عَنْ عَبْدِ اللهِ بنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ».
از عبدالله بن مسعود ـ رضی الله عنه ـ روایت است که گفت: رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: «أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ»: «نخستین چیزی که میان مردم در روز قیامت دربارهٔ آن قضاوت می‌شود، مسئلهٔ خون‌هاست».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان داشته که نخستین چیزی که در روز قیامت نسبت به ظلم مردم به یکدیگر قضاوت می‌شود، مسئلهٔ مربوط به خون‌هایی است که ریخته شده است، مانند کشتن یا زخمی کردن.
فواید
- بزرگی مساله‌ی خون‌هایی که ریخته شده است؛ زیرا هر چه مهم‌تر باشد زودتر مورد بررسی قرار می‌گیرد.
- گناهان بر اساس مفسده‌ای که در پی آن حاصل می‌شود، بزرگ به حساب می‌آیند و کشتن بی‌گناه از بزرگ‌ترین مفاسد است و مفسده‌ای بزرگ‌تر از آن نیست مگر کفر و شرک آوردن به الله تعالی.
مرجع
صحيح البخاري (9/ 2) (6864).
صحيح مسلم (3/ 1304) (1678).
خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام، لفيصل آل مبارك (ص319).
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام (ص640).
الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري (2/ 103).
عن معاذ بن أنس رضي الله عنه مرفوعًا: «مَن كَظَمَ غَيظًا، وَهُو قادر على أن يُنفِذَه، دَعَاه الله سبحانه وتعالى على رؤوس الخَلاَئِق يوم القيامة حتَّى يُخَيِّره من الحُور العَين مَا شَاء».
از معاذ بن انس رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «مَنْ كظَمَ غيظا، وهُو قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنْفِذَه، دَعَاهُ الله سُبْحانَهُ وتَعالَى عَلَى رُؤُوسِ الْخلائقِ يَوْمَ الْقِيامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ مِنَ الْحُورِ الْعِينِ مَا شَاءَ»: «هرکس خشمش را فرو ببرد، درحالی که می تواند آن را عملی سازد (يا انتقام بگيرد)، الله متعال در روز قیامت او را در انظار عمومی صدا می زند و به او اجازه می دهد هرچه از زنان زيبای بهشتی که می خواهد، برای خود برگزيند».
به روایت ابن ماجه - به روایت ترمذی - به روایت ابوداوود - به روایت احمددرجهحسن لغیره است
شرح
در این حدیث آمده که چون مسلمانی از دیگری خشمگین شود و با وجود قدرت، علیه او اقدام نکند و برای کسب رضایت الله متعال چنین رفتاری داشته باشد و بر اسباب خشم و ناراحتی که برای وی میسر شده، صبر کند، این پاداش بزرگ برای او خواهد بود که در روز قیامت و در انظار عمومی صدا زده می شود و به او این اختیار داده می شود که هر تعداد از زنان زیبای بهشتی که می خواهد برای خود انتخاب نماید.
مرجع
مسند أحمد، تحقيق شعيب الأرنؤوط، الناشر: مؤسسة الرسالة الطبعة: الأولى، 1421 هـ - 2001 م.
سنن أبي داود، للإمام أبي داود تحقيق: محمد محيي الدين عبد الحميد، الناشر: المكتبة العصرية، صيدا - بيروت.
سنن ابن ماجه، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، نشر: دار إحياء الكتب العربية - فيصل عيسى البابي الحلبي.
سنن الترمذي، للإمام الترمذي، تحقيق: أحمد محمد شاكر وآخرون، الناشر: شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي، مصر، الطبعة: الثانية، 1395 هـ - 1975 م.
صحيح الترغيب والترهيب – الألباني، مكتبة المعارف – الرياض.
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي، ط1، دار ابن الجوزي، الدمام، 1415هـ.
دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، لمحمد علي بن محمد بن علان، ط4، اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة، بيروت، 1425هـ.
رياض الصالحين للنووي، ط1، تحقيق: ماهر ياسين الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، 1428هـ.
شرح رياض الصالحين، للشيخ ابن عثيمين، دار الوطن للنشر، الرياض، 1426هـ.
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين، ط14، مؤسسة الرسالة، 1407هـ.
عن أبي هريرة رضي الله عنه مرفوعًا: «إِنَّ الله تَعَالى يَقُول يَوْمَ القِيَامَة: أَيْنَ المُتَحَابُّونَ بِجَلاَلِي؟ اليَوم أُظِلُّهُم فِي ظِلِّي يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلِّي».
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند«إِنَّ الله تَعَالى يَقُول يَوْمَ القِيَامَة: أَيْنَ المُتَحَابُّونَ بِجَلاَلِي؟ اليَوم أُظِلُّهُم فِي ظِلِّي يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلِّي»: «روز قيامت الله متعال می فرمايد: کسانی که به خاطر عظمت من (و در جهت اطاعت از من) با يکديگر دوستی و محبت داشته اند، کجا هستند؟ امروز که سايه ای جز سايه ی من وجود ندارد، آنان را در سايه ی خود جای می دهم».
به روایت مسلمدرجهصحیح است
شرح
الله متعال در روز قیامت و در میان کسانی که در صحرای محشر گرد آمده اند، ندا می دهد: «أَيْنَ المُتَحَابُّونَ بِجَلاَلِي؟»: «کسانی که به خاطر عظمت من با يکديگر دوستی و محبت داشته اند، کجا هستند؟». الله متعال درحالی این سوال را مطرح می کند که جایگاه آنان را می داند و از اوضاع و احوال آنها کاملا آگاه است؛ اما به این ترتیب فضل آنها را بیان نموده و آشکار می نماید؛ و به این معناست: کجایند کسانی که فقط به خاطر بزرگی و عظمت من و نه هیچ هدف دیگری از اهداف دنیوی با هم محبت و دوستی کرده اند؟
سپس می فرماید: «اليَوم أُظِلُّهُم فِي ظِلِّي»: «امروز آنها را در سایه ی خود جای می دهم». نسبت داده شدن سایه به الله متعال، از باب بیان بزرگی و شرف آن می باشد و مراد از آن سایه ی عرش است؛ چنانکه در روایات دیگر آمده است: «ظِلِّ عَرْشِي»: «سایه ی عرشم».
«يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلِّي»: یعنی در آن روز هیچ سایه ای جز سایه ی عرش خداوند رحمن وجود ندارد.
مرجع
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي، الدمام، الطبعة: الأولى 1415هـ.
دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، محمد علي بن البكري بن علان، اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة، بيروت، الطبعة: الرابعة 1425هـ.
رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين، أبو زكريا محيي الدين النووي، تحقيق ماهر الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، الطبعة: الأولى 1428هـ.
صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423 هـ.
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة: الرابعة عشر 1407هـ.
عن عبد الله بن عمر رضي الله عنهما مرفوعاً: "يَطْوِي الله السماوات يوم القيامة، ثم يَأْخُذُهُنَّ بيده اليمنى، ثم يقول: أنا الملك أين الجبارون؟ أين المتكبرون؟ ثم يَطْوِي الأَرَضِينَ السبع، ثم يأخذهن بشماله، ثم يقول: أنا الملك، أين الجبارون؟ أين المتكبرون؟".
از عبدالله بن عمر رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «يَطْوِي اللهُ السَّمَاوَاتِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، ثُمَّ يَأْخُذُهُنَّ بِيَدِهِ الْيُمْنَى، ثُمَّ يَقُولُ: أَنَا الْمَلِكُ، أَيْنَ الْجَبَّارُونَ؟ أَيْنَ الْمُتَكَبِّرُونَ؟ ثُمَّ يَطْوِي الْأَرَضِينَ السبع، ثُمَّ يَأْخُذُهُنَّ بِشِمَالِهِ، ثُمَّ يَقُولُ: أَنَا الْمَلِكُ، أَيْنَ الْجَبَّارُونَ؟ أَيْنَ الْمُتَكَبِّرُونَ؟»: «روز قيامت الله متعال آسمان ها را در هم می پيچد و به دست راستش می گيرد و سپس می فرمايد: من پادشاه هستم؛ جباران و متکبران کجا هستند؟ همچنين زمين های هفتگانه را در هم می پيچد و به دست چپش می گيرد و می فرمايد: من پادشاه هستم؛ جباران و متکبران کجا هستند؟».
به روایت مسلمدرجهصحیح است
شرح
ابن عمر رضی الله عنهما خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم به ایشان خبر داده: الله عزوجل در روز قیامت آسمان های هفتگانه را در هم پیچیده و به دست راستش می گیرد و زمین های هفتگانه را در هم پیچیده و به دست چپش می گیرد؛ و هر بار که یکی از آنها را در هم می پیچد، جباران و متکبران را صدا می زند و اینگونه جایگاه آنها را پایین آورده و کوچک و ناچیز نشان می دهد و اعلان می کند که پادشاهی حقیقی و کامل از آن اوست که ضعیف نمی شود و از بین نمی رود؛ و هر پادشاه و مملوک و عادل و ظالمی، نزد الله از بین رفتنی و در برابر او ذلیل و خوار می باشد. او کسی است که به خاطر آنچه می کند بازخواست نمی شود؛ ولی آنان [در برابر رفتارشان] مسئولند.
مرجع
كتاب التوحيد للإمام محمد بن عبد الوهاب ص252 ت: د. دغش العجمي . مكتبة أهل الأثر , الطبعة الخامسة , 1435ه
الجديد في شرح كتاب التوحيد لمحمد بن عبد العزيز السليمان القرعاوي, ت: محمد بن أحمد سيد , مكتبة السوادي، الطبعة: الخامسة، 1424ه
صحيح مسلم, ترقيم محمد فؤاد عبد الباقي, دار إحياء التراث العربي, بيروت.
عن معاذ بن جبل رضي الله عنه عن رسول الله صلى الله عليه وسلم أنه قال: «قَالَ اللهُ -عَزَّ وجَلَّ-: المُتَحَابُّون فِي جَلاَلِي، لَهُم مَنَابِرُ مِن نُورٍ يَغْبِطُهُم النَبِيُّونَ والشُهَدَاء».
از معاذ بن جبل رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «قَالَ اللهُ -عَزَّ وجَلَّ-: المُتَحَابُّون فِي جَلاَلِي، لَهُم مَنَابِرُ مِن نُورٍ يَغْبِطُهُم النَبِيُّونَ والشُهَدَاء»: «الله عز وجل می فرمايد: کسانی که به خاطر عظمت من (در راستای اطاعت و بندگی) با يکديگر دوستی و محبت می کنند، منبرهايی از نور دارند که پيامبران و شهيدان به آنان غبطه می خورند».
به روایت ترمذی - به روایت احمددرجهصحیح است
شرح
رسول الله صلی الله علیه وسلم خبر داده و روایت می کند که الله عزوجل در مورد گروهی از مومنان می فرماید: در روز قیامت از منبرها و مکان های بلندی برخوردارند که بر آنها می نشینند؛ و به این ترتیب الله متعال آنها را گرامی می دارد؛ و علت این استقبال گرم، آن است که در دنیا به خاطر عظمت و بزرگی الله متعال و در راه او و به سبب ایمان یکدیگر را دوست داشتند؛ تا جایی که حتی پیامبران هم آرزو می کنند در جایگاه آنان باشند؛ اما از این مساله بهتر بودن آنها از پیامبران علیهم السلام لازم نمی آید؛ چون اقتضای فضل خاص، فضل عام نیست.
مرجع
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي، ط1، دار ابن الجوزي، الدمام، 1415هـ.
تطريز رياض الصالحين، للشيخ فيصل المبارك، ط1، تحقيق: عبد العزيز بن عبد الله آل حمد، دار العاصمة، الرياض، 1423هـ.
جامع الترمذي، تحقيق وتعليق: أحمد محمد شاكر وآخرون، ط2، شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي، مصر، 1395هـ.
دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، لمحمد علي بن محمد بن علان، ط4، اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة، بيروت، 1425هـ.
رياض الصالحين للنووي، ط1، تحقيق: ماهر ياسين الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، 1428 هـ.
رياض الصالحين، ط4، تحقيق: عصام هادي، وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامية القطرية، دار الريان، بيروت، 1428هـ.
كنوز رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين برئاسة حمد بن ناصر العمار، ط1، كنوز إشبيليا، الرياض، 1430هـ.
مسند الإمام أحمد بن حنبل، تحقيق: شعيب الأرنؤوط و عادل مرشد، وآخرون، تحت إشراف: د عبد الله بن عبد المحسن التركي، ط1، مؤسسة الرسالة، 1421هـ.
مشكاة المصابيح للتبريزي، تحقيق: محمد ناصر الدين الألباني، ط3، المكتب الإسلامي، بيروت، 1985م.
عَنْ حَارِثَةَ بْنِ وَهْبٍ الخُزَاعِيِّ رضي الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ الجَنَّةِ؟ كُلُّ ضَعِيفٍ مُتَضَعِّفٍ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ النَّارِ: كُلُّ عُتُلٍّ جَوَّاظٍ مُسْتَكْبِرٍ».
از حارثه بن وَهْب خُزاعی رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت: شنیدم که پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم می‌فرمود: «أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ الجَنَّةِ؟ كُلُّ ضَعِيفٍ مُتَضَعِّفٍ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ النَّارِ: كُلُّ عُتُلٍّ جَوَّاظٍ مُسْتَكْبِرٍ»: «آيا از بهشتیان به شما خبر ندهم؟ هر ضعيفِ فروتنی [در برابر الله] که اگر به الله سوگند ياد کند، الله سوگندش را تحقق می‌بخشد؛ آيا از دوزخيان به شما خبر ندهم؟ هر انسان، تندخوی بخیل مغرور و متکبری که مردم را تحقیر می‌کند».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم از برخی صفات بهشتیان و دوزخیان خبر می‌دهد.
اغلب اهل بهشت چنین هستند: «هر ضعیف مُتضَعِف»؛ یعنی کسانی هستند که در برابر الله متواضع و فروتن می‌باشند و نفس خود را در برابر او کوچک می‌بینند تا جایی که برخی از مردم او را ضعیف می‌بینند و کوچک می‌شمارند، اما همین کسی که در برابر الله خاکسار است، اگر از روی امید به کرم الله سوگندی یاد کند، الله سوگند او را تحقق می‌بخشد و درخواست او را برآورده نموده و دعایش را اجابت می‌کند.
و بیشتر اهل دوزخ، «عُتُل» هستند؛ و عتل یعنی انسان تندخویی که در دشمنی زیاد‌روی می‌کند یا بدزبانی که به خیر و خوبی گردن نمی‌نهد. و «جواظ» یعنی متکبر پرخور که دارای جسم بزرگ است و متکبرانه راه می‌رود و بداخلاق است؛ و هر «مستکبر» که حق را رد نموده و دیگران را تحقیر می‌کند.
فواید
- تشویق به موصوف‌شدن به صفات اهل بهشت و پرهیز از صفات اهل دوزخ.
- تواضع می‌تواند برای الله عزوجل و اوامر و نواهی او و گردن نهادن به آنها باشد؛ و می‌تواند در برابر خلق باشد با تکبر نداشتن در برابر آنان.
- ابن حجر می‌گوید: «منظور این است که بیشتر اهل بهشت اینان هستند، همانطور که بیشتر اهل دوزخ از گروه دیگرند؛ و منظور این نیست که همهٔ بهشتیان و دوزخیان چنان هستند».
مرجع
صحيح البخاري (6/ 159) (4918).
صحيح مسلم (4/ 2190) (2853).
كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (5/ 5).
شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (3/ 47).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 340).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 264).
عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «إنَّ في الجنَّة مائةَ دَرَجَة أعَدَّهَا الله للمُجاهِدين في سَبِيل الله ما بَيْنَ الدَّرَجَتَيْنِ كما بين السماء والأرض».
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «إِنَّ فِي الْجَنَّةِ مِائَةَ دَرَجَةٍ أَعَدَّهَا اللَّهُ لِلْمُجَاهِدِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، مَا بَيْنَ الدَّرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ»: «در بهشت صد درجه وجود دارد که الله متعال آن را برای مجاهدانِ راه خود مهیا کرده است و فاصله ی هر درجه با درجه ی ديگر، به اندازه ی فاصله ی بين زمين و آسمان می باشد».
به روایت بخاریدرجهصحیح است
شرح
در این حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم از فضل مجاهدانی خبر می دهد که در راه الله جهاد می کنند؛ اینکه الله متعال برای آنها صد درجه در بهشت آماده کرده است که بین هر درجه تا درجه ی دیگر به فاصله ی آسمان و زمین می باشد.
مرجع
- رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين؛ للإمام أبي زكريا النووي، تحقيق د. ماهر الفحل، دار ابن كثير-دمشق، الطبعة الأولى، 1428ه.
صحيح البخاري -للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـز
- بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين؛ تأليف سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي- الطبعة الأولى1418ه.
- نزهة المتقين شرح رياض الصالحين؛ تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة-بيروت، الطبعة الرابعة عشرة، 1407هـ.
- شرح رياض الصالحين؛ للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ.
-شرح صحيح البخارى لابن بطال الأندلسي،تحقيق: أبو تميم ياسر بن إبراهيم مكتبة الرشد - السعودية، الرياض الطبعة: الثانية، 1423هـ - 2003م.
عن أبي هريرة رضي الله عنه عن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «إنه لَيَأتي الرَّجلُ السَّمين العظيم يوم القيامة لا يَزِنُ عند الله جَناح بَعُوضة».
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «إِنَّهُ لَيأتِي الرَّجُلُ السَّمِينُ العْظِيمُ يَوْمَ الْقِيامةِ لا يزنُ عِنْد اللَّه جنَاحَ بعُوضَةٍ»: «روز قيامت مردی بزرگ و فربه می آيد که نزد الله به اندازه ی بال پشه ای وزن و ارزش ندارد».
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
در روز قیامت مردی تنومند می آید که در دنیا خود را برتر و بزرگ تر از دیگران می دیده و تکبر و فخرفروشی در گفتار و کردار از صفات وی بوده است؛ اما به اندازه ی بال پشه ای ارزش نداشته و هیچ جایگاه و منزلتی ندارد.
مرجع
كنوز رياض الصالحين، أ. د. حمد بن ناصر بن عبد الرحمن العمار، دار كنوز اشبيليا، الطبعة الأولى : 1430 هـ.
بهجة الناظرين، الشيخ: سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي.
نزهة المتقين، د. مصطفى سعيد الخن، د. مصطفى البغا، محي الدين مستو، علي الشرجبي، محمد أمين لطفي، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة الأولى: 1397 هـ 1977 م- الطبعة الرابعة عشر 1407- هـ 1987م.
شرح رياض الصالحين، المؤلف: محمد بن صالح بن محمد العثيمين، الناشر: دار الوطن للنشر، الرياض، الطبعة: 1426هـ.
رياض الصالحين، د. ماهر بن ياسين الفحل، الناشر: دار ابن كثير للطباعة والنشر والتوزيع، دمشق - بيروت
الطبعة: الأولى، 1428 هـ - 2007 م .
صحيح البخاري، لمحمد بن إسماعيل البخاري، دار طوق النجاة، الطبعة : الأولى، 1422هـ.
صحيح مسلم، لمسلم بن الحجاج أبو الحسن القشيري النيسابوري، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت.
تطريز رياض الصالحين، المؤلف: فيصل المبارك الحريملي النجدي، المحقق: د. عبد العزيزآل حمد، الناشر: دار العاصمة للنشر والتوزيع، الرياض، الطبعة: الأولى، 1423 هـ - 2002 م.
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com