به‌راستی خداوند واجباتی را فرض کرده است، پس آن‌ها را ضایع نکنید؛ و حد و مرزهایی را تعیین کرده است، پس از آن‌ها تجاوز نکنید؛ و چیزهایی را حرام کرده است، پس آن‌ها را مرتکب نشوید؛ و دربارهٔ چیزهایی از روی رحمت برای شما نه از روی فراموشی سکوت کرده است، پس دربارهٔ آن‌ها جست‌وجو نکنید

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم خبر می‌دهد که خداوند چیزهایی را واجب کرده و فرایضی را مقرر نموده است، پس به آنها پایبند باشید و با ترک یا سهل‌انگاری در آنها کوتاهی نکنید. و برای شما مرزها و بازدارنده‌هایی معین کرده که شما را از آنچه او نمی‌پسندد باز می‌دارد و مانع می‌شود، پس بر آنچه شرع فرمان داده چیزی نیفزایید. و محرّماتی را حرام گردانیده است، پس آنها را انجام ندهید و به آنها نزدیک نشوید. و غیر از اینها را به عنوان رحمت بر بندگانش وانهاده و درباره‌شان سکوت کرده است، پس بر اصل اباحه باقی می‌مانند، بنابراین در جست‌وجوی آنها نباشید.

1. این حدیث دلیلی است بر اینکه خداوند، تشریع‌کننده است و فرمان تنها به دست خداوند سبحان است.
2. این حدیث دربرگیرندهٔ قواعد شریعت در حکم و اباحه است؛ زیرا حکم شرعی یا مسکوت‌عنه است یا درباره‌اش سخن گفته شده است. و آنچه درباره‌اش سخن گفته شده، یا «مأمور به» است به‌صورت وجوب یا استحباب، یا «منهی‌عنه» است به‌صورت تحریم یا کراهت، یا «مباح» است.
3. آنچه را خداوند درباره‌اش سکوت کرده و آن را واجب نکرده، و حدی برایش ننهاده و از آن نهی نفرموده است، پس آن حلال است.
4. زیبایی بیان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم در اینکه حدیث را با این تقسیم‌بندی روشن و آشکار بیان فرمود.
5. وجوب پایبندی بر فرایض الله متعال.
6. حرمت تجاوز از حدود الله متعال.

سنن الدارقطني (4396). المعجم الكبير للطبراني (22/221). جامع العلوم والحكم (ص617). شرح الأربعين النووية للعثيمين (ص309). توضيح الأحكام من بلوغ المرام (6/ 210).