حد زنا

درحالی که رسول الله صلی الله علیه وسلم در مسجد بود، ماعز بن مالک اسلمی رضی الله عنه نزد ایشان آمد و رسول الله را صدا زده و اعتراف کرد که مرتکب زنا شده است؛ اما رسول الله صلی الله علیه وسلم از وی روی گرداند شاید که بازگردد و توبه کند و با توبه این مساله را در بین خود و الله متعال حل و فصل کند. اما ماعز درحالی آمده بود که از دست خود و عملی که مرتکب شده بود بسیار ناراحت بود و تصمیم وی برای پاک شدن از این گناه با اجرای حد آن، قطعی بود؛ بنابراین بار دیگر در برابر رسول الله صلی الله علیه وسلم قرار گرفت و به ارتکاب زنا اعتراف کرد. این بار هم رسول الله صلی الله علیه وسلم از وی روی گرداند تا اینکه ماعز چهار بار علیه خود شهادت داد؛ و به این ترتیب رسول الله صلی الله علیه وسلم وضعیت وی را جویا شد و از او پرسید: آیا جنون داری؟ ماعز گفت: نه؛ و در مورد عقل و هوشیاری وی از خانواده اش پرسید که جز خیر و خوبی در مورد او چیزی نگفتند. سپس از او سوال کرد: آیا ازدواج کرده یا مجرد است که در این صورت حکم وی سنگسار نخواهد بود؛ ماعز پاسخ داد که متاهل است و ازدواج کرده است. همچنین رسول الله صلی الله علیه وسلم از وی سوال نمود: شاید عملی انجام داده که موجب حد شرعی نیست مثلا زنی را لمس کرده یا او را بوسیده است؛ اما ماعز به ارتکاب زنا تصریح داشت؛ وقتی رسول الله صلی الله علیه وسلم از همه ی این موارد اطمینان یافت و در این وضعیت، اقامه ی حد واجب گشته بود، به اصحابش امر نمود که او را ببرند و سنگسارش کنند. بنابراین او را به قبرستان غرقد بردند که محل خواندن نماز جنازه بود و سنگسارش کردند. وقتی ماعز گرمای سنگ ها را احساس نمود، خواست که نجات یابد و از مرگ فرار کند چون نفس بشر تحمل چنین صحنه ای را ندارد؛ بنابراین فرار کرد که او را در حرة گرفتند و سنگسارش کردند تا اینکه فوت شد. رحمت و رضایت الله بر او باد.

- صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422هـ. - صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1423هـ. - تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الإمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426هـ. - عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، ط2، دار الثقافة العربية، دمشق، بيروت، مؤسسة قرطبة، 1408هـ. - الإلمام بشرح عمدة الأحكام لإسماعيل الأنصاري، ط1، دار الفكر، دمشق، 1381هـ. - الإعلام بفوائد عمدة الأحكام لابن الملقن، المحقق: عبد العزيز بن أحمد بن محمد المشيقح، دار العاصمة للنشر والتوزيع، المملكة العربية السعودية الطبعة: الأولى، 1417هـ - 1997م.

در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم وقتی زن و مردی یهودی مرتکب زنا می شدند، یهودیان آنها را نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم می آوردند تا در مورد آنها قضاوت نموده و حکم کند؛ شاید از این طریق به حکمی آسان تر و خفیف تر از آنچه در تورات در این باره وارده شده (سنگسار)، دست یابند. این بود که رسول الله صلی الله علیه وسلم از ایشان در مورد حکم الله متعال در تورات سوال نمود؛ و قصد ایشان رسوایی آنها بود نه اینکه بدان عمل نماید؛ آنها در پاسخ به دروغ گفتند: در تورات حکم کسانی که زنا کند، رسوا کردن آنها می باشد. این بود که عبدالله بن سلام رضی الله عنه آنها را تکذیب نمود و زمانی که تورات را باز کردند، حکم تورات در مورد زناکاری که متاهل است، رجم و سنگسار یافتند؛ بنابراین به سنگسار شدن آنها دستور داده شد و سنگسار شدند. شریعت ما ناسخ شرایع دیگر می باشد اما در این حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم از یهودیان در مورد حکم تورات در مورد سنگسار می پرسد، تا از کتاب خودشان حجت را بر آنها اقامه کند؛ همان کتابی که وجود حکم سنگسار زناکار متاهل در آن را انکار می کردند؛ و به این ترتیب برای آنها بیان نمود که کتاب های نازل شده از جانب الله متعال، در مورد این حکم جاویدان اتفاق نظر دارند که مفسدان را از کردار زشت شان باز می دارد.

- صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422ه - صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1423 هـ - عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، ط2، دار الثقافة العربية، دمشق ، بيروت، مؤسسة قرطبة، 1408 هـ - تأسيس الأحكام للنجمي، ط2، دار علماء السلف، 1414ه - الإلمام بشرح عمدة الأحكام لإسماعيل الأنصاري، ط1، دار الفكر، دمشق، 1381ه - تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الأمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426 هـ الإعلام بفوائد عمدة الأحكام لابن الملقن المحقق: عبد العزيز بن أحمد بن محمد المشيقح - دار العاصمة للنشر والتوزيع، المملكة العربية السعودية الطبعة: الأولى، 1417 هـ - 1997 م.

از رسول الله صلی الله علیه وسلم در مورد حد و مجازات کنیزی سوال شد که قبل از ازدواج کردن مرتکب زنا می شود؛ مراد کنیزی است که مجرد بوده و ازدواج نکرده است. رسول الله صلی الله علیه وسلم خبر می دهد که حد و مجازات وی شلاق و تازیانه است؛ و تعداد شلاق هایی که به وی زده می شود نصف شلاق هایی است که به زن آزاده ی مجردی زده می شود که مرتکب زنا شده است؛ بنابراین حد وی پنجاه ضربه شلاق می باشد. چراکه الله متعال می فرماید: «فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ»: «چون ازدواج کردند، اگر مرتکب زنا شدند، مجازات شان [پنجاه تازیانه، یعنی] نصف مجازات زنان آزاد است». اگر برای بار دوم مرتکب زنا شد، پنجاه ضربه ی دیگر به او زده می شود، شاید که از زنا دست بردارد. و اگر بار سوم زنا کرد و اقامه ی حد او را از این کار باز نداشت و توبه نکرد و ترس رسوایی بود، حد بر وی جاری شده و فروخته می شود و لو اینکه به بهای ریسمانی نازک باشد. چون خیری در نگه داشتن او نیست و امیدی در سر به راه شدن وی وجود ندارد و دوری وی بهتر از نزدیکی وی به انسان می باشد، تا مبادا سبب شر در خانه ای شود که در آن سکونت دارد.

صحيح البخاري، للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ. صحيح مسلم، للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. الإلمام بشرح عمدة الأحكام، للشيخ إسماعيل الأنصاري -مطبعة السعادة، الطبعة الثانية، 1392هـ. تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله البسام، تحقيق محمد صبحي حسن حلاق، مكتبة الصحابة، الشارقة، الطبعة العاشرة- 1426هـ.

زنی از جهینه درحالی نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد که از زنا باردار بود و اعتراف کرد مرتکب امری شده که موجب حد شرعی می باشد؛ تا رسول الله صلی الله علیه وسلم آن را بر او جاری نماید؛ بنابراین رسول الله صلی الله علیه وسلم ولی و سرپرستش را فراخواند و به او دستور داد به وی نیکی کند و چون وضع حمل نمود، او را نزد ایشان بیاورد؛ زمانی که آن زن وضع حمل نمود، سرپرستش او را نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آورد و لباسش محکم بر وی پیچانده و بسته شد تا مبادا بخشی از عورتش نمایان شود؛ سپس به فرمان رسول الله صلی الله علیه وسلم سنگسار شد تا اینکه فوت شد. آنگاه رسول الله صلی الله علیه وسلم بر او نماز خوانده و دعای میت را برای او خواند. این بود که عمر رضی الله عنه گفت: ای رسول خدا، با اینکه مرتکب زنا شده بر او نماز می خوانی؟ لذا رسول الله صلی الله علیه وسلم به وی خبر داد که آن زن - رضی الله عنها - چنان توبه ای کرده بود که اگر بین هفتاد نفر از گناه کاران تقسیم می شد، آنها را دربرمی گرفت و شامل آنها می شد؛ وی خود را به خاطر تقرب به الله عزوجل و رهایی از گناه زنا تسلیم نمود، آیا کاری بزرگ تر از این هست؟

- صحيح البخاري -للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ. - صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. - شرح رياض الصالحين؛ للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ. - نزهة المتقين بشرح رياض الصالحين/تأليف مصطفى سعيد الخن-مصطفى البغا-محي الدين مستو-علي الشربجي-محمد أمين لطفي-مؤسسة الرسالة-بيروت –لبنان-الطبعة الرابعة عشرة1407-. -بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين –سليم بن عيد الهلالي دار ابن الجوزي –الطبعة الأولى 1418. - دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين -المؤلف: محمد علي بن محمد بن علان الصديقي-اعتنى بها: خليل مأمون شيحا-دار المعرفة للطباعة والنشر والتوزيع، بيروت – لبنان-الطبعة: الرابعة، 1425 هـ - 2004 م. -المعجم الوسيط-المؤلف: مجمع اللغة العربية بالقاهرة (إبراهيم مصطفى / أحمد الزيات / حامد عبد القادر / محمد النجار) -دار الدعوة.

در حدیث عمران بن حصین رضی الله عنهما آمده که زنی نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد که از زنا باردار شده بود و گفت: ای رسول خدا، من سزاوار حد (مجازات شرعی زنا) شدم؛ آن را بر من جاری کن؛ از رسول الله خواست تا حد زنا را که سنگسار بود، بر او جاری نماید؛ چون متاهل بود؛ این بود که رسول الله صلی الله علیه وسلم سرپرستش را فراخواند و به او گفت: "به این زن نیکی کن و چون وضع حمل نمود او را نزد من بیاور". و از این جهت فرمود: "به او نیکی کن" که در مورد رفتار سرپرستش با او می ترسید؛ چون ننگ و عار عملی که آن زن مرتکب شده بود، متوجه آنها بود و غیرت در مورد ناموس ایشان را می آزرد؛ بنابراین رسول الله صلی الله علیه وسلم سرپرستش را در مورد او توصیه نمود تا در مورد برخورد نادرست با آن زن هشدار داده باشد و مهربان تر با وی رفتار شود؛ چون توبه کرده بود؛ و از این جهت به نیکی در حق وی تشویق نمود تا مورد نفرت دیگران قرار نگیرد و سخنان آزار دهنده ای از این و آن نشنود. چنین بود که بعد از وضع حمل وی، سرپرستش با او نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم حاضر شد و رسول الله آن زن را تا پایان شیردهی نوزاد مهلت داد و چون این مدت هم به پایان رسید، نزد پیامبر حاضر شد و حد بر وی جاری شد. رسول الله صلی الله علیه وسلم دستور داد تا قبل از جاری شدن حد، لباسش را بر او بپیچانند تا هنگام سنگسار حرکتی نداشته باشد و عورتش نمایان نگردد؛ سپس امر نمود تا سنگسارش کنند و بر او نماز خواند.

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين؛ تأليف سليم الهلالي، دار ابن الجوزي. دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين؛ لمحمد بن علان الشافعي، دار الكتاب العربي-بيروت. رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين؛ للإمام أبي زكريا النووي، تحقيق د. ماهر الفحل، دار ابن كثير-دمشق، الطبعة الأولى، 1428هـ. شرح رياض الصالحين؛ للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن-الرياض، 1426هـ. صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبدالباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين؛ تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة-بيروت، الطبعة الرابعة عشر، 1407هـ.

حدیث مذکور به ما خبر می دهد که مردی نزد دیگری کار می کرد و با زن آن مرد مرتکب زنا شد. پدر مرد زناکار شنیده بود که هرکس زنا کند باید رجم شود، در نتیجه به عنوان فدیه صد گوسفند و یک کنیز را به شوهر آن زن داد. سپس از برخی اهل علم در این رابطه سؤال نمود، آنها به او خبر دادند که حکم پسرش رجم نیست، بلکه آن زن باید رجم شود و پسرش باید صد ضربه شلاق خورده و یک سال تبعید شود. از این رو شوهر زن زناکار و پدر مرد زانی نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم رفتند تا بر اساس کتاب الله میان آنها قضاوت نماید. در نتیجه رسول الله صلی الله علیه وسلم صد گوسفند و کنیز را به پدر مرد زانی بازگرداند و به او خبر داد که پسرش باید صد ضربه شلاق خورده و یک سال تبعید شود، زیرا فرزندش مجرد بوده و همسری نداشته است. و فرمان داد تا اگر زن زناکار اعتراف نمود، او را رجم کنند؛ و او نیز به این گناه اعتراف نمود و در نتیجه رجم شد، زیرا زن مذکور متاهل بود و شوهر داشت.

- صحيح البخاري، دار طوق النجاة ط 1422هـ. - صحيح مسلم، ط دار إحياء التراث العربي .تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي - تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الإمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426 هـ. - الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري، ط مكتبة السعادة، الطبعة الثانية. - تأسيس الأحكام للنجمي، ط دار المنهاج 1427هـ.

حدیث مذکور بر حرمت خون مسلمانانی دلالت دارد که گواهی می دهند معبود بر حقی جز الله نیست و محمد فرستاده ی الله است؛ و چیزی از نواقض اسلام که با شهادتین در تضاد است، از آنها آشکار نشده باشد. چون شارع حکیم بر حفظ جان ها و امنیت آنها تاکید دارد؛ لذا در شریعت خود قوانینی را جهت حمایت از آنها و پیشگیری از هرگونه تعرضی در این زمینه وضع نموده است؛ چنانکه بعد از شرک ورزیدن به الله متعال، بزرگ ترین گناه را گرفتن جانی معرفی نموده که الله متعال کشتن آن را حرام کرده است؛ و در اینجا کشتن مسلمانی را حرام نموده که به شهادتین اعتراف دارد مگر اینکه مرتکب یکی از این سه مورد شود. 1- با اینکه الله متعال به وی نعمت ازدواج را موهبت کرده و شرمگاه وی را با ازدواج پاک و عفیف نموده، مرتکب زنا شود. 2- عمدا و با ظلم و تعدی مسلمانی را بکشد. عدالت و برابری در چنین قضیه ای اقتضا می کند همان رفتاری با قاتل شود که با مقتول انجام داده است تا حق به حق دار برسد و نفس های سرکش از تعدی و تجاوز باز بمانند. 3- کسی که با راهزنی و ترساندن و اسیر کردن مسلمانان و ایجاد فساد در میان آنها، علیه مسلمانان خروج کرده و بشورد. چنین مسلمانی کشته می شود یا به دار آویخته می شود یا تبعید می گردد تا مردم از شر او در امان بمانند. این سه نفر کشته می شوند چون ثمره ی کشتن آنها سالم ماندن ادیان و ابدان و آبروها می باشد.

- سنن أبي داود , تحقيق: محمد محي الدين, المكتبة العصرية. - سنن للنسائي, تحقيق: عبد الفتاح أبو غدة, مكتب المطبوعات الإسلامية الطبعة: الثانية، 1406 - صحيح الجامع الصغير وزيادة للألباني , المكتب الإسلامي - بلوغ المرام من أدلة الأحكام لابن حجر تحقيق: سمير بن أمين الزهيري, دار الفلق - ط: السابعة، 1424 هـ - توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام، للبسام، مكتَبة الأسدي، مكّة المكرّمة، الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - عون المعبود شرح سنن أبي داود، للعظيم آبادي دار الكتب العلمية - بيروت, الطبعة: الثانية، 1415 هـ - تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام، تأليف: صالح بن فوزان بن عبد الله الفوزان، الطبعة: الأولى، 1427 هـ 2006 م - تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الإمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، 1426 هـ - فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام، للشيخ ابن عثيمين، المكتبة الإسلامية - الطبعة الأولى 1427.

حدیث مذکور بیانگر این مهم است که الله متعال برای هریک از افراد مجرد و متاهل که مرتکب زنا شوند، حکم خاصی در نظر گرفته است؛ چنانکه اگر فرد زناکار مجرد باشد، حکم وی صد ضربه شلاق و تبعید شدن به مدت یکسال خارج از محل زندگی اوست؛ و اگر متاهل باشد، علاوه بر شلاق خوردن، سنگسار می شود تا بمیرد؛ فرقی نمی کند مرد باشد یا زن؛ و این روایت ناسخ آیه ی سوره ی نساء یا بیانگر راهی است که در آن آمده است؛ آنجا که الله متعال می فرماید: «وَاللاَّتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِن نِّسَآئِكُمْ فَاسْتَشْهِدُواْ عَلَيْهِنَّ أَرْبَعةً مِّنكُمْ فَإِن شَهِدُواْ فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّىَ يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللهُ لَهُنَّ سَبِيلاً» [نساء: 15] «و کسانی از زنان شما که مرتکب زنا می شوند، چهار نفر [مرد عادل] از خودتان را بر آنان گواه گیرید؛ پس اگر گواهی دادند، آن زنان را در خانه ها نگه دارید تا مرگ شان فرارسد یا الله راهی برای شان قرار دهد».

صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب - الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. منحة العلام في شرح بلوغ المرام، تأليف عبد الله الفوزان، طبعة دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى، 1428ه. توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام، تأليف عبد الله البسام- مكتبة الأسدي، مكة المكرمة، الطبعة الخامِسَة، 1423هـ - 2003م. تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام، تأليف الشيخ صالح الفوزان- عناية عبد السلام السليمان - مؤسسة الرسالة، الطبعة الأولى. فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام، للشيخ ابن عثيمين- المكتبة الإسلامية، القاهرة، تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى، 1427ه. بلوغ المرام من أدلة الأحكام، لابن حجر، دار القبس للنشر والتوزيع، الرياض - المملكة العربية السعودية، الطبعة الأولى، 1435هـ - 2014م.