عن أنس بن مالك رضي الله عنه «أَنَ النّبي صلى الله عليه وسلم أُتِي بِرَجُل قَدْ شَرِب الْخَمْرَ، فَجَلَدَهُ بِجَريدة نحو أربعين»
از انس بن مالک رضی الله عنه روایت است که می گوید: شخصی که شراب خورده بود نزد پيامبر صلى الله عليه و سلم آوردند؛ پيامبر صلى الله عليه و سلم او را با شاخه ی نخل، چهل ضربه شلاق زد.
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
مردی در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم شراب خورده بود که رسول الله صلی الله علیه وسلم با شاخه ی نخل حدود چهل شلاق به وی زد. همچنین ابوبکر رضی الله عنه در زمان خلافتش، کسی را که شراب خورده بود همچون پیامبر صلی الله علیه وسلم چهل ضربه شلاق زد. زمانی که نوبت به خلافت عمر رضی الله عنه رسید و فتوحات زیادی برای مسلمانان به دست آمد و مسلمانان با غیر مسلمانان آمیخته شدند، شراب خواری زیاد شد؛ لذا عمر رضی الله عنه بنا بر عادتی که در امور مهم و مسائل اجتهادی داشت، با صحابه رضی الله عنهم در مورد حدی مشورت کرد که باید بر آنها اقامه شود تا آنان را از این کار بازدارد؛ چون در زمان وی شراب خواران زیاد شدند؛ این بود که عبدالرحمن بن عوف گفت: حد شراب خواری را به اندازه ی کمترین حدود یعنی حد قاذف برابر با هشتاد ضربه شلاق قرار بده؛ بنابراین عمر رضی الله عنه حد کسی را که شراب بخورد، هشتاد ضربه قرارداد؛ و این چهل ضربه ی اضافه، تعزیر است که به رای و نظر امام بازمی گردد.
مرجع
- صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422ه.
- صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1423 هـ
- عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، ط2، دار الثقافة العربية، دمشق ، بيروت، مؤسسة قرطبة، 1408 هـ
- تأسيس الأحكام للنجمي، ط2، دار علماء السلف، 1414هـ
- تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الأمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426 هـ
- الإلمام بشرح عمدة الأحكام للشيخ إسماعيل الأنصاري-مطبعة السعادة-الطبعة الثانية 1392ه.
الإعلام بفوائد عمدة الأحكام لا بن الملقن المحقق: عبد العزيز بن أحمد بن محمد المشيقح - دار العاصمة للنشر والتوزيع، المملكة العربية السعودية الطبعة: الأولى، 1417 هـ - 1997 م.
عن عائشة رضي الله عنها: «أَنَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم سُئِل عن الْبِتْعِ؟ فقال: كل شَرَابٍ أَسْكَر فهو حَرَامٌ».
از عایشه رضی الله عنها روایت است که: از رسول الله صلى الله عليه وسلم درباره ی شراب عسل سوال شد. رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ»: «هر شرابی كه باعث مستی شود، حرام است».
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
رسول الله صلی الله علیه وسلم در مورد شراب عسل سوال می شود اما پاسخی عام و جامع می دهد که مفاد آن بی اعتبار بودن تفاوت اسامی در صورت معنای واحد و حقیقت یکسان می باشد. بنابراین هر شرابی که باعث مستی شود، مصداق خمر بوده و حرام است، فرقی نمی کند از چه چیزی درست شده باشد. و این نیز از مصادیق جوامع الکلم یا همان سخنان کوتاه و پرمحتوای رسول الله صلی الله علیه وسلم و نیک سخن گفتن ایشان می باشد. و چنین است که در مدت بعثتش علمی در اختیار بشر قرار می گیرد که بشریت با وجود آن به سعادت دنیا و آخرت دست می یابد.
مرجع
- صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422ه.
- صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1423 هـ
- عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، ط2، دار الثقافة العربية، دمشق ، بيروت، مؤسسة قرطبة، 1408 هـ
- تأسيس الأحكام للنجمي، ط2، دار علماء السلف، 1414هـ.
- الإلمام بشرح عمدة الأحكام لإسماعيل الأنصاري، ط1، دار الفكر، دمشق، 1381ه
- تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الإمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426 هـ.
عن عَبْدُ الله بن عمر رضي الله عنهما أن عمر قال -على منبر رسول الله- صلى الله عليه وسلم : "أما بعد، أيها الناس، إنه نزل تحريم الخمر وهي من خمسة: مِنَ العنب، والتمر، والعسل، والحنطة، والشعير. والخمر: مَا خَامَرَ العَقْلَ. ثَلاثٌ وَدِدْتُ أَنَّ رَسُولَ الله صلى الله عليه وسلم كَانَ عَهِدَ إلَيْنَا فِيهَا عَهْداً نَنْتَهِي إلَيْهِ: الجَدُّ، والكَلالَةُ، وأَبْوَابٌ مِنَ الرِّبَا".
از عبدالله بن عمر رضی الله عنهما روایت است که عمر رضى الله عنه بر منبر رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: اما بعد، ای مردم، حرام بودن مشروب نازل شده است و مشروب از پنج چيز گرفته می شود: از انگور، خرما، عسل، گندم و جو؛ ولی هر چيزی که عقل را مختل کند مشروب است.
دوست داشتم رسول الله صلى الله عليه وسلم در سه مورد از ما عهد و پيمان می گرفت تا به آن عمل کنيم و اختلافی نداشته باشيم: مساله ميراث جد و حکم ميراث کسی که هنگام فوتش نه پدر دارد و نه فرزند (کلاله) و برخی از مسايل مربوط به ربا.
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
عمر بن خطاب رضی الله عنه در مسجد رسول الله صلی الله علیه وسلم و بر منبر ایشان به ایراد سخنرانی می پردازد و بیان می دارد که: خمر چیزی است که عقل انسان را زایل گرداند. و تنها مخصوص انگور نیست؛ بلکه شراب مست کننده ای که از خرما یا عسل یا گندم ساخته شده باشد، شامل می شود.
در ادامه سه مساله را ذکر می کند که در مورد آنها اختلاف داشته اند؛ و آروز می کند ای کاش رسول الله صلی الله علیه وسلم در زمان حیاتش در مورد آنها از ایشان عهد و پیمان می گرفت تا مطابق آن عمل کرده و اختلافی نداشته باشند؛ و آنها عبارتند از: میراث جد و میراث هر مرده ای که نه فرزندی دارد و نه پدری؛ و برخی از مسایل مربوط به ربا؛ الحمدلله حکم این سه مساله معلوم است و این بدان معنا نیست که رسول الله صلی الله علیه وسلم آنها را بیان نکرده است، بلکه رسالت را به تمام و کمال ابلاغ کرده و امانت را ادا نموده و بلکه مواردی را که پنهان بوده و مرتبه ی پایین تری از این مسایل داشته، از جانب الله متعال بیان کرده است؛ اما عمر رضی الله عنه در این موارد از نص صریح و واضحی سخن می گوید که احتمال اجتهاد در آن وجود نداشته باشد.
مرجع
صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ.
تأسيس الأحكام، أحمد بن يحيى النجمي، دار علماء السلف، الطبعة: الثانية 1414هـ.
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق: محمد صبحي حلاق، مكتبة الصحابة، الإمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة: العاشرة 1426هـ.
عمدة الأحكام من كلام خير الأنام -صلى الله عليه وسلم- لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، دار الثقافة العربية، دمشق، بيروت، مؤسسة قرطبة، الطبعة: الثانية 1408هـ.
المعجم الوسيط، مجمع اللغة العربية بالقاهرة، (إبراهيم مصطفى، أحمد الزيات، حامد عبد القادر، محمد النجار)، الناشر: دار الدعوة.
عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: أُتِي النبي صلى الله عليه وسلم برجل قد شَرِب خمرا، قال: «اضربوه».
قال أبو هريرة: فمنا الضارب بيده، والضارب بنعله، والضارب بثوبه، فلما انصرف، قال بعض القوم: أخزاك الله، قال: «لا تقولوا هكذا، لا تُعِينُوا عليه الشيطان».
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که می گوید: مردی را که شراب خورده بود نزد رسول الله صلى الله عليه وسلم آوردند. رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «اضْربُوهُ»: «او را بزنيد». ابوهریره می گوید: برخی از ما با دست خود، بعضی هم با کفش خويش و عده ای نيز با پارچه يا لباس خود او را زدند. هنگامی که آن مرد رفت، يکی از حاضران گفت: خداوند تو را خوار و رسوا کند. رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «لا تقُولُوا هَكَذا، لا تُعِينُوا عليه الشَّيْطانَ»: «چنين نگوييد و شيطان را علیه او کمک نکنيد».
به روایت بخاریدرجهصحیح است
شرح
صحابه رضی الله عنهم مردی را نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آوردند که شراب خورده بود؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم دستور داد تا او را بزنند و صحابه چنین کردند. برخی از صحابه با دست خالی و برخی با کفش و برخی با لباسش او را می زد و این جهت بازداشتن وی از این عمل بود و هیچکس از شلاق برای زدن وی استفاده نکرد چون شلاق از ابزار اجرای حد بود. و در روایتی آمده که رسول الله صلی الله علیه وسلم تعداد بیست مرد را مامور زدن او کرد که هریک دو ضربه با شاخه ی نخل و کفش به او می زدند؛ و این بیانگر آن است که شلاق زدن در این مورد به تعداد چهل ضربه است. و آنچه از خلفای راشدین بیش از این مقدار وارد شده، تعزیر است که به امام و حاکم مسلمانان بازمی گردد.
چون مردم از زدن وی فارغ شدند، برخی علیه وی چنین دعا کردند: خداوند تو را خوار و زبون نموده و در بین مردم رسوا کند که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: چنین نگویید و شیطان را علیه وی یاری ندهید. چون وقتی برای خواری و ذلت وی دعا کنند، چه بسا اجابت شوند و به این ترتیب شیطان به هدف خود رسیده و گنه کار با اینکه حد بر وی جاری شده، از گناه خود دست نکشد.
مرجع
- صحيح البخاري، للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ.
- كنوز رياض الصالحين، حمد بن ناصر العمار، دار كنوز إشبيليا، الطبعة الأولى، 1430ه.
- شرح رياض الصالحين، للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ.
- دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، لمحمد بن علان الشافعي، تحقيق خليل مأمون شيحا، دار المعرفة، بيروت، الطبعة الرابعة، 1425ه.
- بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، تأليف سليم الهلالي، دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى، 1418ه.
- نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة الرابعة عشرة، 1407هـ.
عن أنس بن مالك رضي الله عنه «أن النبي صلى الله عليه وسلم أُتِيَ برجل قد شرب الخمر، فجلده بِجَرِيدَتَيْنِ نحو أربعين»، قال: وفعله أبو بكر، فلما كان عمر استشار الناس، فقال عبد الرحمن: أَخَفُّ الحدود ثمانين، «فأمر به عمر».
از انس بن مالک رضی الله عنه روایت است: مردی که شراب خورده بود، نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آورده شد که او را با دو شاخه ی نخل چهل ضربه زد. انس می گوید: و ابوبکر نیز چنین عمل کرد. زمانی که عهد خلافت عمر فرارسید در این زمینه با مردم مشورت کرد و عبدالرحمن گفت: در میان حدود شرعی، کمترین مقدار شلاق هشتاد ضربه است؛ و عمر دستور داد کسی را که شراب می خورد، هشتاد ضربه بزنند.
متفق علیه، این لفظ مسلم استدرجهصحیح است
شرح
در این حدیث آمده که رسول الله صلی الله علیه وسلم کسی را که شراب خورده بود، با شاخه ی نخل حدود چهل ضربه می زند؛ و پس از رسول الله صلی الله علیه وسلم، خلیفه ی ایشان ابوبکر رضی الله عنه به همین ترتیب عمل می کند؛ اما بعد از فتح شام و فتوحات دیگر که شراب خواری و انگور و باغ ها در میان مردم بیشتر شد، عمر رضی الله عنه با سایر صحابه در مورد حد کسی که شراب می خورد، مشورت می کند که عبدالرحمن بن عوف رضی الله عنه نظرش این است که حد شراب خوار را به اندازه ی کمترین حدود شرعی - غیر از حد شرب خمر - قرار دهد که برابر است با هشتاد ضربه شلاق؛ و اکثر صحابه همین رای را می پذیرند و جمهور فقها دیدگاه شان همین است.
حد شراب خوار در اصل ثابت است و جای اجتهاد ندارد؛ و اجتهاد صحابه رضی الله عنهم فقط در مورد افزایش آن در زمانی بود که شراب خواری زیاد شده و رواج پیدا کرده بود و مردم با تعداد چهل ضربه شلاق از آن دست نمی کشیدند.
مرجع
صحيح البخاري، للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ.
صحيح مسلم، للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب، الرياض، الطبعة الأولى، 1417ه.
منحة العلام في شرح بلوغ المرام، تأليف عبد الله الفوزان، طبعة دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى، 1428ه.
توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام، تأليف عبد الله البسام- مكتبة الأسدي،مكة المكرمة، الطبعة الخامِسَة، 1423هـ - 2003م.
تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام، تأليف الشيخ صالح الفوزان، عناية عبد السلام السليمان، مؤسسة الرسالة، الطبعة الأولى.
فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرا،م للشيخ ابن عثيمين- المكتبة الإسلامية القاهرة، تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى، 1427ه.
عن أنس بن مالك رضي الله عنه قال: «لقد أَنْزَلَ الله الآية التي حَرَّمَ الله فيها الخمر، وما بالمدينة شَرَابٌ يُشْرَبُ إلا من تَمْرٍ».
از انس بن مالک رضی الله عنه روایت است که می گوید: الله متعال درحالی آیه ی حرام بودن شراب را نازل کرد که شراب مورد استفاده در مدینه فقط از خرما بود.
به روایت مسلمدرجهصحیح است
شرح
در این حدیث انس رضی الله عنه خبر می دهد وقتی الله متعال آیه ی تحریم شراب را نازل نمود، در مدینه فقط از خرما شراب درست می شد؛ و این دلیلی بر این مهم است که علت تحریم شراب مست کننده بودن آن است نه ماده ای که از آن ساخته می شود.
مرجع
- تسهيل الالمام، للشيخ صالح الفوزان، طبعة الرسالة، الطبعة الأولى 1427 – 2006 م
- فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام، للشيخ ابن عثيمين، المكتبة الإسلامية - الطبعة الأولى 1427 - 2006 م
- توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام، للبسام، مكتَبة الأسدي، مكّة المكرّمة، الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م
- بلوغ المرام من أدلة الأحكام، لابن حجر، دار القبس للنشر والتوزيع، الرياض - المملكة العربية السعودية، الطبعة: الأولى، 1435 هـ - 2014 م
- صحيح مسلم, ترقيم محمد فؤاد عبد الباقي, دار إحياء التراث العربي, بيروت
- منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان، دار ابن الجوزي. ط1 1428هـ.
عن علي بن أبي طالب رضي الله عنه قال: «ما كنتُ لأقيمَ حَدّاً على أحد فيموت، فأجدَ في نَفسِي، إلا صاحب الخمر، فإنه لو مات وَدَيْتُهُ، وذلك أن رسول الله صلى الله عليه وسلم لم يَسُنَّهُ».
از علی بن ابی طالب رضی الله عنه روایت است که می گوید: هرکس را كه حد بزنم و در اثر آن بميرد، ناراحت نمی شوم جز شراب خوار که اگر در اثر حد زدن بميرد، ديه اش را پرداخت می نمايم. زيرا رسول الله صلى الله عليه وسلم تعداد مشخصی را برايش معين نفرمود.
به روایت بخاریدرجهصحیح است
شرح
از علی رضی الله عنه روایت است که می گوید: چون حدی را بر کسی جاری کنم و در اثر آن بمیرد، ناراحت نمی شوم و تاسف نمی خورم مگر در مورد شراب خوار که اگر بمیرد دیه ی او را از بیت المال به ورثه اش پرداخت می کنم. چون به مجازات شراب خوار افزوده می شود و کمترین حدود از نظر کمی و کیفی، حد شراب خوار است. از این حدیث فهمیده می شود که شراب خواری حد مشخصی ندارد که رسول الله صلی الله علیه وسلم آن را تعیین کرده باشد؛ و از باب تعزیرات می باشد؛ و اگر شراب خوار در مجازات آن بمیرد، کسی ضامن نیست. و عمل علی رضی الله عنه در اینجا، از باب احتیاط می باشد و سایر صحابه با او مخالفت کرده اند.
مرجع
صحيح البخاري، المحقق: محمد زهير بن ناصر الناصر، الناشر: دار طوق النجاة، الطبعة : الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم بن الحجاج، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي، بيروت.
فتح ذي الجلال والإكرام شرح بلوغ المرام، محمد بن صالح بن محمد العثيمين، تحقيق: صبحي بن محمد رمضان، وأُم إسراء بنت عرفة، المكتبة الإسلامية، القاهرة، الطبعة الأولى، 1427هـ.
توضيح الأحكام من بلوغ المرام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، مكتبة الأسدي، مكة، الطبعة الخامسة، 1423.
تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام، صالح الفوزان، اعتناء عبد السلام السلمان، الرياض، الطبعة الأولى، 1427.
منحة العلام شرح بلوغ المرام، عبد الله الفوزان، دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى، 1428.
بلوغ المرام من أدلة الأحكام، أحمد بن علي بن حجر العسقلاني، تحقيق وتخريج وتعليق: سمير بن أمين الزهيري، الناشر: دار الفلق، الرياض، الطبعة: السابعة، 1424 هـ.
سبل السلام، محمد بن إسماعيل الصنعاني، الناشر: دار الحديث.
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com