Kur'an-ı Kerim'in Faziletleri

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, ümmetini Kur’ân okumaya teşvik etmiştir. Muhakkak ki Allah Azze ve Celle, kıyamet günü olduğu zaman okunan bu Kur’ân’ın sevabını, Kur’ân’ın kendi nefsi ile kaim olduğu bir halde onu okuyan, onunla iştigal eden ve onun emir ve yasaklarını yerine getiren kimseler için şefaatçi olarak gelmesi olarak koymuştur.

1-بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين؛ تأليف سليم الهلالي، دار ابن الجوزي. 2-دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين؛ لمحمد بن علان الشافعي، دار الكتاب العربي-بيروت. 3-رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين؛ للإمام أبي زكريا النووي، تحقيق د. ماهر الفحل، دار ابن كثير-دمشق، الطبعة الأولى، 1428هـ. 4-شرح رياض الصالحين؛ للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ. 5-صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبدالباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. 6-نزهة المتقين شرح رياض الصالحين؛ تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة-بيروت، الطبعة الرابعة عشر، 1407هـ.

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Allah'ın kitabından bir harf okuyan her Müslüman'a bir sevap verileceğini, bu sevabın da on kat fazlası ile karşılık bulacağını haber vermiştir. Sonra da bunu şu sözüyle açıklamıştır: (Elif, Lâm, Mim" bir harftir de­miyorum. Ancak Elif bir harftir, Lam bir harftir, Mim bir harftir.): Üç sevap burada otuz sevap olur.

1. Çokça Kur'an-ı Kerim okumaya teşvik edilmiştir.
2. Kur'an okuyan kimsenin okuduğu her kelimenin her harfine karşılık on misli sevap vardır.
3. Allah'ın rahmet ve kereminin genişliği ifade edilmiştir. Lütuf ve kereminden dolayı kullarının mükâfatını kat kat arttırmıştır.
4. Kur'an-ı Kerim'in diğer sözlere olan fazileti beyan edilmiştir. Allah Teâlâ'nın kelamı olduğu için onu okuyarak ibadet edilir.

سنن الترمذي (5/ 33) (2910). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 229). سلسلة الأحاديث الصحيحة، للألباني (7/ 970). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (4/ 655). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمصطفى الخِن وغيره (1/ 742).

Bu hadiste Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Kuran'ı teganni yaparak okumayı teşvik etmiştir. Teganni kelimesinin iki manası vardır. Birincisi: Kim Kur'ân'ı teganni ederek okumazsa: Yani Kuran okurken sesini güzelleştirmezse bizim yolumuz ve menhecimiz üzere değildir. İkinci manası: Kim ondan vaz geçip hak yolu başkasıyla ararsa bizden değildir. Şüphesiz ki kim hak yolu Kuran'dan başkasıyla ararsa Allah Teâlâ onu delalete sokar Allah korusun! Hadis Kuran okurken insanın sesini güzelleştirmesinin ve sadece Kuran'la yetinmenin uygun olacağına delalet eder.

1- بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين؛ تأليف سليم الهلالي، دار ابن الجوزي.-الطبعة الأولى 1418ه. 2- رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين؛ للإمام أبي زكريا النووي، تحقيق د. ماهر الفحل، دار ابن كثير-دمشق، الطبعة الأولى، 1428هـ. 3- سنن أبي داود؛ للإمام أبي داود سليمان بن الأشعث السجستاني، تعليق عزت الدعاس وغيره، دار ابن حزم-بيروت، الطبعة الأولى، 1418هـ. 4- شرح رياض الصالحين؛ للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ. 5- صحيح سنن أبي داود؛ تأليف الشيخ محمد ناصر الدين الألباني، غراس-الكويت، الطبعة الأولى، 1423هـ. 6- نزهة المتقين شرح رياض الصالحين؛ تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة-بيروت، الطبعة الرابعة عشر، 1407هـ. 7- دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين -المؤلف: محمد علي بن محمد بن علان الصديقي-اعتنى بها: خليل مأمون شيحا-دار المعرفة للطباعة والنشر والتوزيع، بيروت – لبنان-الطبعة: الرابعة، 1425 هـ - 2004 م.

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Kur'ân'ı ezberi sağlam, onu iyi bilen ve gerektiği gibi güzel okuyan kimsenin, âhirette şerefli ve itaatkâr meleklerle aynı makamda bulunacağını haber vermiştir. Kur'ân'ı ezberinin zayıflığı sebebiyle güçlükle okuyan, okurken dili dolaşan ve tilavetinde zorlanan; buna rağmen Kur'ân'ı okumayı ve tekrar etmeyi sürdüren kimseye ise iki ecir vardır: Biri Kur'ân okumasının, diğeri de bu uğurda çektiği zorluğun mükâfatıdır.

1. Kur'ân'ı ezberlemeye, onu sağlam bir şekilde öğrenmeye ve çokça tilavet etmeye teşvik edilmekte; bunu yapan kimsenin yüksek derecesi ve kazanacağı ecir ile sevap beyan edilmektedir.
2. Kâdî İyâz -rahimehullah- şöyle demiştir: Bunun anlamı, Kur'ân'ı okurken zorlanan kimsenin ecrinin, onu düzgün okuyan kimseden daha fazla olduğu anlamına gelmez. Bilakis Kur'ân'ı gerektiği gibi güzel okuyan kimse daha faziletlidir ve ecri de daha çoktur. Çünkü o, şerefli meleklerle beraberdir. Ayrıca onun pek çok ecri vardır. Bu yüksek mertebe, ondan başkası için zikredilmemiştir. Zira Allah Teâlâ'nın Kitabı'nı ezberlemeye, onu sağlam bir şekilde öğrenip muhafaza etmeye, çokça tilavet etmeye ve mânalarını kavramaya büyük bir özen göstererek Kur'ân'ı gerektiği gibi güzel okuyan kimseyle, bu gayreti göstermeyen bir kimsenin aynı seviyede olması nasıl düşünülebilir?
3. İbn Bâz -rahimehullah- şöyle demiştir: Kur'ân'ı maharetle okuyan, onu güzelce tilavet eden ve sağlam bir şekilde ezberlemiş olan kimse, şerefli ve itaatkâr meleklerle beraberdir. Yani bu, Kur'ân'ı hem diliyle okuyup hem de onunla amel eden kimse içindir; sadece onu tilavet eden kimse için değildir. O, Kur'ân'ı güzelce okur, onunla amel eder ve böylece Kur'ân'ı hem lafzıyla hem de mânasıyla yerine getiren bir kimse olur.

صحيح البخاري (6/ 166) (4937). صحيح مسلم (1/ 549) (798). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 226). تحفة الأحوذي بشرح جامع الترمذي، لمحمد المباركفوري (8/ 174). تطريز رياض الصالحين، لفيصل آل مبارك (ص580). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (4/ 639). شرح كتاب التوحيد من صحيح البخاري، لعبدالله الغنيمان (2/ 592). فتح الباري بشرح صحيح البخاري، لابن حجر العسقلاني (9/ 127). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (12/ 562). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمصطفى الخِن وغيره (1/ 740).

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-, Kur’an okumaya devam etmeyi teşvik etmiştir. Çünkü Kur’an, Kıyamet Günü onu okuyan ve onunla amel edenlere şefaat edecektir. Ardından özellikle Bakara ve Âl-i İmrân sûrelerinin okunmasını teşvik etmiş ve bu iki sûreyi, aydınlatıcı olmaları, nur ve hidayet içermeleri sebebiyle “Zehrâvîn” (iki parlak/aydınlık sûre) olarak adlandırmıştır. Bu iki sûreyi okumanın, anlamlarını düşünüp kavramanın ve içerdikleri hükümlerle amel etmenin sevap ve mükâfatı, Kıyamet Günü iki bulut veya benzeri iki gölgelik şeklinde yahut kanatlarını açarak birbirine bitişik hâlde duran iki kuş topluluğu şeklinde gelecek; bunlar kendilerine sahip olan kişiyi gölgelendirecek ve onu savunacaklardır. Daha sonra Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-, Bakara sûresini okumaya devam etmeyi, anlamları üzerinde düşünmeyi ve içerdiği hükümlerle amel etmeyi özellikle teşvik etmiştir. Bunun dünya ve âhirette büyük bir bereket ve fayda barındırdığını; onu terk etmenin ise Kıyamet Günü pişmanlık ve hüsrana sebep olacağını bildirmiştir. Ayrıca bu sûrenin faziletlerinden biri de, büyücülerin onu okuyan kimseye zarar vermeye güç yetirememeleridir.

1. Kur'an'ı okumak ve bunu bolca yapmak emredilmiştir. Nitekim Kur'an; Kıyamet Günü'nde kendisini okuyan, rehberliğine sarılan, emrettiklerini yerine getirip yasakladıklarından sakınan dostlarına şefaat edecektir.
2. Bakara ve Âl-i İmrân sûrelerini okumanın fazileti ve bu iki sûrenin büyük sevabı ifade edilmiştir.
3. Bakara sûresini okumanın fazileti ve onun, kendisini okuyan kişiyi büyüden koruması ifade edilmiştir.

صحيح مسلم (1/ 553) (804). مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، لعلي القاري (4/ 1460). التنوير شرح الجامع الصغير، لمحمد الصنعاني (2/ 606). شرح الأربعين النووية، لابن عثيمين (ص232). معارج القبول بشرح سلم الوصول إلى علم الأصول، لحافظ الحكمي (2/ 846). التَّحبير لإيضَاح مَعَاني التَّيسير، لمحمد الصنعاني (2/ 9). تطريز رياض الصالحين، لفيصل المبارك (ص579).

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Yüce Allah'ın dosdoğru ve uzun, eğrilik olmayan yolu, İslam'a örnek olarak vermiştir. Bu yolun iki yanında onu çevreleyen iki duvar ya da sur vardır ve bunlar Allah'ın sınırlarıdır. Bu iki duvarda açılmış kapılar vardır ve bunlar da haramlardır. Bu kapılar üzerinde perdeler vardır ve bu yolda yürüyen kimse yürürken içerde kim olduğunu bilmez, yolun başında insanları yönlendiren ve yol gösteren bir davetçi vardır ve onlara; sağa sola meyletmeden üzerinde yürüyün der ve bu davetçi de Allah'ın kitabıdır. Yolun üstünde başka bir davetçi daha vardır ve bu davetçi yolda yürüyüp perdelere yaklaşan her kişiyi azarlayarak; sakın o perdeyi kaldırma, şayet kaldırırsan oradan girersin ve girmemek için kendine hakim olamazsın der, bu davetçi de her Müslüman'ın içindeki vicdanıdır.

1. Hak din İslam'dır. Hiç şüphesiz bizi Cennet'e götürecek dosdoğru yoldur.
2. Allah'ın koyduğu sınırlara, O'nun helal ve haram kıldıklarına uymamız gerekir. Bu hususlarda gevşek göstermek helak olma sebebidir.
3. Kur'an-ı Kerim'in fazileti beyan edilmiştir. Onunla amel etmek teşvik edilmiştir. Kur'an da hidayet, nur ve kurtuluş vardır.
4. Allah'ın kullarına olan rahmeti, Müminlerin kalbine yerleştirdiği vicdanın, onları tehlikelere düşmekten alıkoyması ve öğüt vermesi ifade edilmiştir.
5. Yüce Allah rahmetiyle kullarının günaha düşmelerini önlemek için engeller koymuştur.
6. Eğitim metotlarından birisi de örneklendirmedir. Bu, mananın daha anlaşılır olmasını sağlar.

سنن الترمذي (4/ 539) (2859)، مسند أحمد (29/ 181، 183) (17634)، جامع العلوم والحكم (2/161)، فيض القدير (4/253)، التنوير شرح الجامع الصغير (7/100)، الفتح الرباني لترتيب مسند الإمام أحمد بن حنبل الشيباني (1/ 83).

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- bir kimsenin namazda üç ayet okumasına karşılık alacağı sevabın; evinde bulacağı üç şişman büyük hamile deveden daha hayırlı olacağını haber vermiştir.

1. Namazda Kur'an okumanın fazileti beyan edilmiştir.
2. Salih ameller dünyanın fani zevklerinden daha hayırlıdır
3. Bu fazilet sadece üç ayet okumak ile sınırlı değildir. Namaz kılan kimse kıldığı namazda ne kadar çok ayet okursa alacağı sevap okuduğu ayet sayısı kadar şişman büyük hamile develerden daha hayırlı olur.

صحيح مسلم (1/ 552) (802)، إكمال المعلم (3/172)، الإفصاح عن معاني الصِّحاح (8/65)، فتح المنعم شرح صحيح مسلم (3/620)، البحر المحيط الثجاج (16/343).

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- her zaman Kur’an okuyan, onunla amel eden, yüzünden okuyarak ve ezber yaparak onunla meşgul olan kimseye Cennet'e girdiğinde: «Kur'an oku ve Cennet makamlarında bununla yüksel, dünyada acele etmeden huzur içinde tertil ile okuduğun gibi burada da tertil ile oku. Şüphesiz senin merteben, okuduğun son ayete kadardır.» denileceğini haber vermiştir.

1. Mükâfat, amellerin nitelik ve niceliklerine göre verilir.
2. Kur'an-ı Kerim'in kurallarına göre okunması, ezberlenmesi, manasının anlamaya çalışılması ve onunla amel edilmesi teşvik edilmiştir.
3. Cennet'te bir çok makam ve dereceler vardır. Kur'an ashabının en yüksek makamlarda olduğu beyan edilmiştir.

سنن أبي داود (2/ 592) (1464)، سنن الترمذي (5/ 35) (2914)، مسند أحمد (11/ 403) (6799)، السنن الكبرى للنسائي (7/ 272) (8002)، معالم السنن (1/290)، تحفة الأحوذي (8/187)، عون المعبود وحاشية ابن القيم (4/ 237).