Ramazan Ayının Son On Gecesi

Ramazan ayının son on günü geldiğinde, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- ibadet ve itaat konusunda daha çok çaba gösterir; farklı hayır amellerini, iyilik ve ibadet çeşitlerini başka zamanlarda yaptığından çok daha fazla yapardı. Bu, o gecelerin çok değerli olmasından ve Kadir Gecesi'ni idrak etmeye çalışmasından kaynaklanmaktadır.

1. Ramazan ayının genelinde, özellikle de bu ayın son on gününde iyiliklerin, hayırların ve her türlü itaat (ibadet) biçimlerinin çoğaltılmasına teşvik edilmiştir.
2. Ramazan ayının son on günü, yirmi birinci geceden başlayarak ayın sonuna kadar olan zamandır.
3. Değerli vakitleri ibadetlerle değerlendirmenin müstehap olduğu ifade edilmiştir.

صحيح مسلم (2/ 832) (1175). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (14/ 463). نزهة المتقين، لمجموعة من الباحثين (2/ 848). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 339).

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Ramazanın son on günündeki Kadir Gecesi'nde namaz kılmasının faziletinden haber vermiştir. Kim bu gecede namaz kılmaya, dua etmeye, Kur'an okumaya ve Yüce Allah'ı zikretmeye gayret ederse, bu gecenin varlığına ve faziletine iman eder, riya ve gösteriş olmadan yapmış olduğu ameller ile Allah Teâlâ'nın vereceği sevabı arzularsa, geçmiş günahları bağışlanır.

1. Kadir Gecesi'nin fazileti ifade edilmiş ve bu gecede namaz kılmak teşvik edilmiştir.
2. Salih ameller ancak samimi niyetler ile kabul olur.
3. Yüce Allah'ın lütfu ve merhameti ifade edilmiştir. Kim iman ederek ve mükâfatını da (Allah’tan) bekleyerek Kadir Gecesi namaz kılarsa, o kimsenin geçmiş günahları bağışlanır.

صحيح البخاري (1/ 16) (35). صحيح مسلم (1/ 523) (760). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (14/ 435). بهجة الناظرين، لسليم الهلالي (2/ 337). نزهة المتقين، (2/ 846). شرح النووي على مسلم (6/ 40). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 220). شرح صحيح البخاري، لابن بطال (4/ 21).

Ebu Saîd el-Hudrî -radıyallahu anh-, Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem-’in, kadir gecesini idrak edebilmek için onun (sallallahu aleyhi ve sellem) ramazanın ortadaki on günde itikaf yaptığını haber vermiştir. Yine –adeti üzere olduğu gibi- (Ramazanın ikinci on gününde) yirmi birinci gecesi oluncaya kadar itikafta kaldı ki bu gece onun, sabahında itikaf yerinden çıkacağı gecedir. Kadir gecesinin son on günde olduğunu anladı ve ashâbına: «Kim benimle birlikte (Ramazanın) ikinci on gününde itikaf yapmış ise, son on günde de itikaf yaparak itikafını son on güne birleştirsin.» buyurdu. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, Allah Teâlâ’nın ona uykusunda (rüyasında) kadir gecesini gösterdiğini sonra da unutturduğunu haber vermiştir. Bununla birlikte Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- rüyasında o seneki kadir gecesinin alametlerini görmüştür ki haber verdiği üzere bu alamet onun kendisini, o gecenin sabahında bir su ve çamur içine secde ediyor görmesidir Allah, Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-’in rüyasını doğrulamış ve gökyüzünden 21. gece yağmur inmiştir. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-’in mescidi arîş şekli üzere (yani çardak biçiminde olup tavansız, gölgelik halinde) duvarları hurma dalları ile desteklenmiş, tavanı da hurma dalları ile kapatılmıştı. Yağmurun etkisiyle mescidin çatısı akmıştı. Bundan dolayı Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- 21. gecenin sabahında su ve çamur içine secde etmiştir. Bkz. Teysîr’il Allâm (shf:349), Tenbîhu’l Efhâm (c:3/472), Te’sîsu’l Ahkâm (3/292).

عمدة الأحكام، تأليف: عبد الغني بن عبد الواحد المقدسي، تحقيق: محمود الأرناؤوط، دار الثقافة العربية ومؤسسة قرطبة، الطبعة الثانية، 1408هـ. تيسير العلام، تأليف: عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق محمد صبحي بن حسن حلاق، مكتبة الصحابة ومكتبة التابعين، الطبعة العاشرة، 1426 هـ. تأسيس الأحكام شرح عمدة الأحكام، تأليف: أحمد بن يحي النجمي: نسخة إلكترونية لا يوجد بها بيانات نشر. تنبيه الأفهام شرح عمدة الإحكام، تأليف: محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة ومكتبة التابعين، الطبعة الأولى: 1426هـ. الإفهام في شرح عمدة الأحكام، للشيخ عبد العزيز بن عبد الله بن باز، تحقيق: سعيد بن علي بن وهف القحطاني، الطبعة الأولى، 1435 هـ خلاصة الكلام على عمدة الأحكام، تأليف: فيصل بن عبد العزيز آل مبارك، الطبعة الثانية، 1412 هـ صحيح البخاري ، تأليف: محمد بن إسماعيل البخاري ، تحقيق: محمد زهير الناصر، الناشر: دار طوق النجاة الطبعة: الأولى، 1422هـ صحيح مسلم ، تأليف: مسلم بن الحجاج النيسابوري، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, insanları Kadir Gecesi’ni ihya etmeye, onu ramazanın son günlerinde aramaya ve salih amelleri artırarak bu fırsatı kaçırmamaya teşvik etmiştir. Kadir Gecesi’nin, her yıl ramazan ayının son on günündeki tek sayılı gecelerde; yani yirmi birinci, yirmi üçüncü, yirmi beşinci, yirmi yedinci veya yirmi dokuzuncu gecelerde olması kuvvetle muhtemeldir.

1. Hadiste, Kadir Gecesi'nin fazileti ve onu aramaya teşvik vardır.
2. Yüce Allah, hikmeti ve rahmetinin bir gereği olarak Kadir Gecesi’ni gizlemiştir. Böylece kullar, bu mübarek geceyi idrak edebilmek maksadıyla ibadetlerde daha çok gayret gösterecek ve alacakları ecir (sevap) katlanarak artacaktır.
3. Kadir Gecesi, ramazan ayının son on gecesindedir. Tekli gecelerde olma ihtimali daha fazladır.
4. Kadir Gecesi, ramazanın son on gecesinden biridir. Yüce Allah'ın, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e Kur'an-ı Kerim'i indirdiği gecedir. Bu geceyi, içinde barındırdığı bereketi, büyük değeri ve bu gecede yapılan salih amellerin etkisi bakımından bin aydan daha hayırlı kılmıştır.
5. Kadir Gecesi (Dâl harfinin sükunu ile: el-Kadr) Şeref ve Değer Anlamına gelir: Arapçada bir kimse için "fülânun azîmu'l-kadr" (filancanın kadri/değeri büyüktür) denir. Bu yaklaşıma göre gecenin "Kadir" şeklinde isimlendirilmesi, bir şeyin kendi sıfatına izafe edilmesi (tamlanması) kabilindendir. Yani "Şerefli/Yüce Gece" anlamına gelir. Bu da o gecenin şeref, azamet, ihtişam ve makam bakımından çok yüce olduğunu ifade eder. Nitekim ayeti kerimede şöyle buyrulmuştur: {Doğrusu biz onu mübarek bir gecede indirdik} [Duhân Suresi, 3. Ayet] Takdir (Ölçü ve Hüküm) Anlamına gelir: Bu yaklaşıma göre ise gecenin "Kadir" olarak isimlendirilmesi, bir zarfın (zaman diliminin) içinde barındırdığı şeye izafe edilmesi gibidir. Yani bu gece, "o yıl içerisinde meydana gelecek olan şeylerin takdir edildiği (hükme bağlandığı) gece" anlamına gelir. Nitekim ayeti kerimede şöyle buyrulmuştur: "Katımızdan bir emirle her hikmetli iş o gecede ayırt edilir (belirlenir)." [Duhân Suresi, 4. Ayet]

صحيح البخاري (3/ 46) (2017). صحيح مسلم (2/ 828) (1169). تيسير العلام، لعبد الله البسام (ص347). تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، لابن عثيمين (3/ 470).

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in sahabelerinden biri, rüyasında Kadir Gecesi'nin ramazan ayının son yedi gecesinde olduğunu gördü. Bunun üzerine Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: Rüyalarınızın ramazanın son yedi günü üzerinde muvafakat ettiğini görüyorum. Her kim onu aramaya niyetli ve onu elde etmeye hevesliyse, salih amelleri artırarak onu araştırmaya ve aramaya gayret etsin. Çünkü son yedi günde olması daha muhtemeldir. Son yedi gece, ramazan ayı otuz gün olması halinde yirmi dördüncü gecede, yirmi dokuz gün olması halinde ise yirmi üçüncü gecede başlar.

1. Hadiste, Kadir Gecesi'nin fazileti ve onu aramaya teşvik vardır.
2. Yüce Allah, hikmeti ve rahmetinin bir gereği olarak Kadir Gecesi’ni gizlemiştir. Böylece kullar, bu mübarek geceyi idrak edebilmek maksadıyla ibadetlerde daha çok gayret gösterecek ve alacakları ecir (sevap) katlanarak artacaktır.
3. Kadir Gecesi, ramazan ayının son on gecesindedir. Tekli gecelerde olma ihtimali daha fazladır.
4. Kadir Gecesi, ramazanın son on gecesinden biridir. Yüce Allah'ın, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e Kur'an-ı Kerim'i indirdiği gecedir. Bu geceyi, içinde barındırdığı bereketi, büyük değeri ve bu gecede yapılan salih amellerin etkisi bakımından bin aydan daha hayırlı kılmıştır.
5. Kadir Gecesi (Dâl harfinin sükunu ile: el-Kadr) Şeref ve Değer Anlamına gelir: Arapçada bir kimse için "fülânun azîmu'l-kadr" (filancanın kadri/değeri büyüktür) denir. Bu yaklaşıma göre gecenin "Kadir" şeklinde isimlendirilmesi, bir şeyin kendi sıfatına izafe edilmesi (tamlanması) kabilindendir. Yani "Şerefli/Yüce Gece" anlamına gelir. Bu da o gecenin şeref, azamet, ihtişam ve makam bakımından çok yüce olduğunu ifade eder. Nitekim ayeti kerimede şöyle buyrulmuştur: {Doğrusu biz onu mübarek bir gecede indirdik} [Duhân Suresi, 3. Ayet] Takdir (Ölçü ve Hüküm) Anlamına gelir: Bu yaklaşıma göre ise gecenin "Kadir" olarak isimlendirilmesi, bir zarfın (zaman diliminin) içinde barındırdığı şeye izafe edilmesi gibidir. Yani bu gece, "o yıl içerisinde meydana gelecek olan şeylerin takdir edildiği (hükme bağlandığı) gece" anlamına gelir. Nitekim ayeti kerimede şöyle buyrulmuştur: "Katımızdan bir emirle her hikmetli iş o gecede ayırt edilir (belirlenir)." [Duhân Suresi, 4. Ayet]

صحيح البخاري (3/ 46) (2015). صحيح مسلم (2/ 822) (1165). تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، لابن عثيمين (3/ 467). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص347).

Ramazanın son on gününe girildiğinde Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- bütün geceyi çeşitli ibadetlerle ihya eder, ailesini namaz için uyandırır, normalde yaptığından daha fazla ibadet eder, kendini ibadete vererek eşlerinden uzak dururdu.

1. Hadiste, değerli vakitleri salih ameller yaparak değerlendirmeye teşvik edilmiştir.
2. Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Bu hadiste, ramazan ayının son on gününde ibadetleri artırmanın ve gecelerini de ibadetlerle ihya etmenin müstehap olduğu bildirilmiştir.
3. Kul, ailesine ibadeti emrederek gayretli olmalı ve onlara karşı bu hususta sabırla sebat etmelidir.
4. Salih ameller işlemek kararlılık, sabır ve sebat gerektirir.
5. Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Âlimler (kemer sıkma) ifadesinin anlamı konusunda farklı görüşler bildirmişlerdir. Bunun, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in başka zamanlarda alışkın olduğunun dışında ibadete yönelmesi, ibadet için kollarını sıvaması manasında olduğu söylenmiştir. Yine, bu iş için kemerimi sıktım, yani, kollarımı sıvadım ve kendimi buna adadım manasında olduğu söylenmiştir. Ayrıca, ibadetle meşgul olmak için kadınlardan uzak durmanın mecazi bir ifadesi olduğu da söylenmiştir.

صحيح البخاري (3/ 47) (2024). صحيح مسلم (2/ 832) (1174). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 132). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 181).