Oruç Tutmanın Fazileti

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- Allah Teâlâ'nın kutsi bir hadiste şöyle buyurduğunu bildirmiştir: Âdemoğlunun oruç hariç her iyiliği on katından yedi yüz katına kadar karşılık bulur. Çünkü o benim için yapılan bir ibadet olup ona riya bulaşmaz. Orucu ben ödüllendiririm ve onun sevabının miktarını ve sevaplarının kat kat olacağını yalnız ben bilirim. Sonra Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: “Oruç bir kalkandır.” Yani o, bir korunma, bir örtü ve kişiyi ateşten koruyan sağlam bir siperdir. Çünkü oruç, şehvetlerden uzak tutar, insanın günaha girmesine engel olur. Zira cehennem ateşi şehvetlerle kuşatılmıştır. (Öyleyse birinizin oruç tuttuğu gün, cinsel ilişkiye girmesin) cinsel ilişki ve ilişkiye götürecek şeylerden uzak dursun, ayrıca genel olarak her türlü çirkin ve edepsiz sözden uzak dursun. (bağırıp çağırarak kavga etmesin) kavga ederek ve bağırarak tartışmasın. Ramazan’da (oruçlu iken) “Eğer biri ona söver veya onunla kavga etmeye kalkışırsa” ‘Ben oruçluyum’ desin; umulur ki bu sözle karşı taraf vazgeçer. Şayet buna rağmen gerçekten saldırmaya devam ederse, o da saldıranı defetme hükmündeki kimse gibi, zaruret ölçüsünde ve en hafif yolla kendini savunsun. Sonra Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- nefsi elinde olan Allah’a yemin ederek, oruç dolayısıyla oruçlunun ağzında meydana gelen kokunun, kıyamet gününde Allah katında, insanların kullandığı misk kokusundan daha hoş; hatta cuma günlerinde ve zikir meclislerinde sürülmesi teşvik edilen miskten sevap bakımından daha faziletli olduğunu bildirmiştir. Oruçlu için iki sevinç vardır ve bu iki sevinci yaşar: İftar ettiğinde, kendisine iftarın helâl kılınmasıyla açlık ve susuzluğunun sona ermesine sevinir; ayrıca orucunu tamamlamış, ibadetini güzel bir şekilde nihayete erdirmiş olmasına, Rabbinden gelen bir kolaylığa ve ileride tutacağı oruçlar için bir yardıma da sevinir. (Ve Rabbine kavuştuğu zaman orucuyla sevinir) orucunun karşılığına ve sevabına kavuştuğu için sevinir.

1. Orucun fazileti ifade edilmiş ve oruç bu ibadeti yerine getiren kimseyi dünyada şehevi arzulardan, ahirette ise Cehennem azabından korur.
2. Orucun adaplarından biri de, kötü sözlerden ve boş konuşmalardan kaçınmak, insanların eziyetlerine sabretmek, kötülüklerine sabır ve ihsanla karşılık vermektir.
3. Oruçlunun veya ibadet edenin, ibadetini tamamlamasından ve ibadetinin sona ermesinden dolayı sevinmesi, onun ahiretteki sevabından hiçbir şey eksiltmez.
4. Gerçek ve eksiksiz sevinç, Allah Teâlâ’ya kavuşmakladır; o vakit sabredenlere ve oruç tutanlara ecirleri hesapsız olarak verilir.
5. Gerektiğinde ve bir maslahat bulunduğunda insanlara yapılan ibadeti bildirmek riyâ sayılmaz. Nitekim Peygamberimiz -sallallahu aleyhi ve sellem: “Ben oruçluyum.” diye buyurmuştur.
6. Kâmil oruç tutan kimse, azaları günahlardan, dili yalandan, çirkin sözlerden ve yalan şahitlikten; midesini ise yemeden ve içmeden uzak tutan kimsedir.
7. Oruçlu kimsenin kavga edip bağırıp çağırması şiddetli bir şekilde sakındırılmıştır. Zaten oruçlu olmayan kimsenin de bunları yapması yasaklanmıştır.
8. Bu hadis, Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Rabbinden rivayet ettiği hadislerdendir; kudsi veya ilahî hadis denir. Lafzı ve manası Allah Teâlâ’dandır. Ancak Kur’ân-ı Kerîm’e mahsus olan; tilavetiyle ibadet edilmesi, ona (dokunmak için) taharet şartı, meydan okuma, mucizevi olmak gibi ve bunlara benzer özellikler bu hadislerde bulunmaz.

صحيح البخاري (3/ 26) (1904). صحيح مسلم (2/ 807) (1151). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 357). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (2/ 866). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (15/ 5). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 265).

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle haber vermiştir: Cennet kapılarından birine 'Reyyân' kapısı denir. Kıyamet gününde oradan sadece oruç tutanlar girer, onlardan başka hiç kimse o kapıdan giremez. (O gün) 'Oruç tutanlar nerede?' diye nida edilir; bunun üzerine onlar kalkıp o kapıdan girerler, onlardan başka hiç kimse giremez. Onların sonuncusu da içeri girdiğinde kapı kapanır ve artık oradan hiçbir kimse giremez.

1. İmam Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Bu hadis, oruç tutmanın faziletini ve oruç tutanların değerini vurgulamaktadır.
2. Allah, Cennet'in sekiz kapısından birini oruç tutanlar için ayırmıştır; o kapıdan girdiklerinde kapı kapanacaktır.
3. Cennet'in kapılarının olduğu belirtilmiştir.
4. Sindî -rahimehullah- şöyle demiştir: (Oruç tutanlar nerede?)' ifadesinden kasıt, çokça oruç tutanlardır. Nitekim 'âdil' ve 'zâlim' sıfatları da bu davranışı bir kez yapanlar için değil, onu adet ve alışkanlık haline getirenler için kullanılır.
5. (Reyyân), suya kandıran/susuzluğu gideren anlamına gelir. Çünkü oruç tutanlar, özellikle uzun ve sıcak yaz günlerinde susuzluk çekerler. İşte bu yüzden, kendilerine has olan bu kapıya 'Reyyân Kapısı' adı verilerek ödüllendirilirler. Bir diğer görüşe göre 'Reyyân', fa'lân (فَعْلَان) vezninde olup, susuzluğun zıttı olan 'bol suya kanmışlık' anlamına gelir. Bu ismin verilmesinin sebebi, oruç tutanların (dünyada çektikleri) susuzluk ve açlığa karşılık bir mükafat olmasıdır.

صحيح البخاري (3/ 25) (1896). صحيح مسلم (2/ 808) (1152). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 360). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (2/ 868). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 270).

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Ramazan ayında Allah'a iman ederek oruç tutan, bu orucun farz olduğuna ve Yüce Allah'ın oruç tutanlara hazırladığı büyük mükâfat ve sevapları tasdik eden, riya ve gösteriş olmadan sadece Allah Teâlâ'nın rızasını arzulayarak oruç tutan kimsenin geçmiş günahlarının bağışlanacağını haber vermiştir.

1. Ramazan orucu ve diğer salih amellerde samimiyetin önemi ve fazileti ifade edilmiştir.

صحيح البخاري (1/ 16) (38). صحيح مسلم (1/ 523) (760). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 361). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمصطفى الخِن وغيره (2/ 868). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (15/ 40). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 270).

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- cinsel ilişkiye girebilecek ve evliliğin yükümlülüklerini yerine getirebilecek durumda olanları evlenmeye teşvik etmiştir. Çünkü bu o kimsenin gözünü haramlardan korur, iffetini korur ve ahlaksızlığa düşmesini engeller. Cinsel ilişkide bulunabildiği halde evliliğin gereklerini yerine getiremeyen kimsenin oruç tutması gerekir. Çünkü oruç, şehveti kırar ve cinsel arzunun zararlarını engeller.

1. İslam, iffetli kalmanın ve fuhşiyattan uzak durmanın sebeplerine büyük önem vermiştir.
2. İslam, evliliğe güç yetiremeyene oruç tutmaya teşvik etmiştir. Çünkü oruç şehveti zayıflatır.
3. Oruç ile hadım etme arasındaki benzetmenin nedeni şudur: Hadım etme, testislerin damarlarını ezmek suretiyle yapılır ve bu işlemle cinsel arzu yok olur. Aynı şekilde, oruç da cinsel arzuyu zayıflatır.

صحيح البخاري (3/ 26) (1905). صحيح مسلم (2/ 1018) (1400). الإلمام بشرح عمدة الأحكام للشيخ ،لإسماعيل الأنصاري (2/ 57). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص565). خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام، لفيصل آل مبارك (ص281).

Bu hadiste Allah rızası için oruç tutmanın faziletine dair apaçık bir beyan vardır. Öyle ki Yüce Allah bu kimseyi ateşten kurtarıp, uzaklaştırır. Ta ki onunla ateş arasına (genişliği) yer ile gök arası kadar bir hendek konulur.

سنن الترمذي، تحقيق بشار عواد، دار الغرب الإسلامي – بيروت، 1998 م. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين, مؤسسة الرسالة, الطبعة الرابعة عشر, 1407ه. بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي, دار ابن الجوزي. دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين لمحمد بن علان الصديقي, دار الكتاب العربي. كنوز رياض الصالحين بإشراف حمد العمار, دار كنوز إشبيليا, الطبعة الأولى, 1430ه. سلسلة الأحاديث الصحيحة، محمد ناصر الدين الألباني، دار المعارف، 1415ه. شرح الأربعين النووية، لعطية بن محمد سالم. مصابيح التنوير على صحيح الجامع الصغير، تأليف الألباني، إعداد معتز أحمد. تأسيس الأحكام بشرح عمدة الأحكام، أحمد النجمي، دار علماء السلف.

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- ramazan ayı girince üç şeyin meydana geldiğini bildirmiştir: Birincisi: Cennet'in kapıları açılır ve bu kapılardan hiçbiri kapanmaz. İkincisi: Cehennem'in kapıları kapanır, bu kapılardan hiçbiri açılmaz. Üçüncüsü: Şeytanlar ve cinlerin azgınları zincire vurulur, artık Ramazan ayı dışında elde ettikleri şeylere ulaşamazlar. Bütün bunlar bu ayı yüceltmek ve salih amel işleyenleri namaz, sadaka, zikir, Kur'an okuma ve benzeri pek çok ibadeti yapmaya, günahlardan ve haddi aşmaktan uzak durmaya teşvik etmek içindir.

1. Ramazan ayının fazileti ifade edilmiştir.
2. Oruç tutanlara müjdeler olsun ki, bu mübarek ay ibadet ve hayır mevsimidir.
3. Ramazan ayında şeytanların zincire vurulması (saf dışı bırakılması), mükellefin (sorumlu kulun) mazeretinin ortadan kalktığına bir işarettir. Sanki ona şöyle denilmektedir: 'Şeytanlar senden uzaklaştırıldı; artık ne itaati terk etme ne de günah işleme konusunda onları mazeret gösterme!
4. Kurtubî -rahimehullah- şöyle demiştir: Eğer, 'Ramazan ayında kötülüklerin ve günahların çokça işlendiğini görüyoruz; şayet şeytanlar zincire vurulmuş olsaydı bunlar gerçekleşmezdi (bunu nasıl açıklayacağız)?' diye sorulacak olursa, buna cevap şudur: Şeytanlar, ancak şartlarına riayet edilen ve edeplerine gözetilen orucu tutan kimselerden uzaklaşır (onlara karşı etkinlikleri azalır). Ya da zincire vurulanlar, bazı rivayetlerde geçtiği üzere şeytanların tamamı değil, sadece 'marid' (en azgın ve elebaşı) olanlarıdır. Veyahut bundan kasıt, bu ayda kötülüklerin azalmasıdır ki bu zaten gözle görülür (hissedilir) bir durumdur; çünkü Ramazan'da kötülüklerin işlenmesi diğer aylara göre daha azdır. Zira şeytanların tamamının zincire vurulmasından, hiçbir kötülük ve günahın işlenmeyeceği anlamı çıkmaz. Çünkü kötülüğün, şeytanların dışında da sebepleri vardır; kötü/habis nefisler, çirkin alışkanlıklar ve insan şeytanları gibi.

صحيح البخاري (3/ 25) (1899). صحيح مسلم (2/ 758) (1079). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 362). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 273). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (15/ 46). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 869).