Günahların Ayıplanması

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- ashabına en büyük günahları haber vermiş ve şu üç günahı zikretmiştir: 1- Allah'a şirk koşmak: Herhangi bir ibadet çeşidini Allah'tan başkasına yapmaktır. Allah'tan başkasını uluhiyette, rububiyette, isim ve sıfatlarda Yüce Allah'a denk tutmaktır. 2- Ana babaya itaatsizlik etmek: Sözlü ve fiili olarak ana babaya yapılan bütün eziyetler ve onlara ihsanda bulunmayı terk etmektir. 3- Yalan söylemek ve yalancı şâhitlik yapmak: Malını almak, ırzı hakkında konuşup aşağılamak vb. nedenler ile söylenen, doğru olmayan asılsız her sözdür. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- yalan söylemenin çirkinliği ve toplum üzerindeki kötü etkisine vurgu yapmak için defalarca uyarmıştır. Sahabeler Peygamberimize duydukları şefkatten ve onu rahatsız eden şeye duydukları rahatsızlıktan dolayı susmasını arzu etmişlerdir.

1. Günahların en büyüğü Allah'a şirk koşmaktır. Onu günahların en kötüsü ve en büyüğü kılmıştır. Yüce Allah'ın şu buyruğu bunu teyit etmektedir: {Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını asla affetmez. Bunun dışında kalanları (günahları) ise dilediği kimseler için bağışlar.} [Nisâ Suresi: 48]
2. Ana baba hakkının büyüklüğü ifade edilmiştir. Onların hakkı Allah Teâlâ'nın hakkı ile birlikte zikretmiştir.
3. Günahlar, büyük ve küçük olmak üzere ikiye ayrılır. Büyük günahlar; had ve lanet gibi dünyada cezası bulunan ya da Cehennem'e girmek gibi uhrevi tehdit içeren bütün günahlardır. Büyük günahların bazısı haramlık hususunda diğerlerinden daha şiddetlidir. Büyük günahlar dışında kalan günahlar ise küçük günahlardır.

صحيح البخاري (3/ 172) (2654)، (8/ 4) (5976)، (8/ 62) (6273-6274). صحيح مسلم (1/ 91) (87). عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم (ص257) (380). شرح النووي على مسلم (2/ 81). الإلمام بشرح عمدة الأحكام لإسماعيل الأنصاري (2/ 149). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام (ص703). أعلام السنة المنشورة لاعتقاد الطائفة الناجية المنصورة، لحافظ بن أحمد الحكمي (ص111).

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- bizden önce yaşayanlar arasında yaralı bir adam olduğunu, sıkıntı çektiğini ve acıya dayanamadığını bildirdi. Bu yüzden bir bıçak aldı, elini kesti ve ölümü hızlandırdı. Kanaması durmadı ve öldü. Allah Teâlâ şöyle buyurdu: "Kulum, canı hakkında benim hükmümden önce davranmaya kalkıştı; ben de ona Cennet'i haram kıldım."

1. Sıkıntılara (musibetlere) karşı sabretmenin fazileti ve acılardan dolayı sızlanıp feryat etmeyi terk etmek; ta ki bu durum, o acılardan daha şiddetli olanına (ilahi azaba/intihara) yol açmasın.
2. İçinde hayır ve ibret barındıran konularda, geçmiş ümmetlerden haber verilmiştir.
3. İbn Hacer -rahimehullah- şöyle demiştir: Bu hadiste; Allah'ın koyduğu sınırlarda haddi aşmamak gerektiği ve O’nun kullarına olan merhameti açıkça görülmektedir. Zira Allah, kullarının kendi canlarına kıymasını haram kılmış ve şüphesiz canların tamamen Allah’ın mülkü olduğunu beyan etmiştir.
4. Bir kimsenin kendisini öldürmesine yol açacak sebepler haram kılınmıştır ve bu hususta şiddetli tehdit vardır.
5. İbn Hacer -rahimehullah- şöyle demiştir: Bu durum (adamın elini kesmesi); onun bu eylemi tedavi amacıyla değil, ölmek amacıyla yaptığının delilidir. Oysa fayda sağlama ihtimali yüksek olan (doğru ve meşru) tedavi yöntemlerinin kastedilmesi gerekirdi.

صحيح البخاري (4/ 170) (3463). صحيح مسلم (1/ 107) (113). فتح الباري، لابن حجر (3/ 227). شرح النووي على مسلم (2/ 127). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص651).

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- büyük günahları beyan etmiştir. O da bu günahları işleyen kimselerin dünyada ve ahirette şiddetli bir uyarıyla tehdit edilmeleridir. Bunların başında Allah'a şirk koşmak gelir. O da ibadet çeşitlerinden herhangi birisinin Allah'tan başkasına yapılmasıdır. Yüce Allah'a ait rububiyet, uluhiyet, isim ve sıfatlar ile ilgili hususlarda başkasını O'na denk tutmaktır. İkincisi; "Ana babaya asi olmaktır". Sözlü ve fiili olarak ana babaya yapılan bütün eziyetler ve onlara ihsanda bulunmayı terk etmektir. Üçüncüsü; haksız yere "Adam öldürmektir." Zulüm ve düşmanlık ederek adam öldürmek buna bir örnektir. Dördüncüsü: Yalan söylediğini bile bile "Yalan yere yemin etmektir." Sahibini Cehennem'e ya da günaha soktuğu için Yemîn-i Gamûs olarak isimlendirilmiştir.

1. Yemîn-i Gamûs/Yalan yere yemin etmenin günahının ve tehlikesinin büyüklüğünden dolayı kefareti yoktur. Ancak bundan dolayı tövbe edilmesi gerekir.
2. Hadiste sadece bu dört büyük günahın zikredilmesi günahının ne kadar büyük olduğunu gösterir. Yoksa büyük günahlar sadece bunlarla sınırlı değildir.
3. Günahlar, büyük ve küçük olmak üzere ikiye ayrılır. Büyük günahlar, had ve lanet gibi dünyada cezası bulunan ya da Cehennem'e girmek gibi uhrevi tehdit içeren bütün günahlardır. Büyük günahların bazısı haramlık hususunda diğerlerinden daha şiddetlidir. Büyük günahlar dışında kalan günahlar ise küçük günahlardır.

صحيح البخاري (8/ 137) (6675). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 408). رياض الصالحين للنووي (ص125) (337). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (5/ 610). تطريز رياض الصالحين، لفيصل آل مبارك (ص964).

Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- iki sınıf insanı örnek vermiştir: Birinci sınıf: Allah'a ve O'nun razı olduğu şeylere gösteren, Allah'a itaat etme hususunda yardımcı olan salih arkadaş ve dosttur. O; misk satıcısı gibidir, ya sana ondan verir, ya sen ondan satın alırsın ya da ondan hoş bir koku koklarsın. İkinci sınıf: Aynı mecliste bulunan kötü arkadaştır. İnsanları Allah yolundan alıkoyan, günah işlemeye yardım eden, çirkin hareketlerini gördüğün biridir. Onun gibi biriyle birlikte olmaya devam edersen, o kötü arkadaşla birlikte olduğun için kınanırsın. O, ateşini üfleyen demirciye benzer. Ya uçuşan kıvılcımlar elbiseni yakar ya da yanında kötü bir koku duyarsın.

1. Dinleyen kimseye bir konuyu anlamasını kolaylaştırmak için misaller vermek caizdir.
2. İnsanları itaat ehli ve salih insanlarla beraber olmaya, fesatçı ve kötü ahlak sahibi kimselerden uzak tutmaya teşvik etmektir.

صحيح البخاري (7/ 96) (5534). صحيح مسلم (4/ 2026) (2628). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 431). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين (1/ 339). شرح النووي على مسلم (16/ 178).

Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-, ümmetine yedi helak edici günahlardan kaçınmasını emretmiştir. Kendisine bu günahların ne olduğu sorulunca, bunları şöyle açıklamıştır: Birincisi: Yüce Allah'a şirk koşmaktır. Bu da O'na hangi şekil ve biçimde olursa olsun eş ve benzerler edinmek ve ibadet çeşitlerinden herhangi birisini Allah Teâlâ'dan başkasına sarf etmek ile olur. İlk olarak bu günahlar içinde şirki saymıştır. Zira şirk günahların en büyüğüdür. İkincisi: Sihir yapmaktır. Düğüm atmak, muska, (sözde) ilaç ve duman çıkaran şeyleri yakmaktan ibarettir. Sihir yapılan kimsenin hastalanması ve vefat etmesi gibi bedenine tesir eden ya da karı kocanın arasını ayırma gibi sonuçlar doğuran şeytani bir iştir. Sihrin büyük bir çoğunluğu şirk koşarak ve pis nefislerin (Şeytan ve cinler) sevdiği şeyleri yapıp onlara yakınlaşarak elde edilir. Üçüncüsü: Yüce Allah'ın yasakladığı insanı öldürmektir. İslam şeriatına uygun bir şekilde hakimin uyguladığı had cezaları bundan müstesnadır. Dördüncüsü: Faiz yiyerek ya da başka yollarla kendisine fayda sağlamaktır. Beşincisi: Babası ölen buluğ çağına ermemiş yetim çocuğun malını haksız yere yemektir. Altıncısı: Kâfirlere karşı yapılan savaştan kaçmaktır. Yedincisi: İffetli hür kadınlara zina iftirasında bulunmaktır. Aynı şekilde iffetli erkeklere atılan iftiralar da bu kapsamda değerlendirilir.

1. Büyük günahlar burada sayılan yedi günah ile sınırlı değildir. Bu yedi günah büyüklüğü ve tehlikesinden dolayı özellikle zikredilmiştir.
2. Kısas, riddet/dinden dönme ve zina eden evli kimselere uygulanan cezalarla bir cana kıymak caiz olur. Bunun kararını verecek makam ise dine göre hüküm veren hakimdir.

صحيح البخاري (4/ 10) (2766). صحيح مسلم (1/ 92) (89). شرح صحيح البخارى لابن بطال (8/ 489). الملخص في شرح كتاب التوحيد، للشيخ صالح الفوزان (ص201).

Bu hadiste Adem -aleyhisselam-'ın iki oğlundan birinin kendinden sonra dökülen her kandan sorumlu olduğunu göstermektedir. Zira Kabil kardeşi Habil'i haset ettiği için öldürmüştür. Ademoğlundan ilk katil ve maktul bu ikisidir. Kabil kendisinden sonra cinayet işleyenlerin günahından da pay alarak günah üstlenmiştir. Çünkü adam öldürme işini ilk o başlatmıştır. Kim onu örnek alarak bu işi bir aletle ya da aletler vasıtasıyla da yapsa yine de değişmez aynı günahı yüklenir.

تطريز رياض الصالحين، فيصل بن عبد العزيز المبارك، تحقيق: عبد العزيز بن عبد الله آل حمد، دار العاصمة للنشر والتوزيع، الرياض، الطبعة: الأولى 1423هـ، 2002م. دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، محمد علي بن البكري بن علان، اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة، بيروت، الطبعة: الرابعة 1425هـ. رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين، أبو زكريا محيي الدين النووي، تحقيق ماهر الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، الطبعة: الأولى 1428هـ. كنوز رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين برئاسة حمد بن ناصر العمار، كنوز إشبيليا، الرياض، الطبعة: الأولى 1430هـ. صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ. صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ.

Bir adam Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'e gelip şöyle dedi: Ey Allah'ın Rasûlü, eğer bir adam gelip malımı zorla almak isterse ne yapayım? Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: Ona teslim olmak ve paranı vermek zorunda değilsin. Ya benimle dövüşürse ne yapayım? Rasûlullah şöyle buyurdu: Onunla dövüşmen caizdir. Adam dedi ki: Ya beni öldürürse? Rasûlullah şöyle buyurdu: "O halde sen şehit olursun" dedi. Bunun üzerine Adam da şöyle dedi: Ya ben onu öldürürsem? Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle cevap verdi: O halde Kıyamet Günü Cehennem'de cezalandırılmayı hak eder.

1. Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Namusu (aileyi, eşi ve dokunulmazlığı) savunmak ise görüş ayrılığı olmaksızın farzdır. Kişinin canını, öldürmeye kadar varabilecek şekilde savunması konusunda ise mezhebimizde ve diğer mezheplerde ihtilaf vardır. Mala gelince, onu savunmak caizdir; ancak farz değildir.
2. Bu hadis, amelden önce ilmin gerekli olduğuna delildir. Çünkü bu sahâbî, yapması gereken ameli yerine getirmeden önce, ne yapması gerektiğini öğrenmek için Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e sormuştur.
3. Haksız saldırıda bulunan kimseye karşı kendini savunurken kademeli hareket etmek gerekir. Önce nasihat etmek veya başkalarından yardım istemek gibi yollar denenmelidir. Eğer buna rağmen saldırıya başlarsa, onunla mücadele edilir; ancak bu mücadelede asıl amaç onu öldürmek değil, saldırısını bertaraf etmektir.
4. Müslümanların kanı, malı ve ırzı kutsal ve dokunulmazdır.
5. İmam Nevevî -rahimehullah- şöyle buyurmuştur: Bil ki şehitler üç kısımdır: Birincisi: Kâfirlerle yapılan savaşta, savaş sebeplerinden biriyle öldürülen kimsedir. Bu kimse hem ahiret sevabı bakımından hem de dünya hükümleri bakımından şehit hükmündedir. Bu sebeple yıkanmaz ve cenaze namazı kılınmaz. İkincisi: Ahiret sevabı bakımından şehit olan, fakat dünya hükümleri bakımından şehit sayılmayan kimsedir. Bunlar; karın hastalığından ölen, veba sebebiyle ölen, göçük altında kalarak ölen, malını korurken öldürülen ve sahih hadislerde şehit olarak isimlendirilen diğer kimselerdir. Bunlar yıkanır ve cenaze namazları kılınır. Ahirette ise şehit sevabı alırlar. Ancak onların sevabının, birinci gruptaki şehitlerin sevabı kadar olması gerekmez. Üçüncüsü: Kâfirlerle yapılan savaşta öldürüldüğü hâlde, ganimetten mal çalması ve benzeri durumlar sebebiyle şehit diye adlandırılması rivayetlerde reddedilen kimsedir. Bu kimseler dünya hükümleri bakımından şehit hükmündedir; dolayısıyla yıkanmaz ve cenaze namazları kılınmaz. Fakat ahirette şehitlerin tam sevabına nail olamazlar.

صحيح مسلم (1/ 124) (140). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 449). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (2/ 936). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 389).

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- günahkâr Müslüman için Allah'tan af ve mağfiret umulacağını haber vermiştir. Ancak işlediği günahı kibir ve küstahlıkla alenen yapıp affı hak etmeyen kimse bundan müstesnadır. Bu kimse geceleyin günah işler, sabahleyin Allah onu örter. Rabbinin gece boyunca onun bu günahını örtmesine rağmen sabah olunca başkalarına kendisinin dün falanca günahı işlediğini anlatarak Allah'ın örttüğü günahı açık etmiş olur!

1. Allah Teâlâ'nın üzerini örtmesinden sonra açıkça günah işlemenin çirkinliği anlatılmıştır.
2. Günahı açıkça anlatmak Müminler arasında ahlaksızlığı yaymaktır.
3. Allah bu dünyada kimin günahını örterse onu ahirette de örtecektir. Bu da Allah Teâlâ'nın kullarına olan rahmetinin genişliğindendir.
4. Günah işleyen kişi kendi günahını gizlemeli ve Allah'a tövbe etmelidir.
5. Günahlarını açıkça anlatarak kendilerini affedilmekten mahrum bırakanların işledikleri günahının büyüklüğü ifade edilmiştir.

صحيح البخاري (8/ 20) (6069). صحيح مسلم (4/ 2291) (2990). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (3/ 15). منار القاري شرح مختصر صحيح البخاري، لحمزة قاسم (5/ 251). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 329). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين (1/ 255).