حدود

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بیان کرده‌اند که هر کس مرتکب گناهی از گناهانی شود که مستوجب حد شرعی است، مانند زنا و دزدی، و مجازاتش را دریافت کند و حد بر او در دنیا اقامه شود، آن حد، آن گناه را از او پاک می‌کند و مجازات آن را در آخرت از او ساقط می‌گرداند؛ زیرا خداوند کریم‌تر و مهربان‌تر از آن است که دو مجازات را بر بنده‌اش جمع کند. و هر کس را که خداوند در دنیا [گناهش را] پوشاند و بر آن گناه مجازات نشد و خداوند از او درگذشت و او را آمرزید، خداوند عزوجل کریم‌تر و بخشنده‌تر از آن است که به مجازات گناهی بازگردد که آن را آمرزیده و از آن درگذشته است.

1. این حدیث، بزرگیِ عدل، کرم و رحمت خداوند را نشان می‌دهد.
2. اقامهٔ حد در دنیا، کفارهٔ گناه می‌شود.
3. شایسته است کسی که مرتکب گناهی مستوجب حد می‌شود، خود را با پوشش خداوند بپوشاند و به توبهٔ نصوح شتاب ورزد.

سنن الترمذي (4/ 312) (2626). سنن ابن ماجه (3/ 627) (2604). مرشد ذوي الحجا والحاجة إلى سنن ابن ماجه والقول المكتفى على سنن المصطفى (15/ 224). التيسير بشرح الجامع الصغير (2/ 399). فيض القدير (6/ 65).

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم خبر می‌دهد که خداوند چیزهایی را واجب کرده و فرایضی را مقرر نموده است، پس به آنها پایبند باشید و با ترک یا سهل‌انگاری در آنها کوتاهی نکنید. و برای شما مرزها و بازدارنده‌هایی معین کرده که شما را از آنچه او نمی‌پسندد باز می‌دارد و مانع می‌شود، پس بر آنچه شرع فرمان داده چیزی نیفزایید. و محرّماتی را حرام گردانیده است، پس آنها را انجام ندهید و به آنها نزدیک نشوید. و غیر از اینها را به عنوان رحمت بر بندگانش وانهاده و درباره‌شان سکوت کرده است، پس بر اصل اباحه باقی می‌مانند، بنابراین در جست‌وجوی آنها نباشید.

1. این حدیث دلیلی است بر اینکه خداوند، تشریع‌کننده است و فرمان تنها به دست خداوند سبحان است.
2. این حدیث دربرگیرندهٔ قواعد شریعت در حکم و اباحه است؛ زیرا حکم شرعی یا مسکوت‌عنه است یا درباره‌اش سخن گفته شده است. و آنچه درباره‌اش سخن گفته شده، یا «مأمور به» است به‌صورت وجوب یا استحباب، یا «منهی‌عنه» است به‌صورت تحریم یا کراهت، یا «مباح» است.
3. آنچه را خداوند درباره‌اش سکوت کرده و آن را واجب نکرده، و حدی برایش ننهاده و از آن نهی نفرموده است، پس آن حلال است.
4. زیبایی بیان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم در اینکه حدیث را با این تقسیم‌بندی روشن و آشکار بیان فرمود.
5. وجوب پایبندی بر فرایض الله متعال.
6. حرمت تجاوز از حدود الله متعال.

سنن الدارقطني (4396). المعجم الكبير للطبراني (22/221). جامع العلوم والحكم (ص617). شرح الأربعين النووية للعثيمين (ص309). توضيح الأحكام من بلوغ المرام (6/ 210).