عَنْ طَاوُسٍ أَنَّهُ قَالَ: أَدْرَكْتُ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُونَ كُلُّ شَيْءٍ بِقَدَرٍ، قَالَ: وَسَمِعْتُ عَبْدَ اللهِ بْنَ عُمَرَ رضي الله عنهما يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُّ شَيْءٍ بِقَدَرٍ، حَتَّى الْعَجْزِ وَالْكَيْسِ، أَوِ الْكَيْسِ وَالْعَجْزِ».
از طاوس روایت است که گفت: گروهی از اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم را درک نمودم که می‌گفتند: همه چیز بر مبنای تقدیر است. او می‌گوید: از عبدالله بن عمر رضی الله عنهما شنیدم که می‌گفت: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «كُلُّ شَيْءٍ بِقَدَرٍ، حَتَّى الْعَجْزِ وَالْكَيْسِ، أَوِ الْكَيْسِ وَالْعَجْزِ»: «همه چیز بر مبنای تقدیر است، حتی عجز و کیس یا کیس و عجز».
به روایت مسلمدرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی الله علیه وسلم بیان نموده‌اند که همه چیز بر مبنای تقدیر است؛ حتی عجز یعنی ترک آنچه انجامش واجب است و امروز و فردا کردن و به تاخیر انداختن آن از وقتش در امور دنیا و آخرت. و حتی کیس، یعنی نشاط و سرزندگی و مهارت در امور دنیا و آخرت. و الله عزوجل عجز و کیس و همه چیز را مقدر نموده و چیزی در هستی رخ نمی‌دهد مگر آنکه علم و مشیت الله بر آن گذشته است.
فواید
- بیان اعتقاد صحابه رضی الله عنهم دربارهٔ تقدیر.
- همه چیز بر اساس تقدیر الله رخ می‌دهد، حتی ناتوانی و نشاط و سرزندگی.
- دقت و هشیاری صحابه رضوان الله علیهم در نقل حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم.
- ایمان به همهٔ تقدیر، خیر و شر آن.
مرجع
صحيح مسلم (4/ 2045) (2655)، إكمال المعلم (8/143)، شرح النووي على مسلم (16/205)، الفتح الرباني لترتيب مسند الإمام أحمد بن حنبل الشيباني (1/ 122).