عَنْ أَنَسٍ رَضيَ اللهُ عنهُ قَالَ: ضَحَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ، ذَبَحَهُمَا بِيَدِهِ، وَسَمَّى وَكَبَّرَ، وَوَضَعَ رِجْلَهُ عَلَى صِفَاحِهِمَا.
Enes -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- boynuzlu ve alaca renkli iki koçu kendi eliyle keserek kurban etti. Besmele çekti, tekbir getirdi ve keserken ayağını koçların sağ yanı üzerine koydu.
Muttefekun aleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Enes -radıyallahu anh-, Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Kurban Bayramı günü, boynuzlu, beyaz renkli ve biraz siyah renkleri iki koçu, ayağını boyunlarına koyup ‘Bismillah, Allahu Ekber’ diyerek kendi eliyle kestiğini haber vermiştir.
Faydalar
- Kurban kesmenin meşruluğu konusunda Müslümanlar ittifak etmişlerdir.
- Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'in kesti türdeki kurban en iyi kurbandır. Çünkü görünüşü güzeldir ve yağı ile eti daha lezzetlidir.
- Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: İnsanın kendi kurbanını kendisinin kesmesinin müstehap olduğu, kesmede başkasını yalnızca bir mazeret nedeniyle vekil tayin edebileceği; bu durumda, kurbanın kesimini seyretmesinin müstehap olduğu belirtilmiştir. Eğer bir Müslüman’ı vekil tayin ederse, bunda hiçbir ihtilaf yoktur.
- İbn Hacer şöyle demiştir: Kesim sırasında Allah’ı anarak (besmele çekerek) tekbir getirilmesinin müstehap olduğu ve kurbanın boynunun sağ tarafına ayağın konmasının müstehap olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, kurbanı sol yana yatırmanın herkes tarafından kabul edildiği; böylece kesen kişinin sağ eliyle bıçağı tutması ve sol eliyle başını kavraması kolaylaşması için ayağını sağ tarafa koyması gerektiği ifade edilmiştir.
- Boynuzlu bir hayvanı kurban etmek müstehap olup, boynuzsuz olanı kesmek de caizdir.
Kaynakça
صحيح البخاري (7/ 102) (5565).
صحيح مسلم (3/ 1556) (1966).
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص724).
الإعلام بفوائد عمدة الأحكام، لابن الملقن (10/ 179).
عن جُنْدُب بن عَبْدِ الله البجَليِّ رضي الله عنه قال: «صلى النبي صلى الله عليه وسلم يوم النَّحر، ثم خطب، ثم ذبح، وقال: من ذبح قبل أن يُصَلِّيَ فَلْيَذْبَحْ أُخرى مكانها، ومن لم يذبح فَلْيَذْبَحْ باسم الله».
Cundüb b. Abdulah el-Becelî -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre o, şöyle demiştir: Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, kurban bayramı günü bayram namazı kıldı, sonra hutbe verdi. Sonra da kurbanını kesti ve şöyle buyurdu: «Kim kurbanını namazdan önce kesti ise onun yerine bir başkasını kessin. Kim kesmediyse besmele ile kessin.»
Muttefekun AleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- kurban bayramı günü önce bayram namazı ile başlamış, sonra ikinci olarak hutbe vermiş ve üçüncü olarak da kurban kesmiştir.Namazgâha İslam'ın şiarını izhar etmek, genelin faydalanması ve ümmete öğretmek için kurbanı ile çıkmıştır. Kurbanın şartı ve hükmünü beyan etmek için; kim bayram namazı kılmadan önce kurbanını keserse, kurban olarak geçerli olmaz. Yerine başka bir kurban kesmesi gerekir. Kim de kesmedi ise "Bismillah" diyerek kessin ki, kurbanı sahih ve helal olsun. Bu hadis bu sıralamaya uymanın meşrû olduğuna başka bir sıralamanın geçerli olmayacağına delalet eder. Aynı zamanda kurban kesme vaktinin bayram namazının kılınmasıyla başladığına delalet eder. Yoksa namaz vakti ya da imamın kesmesiyle başlamaz. Ancak seferde olan kimse gibi bayram namazı kendisine vacip olmayan kimse bundan müstesnadır. Teysiru'l Allâm Tenbihu'l Efhâm Te'sisu'l Ahkâm
Kaynakça
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق: محمد صبحي حلاق، مكتبة الصحابة، الأمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة: العاشرة 1426هـ.
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة، الإمارات، الطبعة: الأولى 1426هـ، 2005م.
الإفهام في شرح عمدة الأحكام لابن باز، تحقيق: سعيد القحطاني، مؤسسة عبد العزيز بن باز الخيرية، الرياض، الطبعة: الأولى 1435هـ.
العمدة في الأحكام، عبد الغني بن عبد الواحد المقدسي الجماعيلي، تحقيق: سمير بن أمين الزهيري، الناشر: مكتبة المعارف للنشر والتوزيع، الرياض، المملكة العربية السعودية، الطبعة: الأولى 1419هـ، 1998م.
صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ.
تأسيس الأحكام، أحمد بن يحيى النجمي، دار المنهاج، القاهرة، الطبعة: الأولى 1427هـ.
عن البَرَاء بن عَازب رضي الله عنهما قال: «خطبنا النبي صلى الله عليه وسلم يوم الأضحى بعد الصلاة، فقال: من صلى صلاتنا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فقد أصاب النُّسُكَ، ومن نسك قبل الصلاة فلا نُسُك له. فقال أبو بُرْدَةَ بن نِيَار -خال البَرَاء بن عَازبٍ-: يا رسول الله، إني نسكت شاتي قبل الصلاة، وعرفت أن اليوم يوم أكل وشرب، وأحببت أن تكون شاتي أول ما يذبح في بيتي، فذبحت شاتي، وتغديت قبل أن آتي الصلاة. فقال: شاتك شاة لحم. قال: يا رسول الله، فإن عندنا عَنَاقًا لنا هي أحب إلي من شاتين؛ أَفَتَجْزِي عني؟ قال: نعم، ولن تَجْزِيَ عن أحد بعدك».
Berâ b. Âzib -radıyallahu anhumâ-'dan rivayet edildiğine göre:Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur kurban bayramı günü namazdan sonra, bize bir hutbe irad ederek:"Kim bizim namazımızı kılar ve kurbanımızı keserse (bizim sünnetimize uygun olan bir) amel işlemiş olur. Kim de kurbanı namazdan önce keserse (kesilen) bu (kurbanlık alisine ziyafet için kesilmiş bir) et koyunu olur" buyurdu. Bunun üzerine Ebû Bürde b. Niyâr kalktı ve:"Ey Allah'ın Rasûlü vallahi ben bu günün yeme, içme günü olduğunu düşünerek Kurbanımı namaza çıkmadan önce kestim ve (yine bu düşünceyle) acele edip (kurbanın etinden) yedim, aileme ve komşularıma da yedirdim" dedi.Rasûlullah (s.a) de:"Bu et koyunudur" buyurdu. Bunun üzerine (Ebû Bürde tekrar kalktı ve):Ben de bir yaşını doldurmamış (fakat semiz olması ve etinin lezizliği bakımından iki et koyunundan) daha hayırlı bir oğlak var (kurban edebilmem için bu oğlak) bana yeter mi? diye sordu.Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'de şöyle buyurmuştur :Evet senden başka bir kimse için (böyle bir oğlağı kurban etmek) asla yeterli olamaz" buyurdu.
Muttefekun AleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur kurban bayramı günü namazdan sonra,bir hutbe irad ederek onlara kurban kesme hükümlerini ve o gün kesim vaktini açıklamıştır.Ve onlara kim bu namaz gibi namaz kılarsa ve kurban kestiği gibi kurban keserse doğru olan ibadeti yapmıştır ki bu ikisi de Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem'in sünnetidir.Lakin kim bayram namazından önce kesim vaktinden önce keserse kestiği hayvan et koyunu olup makbul ve emredilmiş olan ibadet kurbanı olmaz.Ebû Bürde Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in hutbesini işitince ey Allah'ın Rasûlü koyunumu bayram namazından önce kestim dedi.Bu günün yeme ve içme günü olduğunu bildim.Koyunumun evimde kesilen ilk şey olmasını istedim.Buna binaen koyunumu kestim.Bayram namazına gelmeden önce yedim.Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:Senin koyunun kurallara uygun kurban değildir.Ancak o et koyunudur.Ebû Bürde ey Allah'ın Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem
- dedi:Ben de bir yaşını doldurmamış (fakat semiz olması ve etinin lezizliği bakımından iki et koyunundan) daha hayırlı bir oğlak var (kurban edebilmem için bu oğlak) bana yeter mi? diye sordu.Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-şöyle buyurdu:Evet,ancak senin için olup ümmetin geri kalan diğerleri için değil sadece sana özeldir.Bir yaşını doldurmayan Oğlak tan kurban olmaz.
Kaynakça
تيسير العلام للبسام الناشر: مكتبة الصحابة، الإمارات - مكتبة التابعين، القاهرة الطبعة: العاشرة، 1426 هـ - 2006 م.
تنبيه الأفهام للعثيمين -طبعة مكتبة الصحابة الإمارات - مكتبة التابعين، القاهرة الطبعة الأولى 1426.
الإفهام في شرح عمدة الأحكام –عبد العزيز بن باز-اعتناء سعيد بن علي بن وهف القحطاني - الرياض - الطبعة الأولى -1435.
خلاصة الكلام لفيصل المبارك الحريملي -الطبعة: الثانية، 1412 هـ - 1992 م.
الإلمام بشرح عمدة الأحكام لإسماعيل الأنصاري طبعة دار الفكر دمشق الأولى 1381.
تأسيس الأحكام لأحمد بن يحيى النجمي- دار المنهاج القاهرة مصر الطبعة الأولى.
صحيح البخاري لأبي عبد الله محمد بن إسماعيل الجعفي البخاري تحقيق محمد زهير بن ناصر الناصر -الناشر : دار طوق النجاة -الطبعة : الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي - الناشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت.
الموسوعة الفقهية الكويتية- وزارة الأوقاف والشئون الإسلامية – الكويت -الطبعة: (من 1404 - 1427 هـ) الأجزاء 1 - 23: الطبعة الثانية، دار السلاسل - الكويت، الأجزاء 24 - 38: الطبعة الأولى، مطابع دار الصفوة - مصر، الأجزاء 39 - 45: الطبعة الثانية، طبع الوزارة.
عَن أُمِّ سَلَمَةَ أُمِّ المُؤْمِنينَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رضي الله عنها قَالت: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ كَانَ لَهُ ذِبْحٌ يَذْبَحُهُ فَإِذَا أُهِلَّ هِلَالُ ذِي الْحِجَّةِ، فَلَا يَأْخُذَنَّ مِنْ شَعْرِهِ، وَلَا مِنْ أَظْفَارِهِ شَيْئًا حَتَّى يُضَحِّيَ».
Müminlerin annesi, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in eşi Ümmü Seleme -radıyallahu anha-'dan rivayet edildiğine göre o, şöyle demiştir: Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Kurban edeceği bir hayvanı olan kimse, zilhicce ayının hilali göründüğü zaman, kurbanını kesinceye kadar saç ve kıllarından veya tırnaklarından hiçbir şey kesmesin.»
Müslim rivayet etmiştirDereceSahih Hadis
Açıklama
Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, kurban kesecek kişinin, Zilhicce hilali görüldükten sonra kurbanını kesinceye kadar saçından, bıyığından, koltuk altı ve diğer vücut kıllarından, ayrıca el ve ayak tırnaklarından hiçbir şey almamasını emretmiştir.
Faydalar
- Zilhicce'nin ilk on günü girdikten sonra kurban kesmeye niyet eden kimse, kurbanını kesinceye kadar söz konusu olan bu imsak (saç, kıl ve tırnak kesmeme) hükmüne niyet ettiği andan itibaren uymaya başlar.
- Bu kimse şayet ilk gün kurbanı kesmezse, Teşrik Günleri'nden birinde kurban kesene kadar kısıtlamada kalmaya devam etmelidir.
Kaynakça
صحيح مسلم (3/ 1566) (1977).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (3/ 199).
شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (6/ 450).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (2/ 1165).
Buradaki her hadis, derece, açıklama ve fayda, HadeethEnc.com’un yayımladığı şekliyle, yeniden yayım şartlarına uygun olarak gösterilir. Derece, hükmü vereni belirtmez. Çeviriler ve açıklamalar yazarlarına aittir ve bazıları hüküm bildirir; Sabīl’in inceleyenleri bunları gözden geçirmemiştir. Asıl metin Arapça hadistir. Kaynak: HadeethEnc.com