslim · sahih
Kenarı noktalı satırlar, Arapça metnin harekelerinden kuralla çıkarılan okunuşudur. Basılı eserlerden alınmamıştır ve gözden geçirilmemiştir: Arapçadan ayrıldığı yerde doğru olan Arapçadır.
Bu dilde kitaplık, Uluslararası baskının taslak bir çevirisinden okunur. Çeviri, Arapça ve İngilizceden makineyle yapılmıştır; henüz hiçbir âlim ya da bu dili ana dili olarak konuşan bir editör onu incelememiştir. Kaynak Arapçadır; İngilizce de yanında gösterilebilir. Bir yayının Kur’an’dan alıntı yaptığı yerde gösterilen anlam, taslak değil, yayımlanmış bir baskının, Turkish Translation - Rowwad Translation Center (QuranEnc.com), kendi ifadesidir.
Bu yayını yazdır
Uluslararası · Arapça · İngilizce
Yerel · Arapça · বাংলা · İngilizce
%100 ölçekte yazdırın, asla “sayfaya sığdır” ile değil; yoksa kartlar ölçüsünde katlanmaz.
Yazdırması ve paylaşması ücretsiz. Satılamaz.
Aynı anlar için