عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنهما قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِامْرَأَةٍ مِنَ الْأَنْصَارِ سَمَّاهَا ابْنُ عَبَّاسٍ فَنَسِيتُ اسْمَهَا: «مَا مَنَعَكِ أَنْ تَحُجِّي مَعَنَا؟» قَالَتْ: لَمْ يَكُنْ لَنَا إِلَّا نَاضِحَانِ فَحَجَّ أَبُو وَلَدِهَا وَابْنُهَا عَلَى نَاضِحٍ وَتَرَكَ لَنَا نَاضِحًا نَنْضِحُ عَلَيْهِ، قَالَ: «فَإِذَا جَاءَ رَمَضَانُ فَاعْتَمِرِي، فَإِنَّ عُمْرَةً فِيهِ تَعْدِلُ حَجَّةً».
İbn Abbâs -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-, Ensar'dan bir kadına: «Senin bizimle beraber haccetmene engel olan şey nedir?» diye sordu.(Hadisin ravisi İbn-i Cüreyc; İbn-i Abbâs, bu kadının adını söyledi, fakat ben adını unuttum, dedi.) Kadın -Bizim su taşıyan iki devemizden başka malımız yoktur. Oğlum ile babası develerin birine binerek hacca gittiler. Bize su taşımak için yalnız bir deve bıraktılar. Bunun üzerine Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «Öyleyse ramazan geldiği zaman umre yap. Çünkü ramazanda yapılan umre, hacca denktir.»
Muttefekun aleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- Veda Haccı'ndan döndüğünde, Ensar'dan hac yapmamış bir kadına şöyle dedi: Seni bizimle birlikte hac yapmaktan alıkoyan neydi?
Kadın iki develeri olduğu için mazereti olduğunu söyledi, kocası ve oğlu develerden biriyle hac yaptı, diğerini kuyudan su çekmeleri için onlara bıraktı.
Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- o kadına ramazan ayında umre yapmanın hac sevabına eşdeğer olduğunu söyledi.
Faydalar
- Ramazan ayında umre yapmanın fazileti ifade edilmiştir.
- Ramazan ayında yapılan umre, bir insanın üzerine farz olan haccı düşürme bakımından değil, sevap bakımından hac yapmak gibidir.
- Ramazan ayı da dahil olmak üzere, vakitlerin değeri arttıkça amellerin sevabı da artar.
Kaynakça
صحيح البخاري (3/ 19) (1863).
صحيح مسلم (2/ 917) (1256).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 403).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمصطفى الخِن وغيره (2/ 896).
المنهاج شرح صحيح مسلم بن الحجاج، للنووي (9/ 2).
عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يقول: «مَنْ حَجَّ لِلهِ فَلَمْ يَرْفُثْ وَلَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ».
Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in şöyle söylediğini işittim: «Kim Allah için hacceder de rafesten uzak durur ve büyük günah işlemezse, hacdan annesinden doğduğu günkü gibi (günahsız) olarak döner.»
Muttefekun aleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Allah için hacceden kimsenin rafesten, büyük günah ve hatalardan uzak durması gerektiğini beyan etmiştir. Rafes, cinsel ilişki ve buna götürecek bütün söz ve davranışlardır. Ayrıca çirkin söz için de kullanılır. İhram yasaklarını yapmak da bu günahlar kapsamına girer. Bebeğin annesinden günahsız olarak doğduğu gibi, hac yapan kişinin de yaptığı hacdan bağışlanmış bir şekilde döneceğini beyan etmiştir.
Faydalar
- Günahlar her zaman ve her durumda yasak olmasına rağmen, hac ibadetlerini tazim etmek adına haramlığı daha da pekiştirilmiştir.
- Kişi günahlardan arınmış olarak günahsız doğar, başkalarının günahını da yüklenmez.
Kaynakça
صحيح البخاري (2/ 133) (1521).
صحيح مسلم (2/ 983) (1350).
رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين (ص358) (1274).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 401).
كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (15/ 378).
شرح رياض الصالحين، للشيخ محمد بن صالح العثيمين (5/ 321).
شرح النووي على مسلم (9/ 119).
إكمال المعلم بفوائد مسلم، للقاضي عياض (4/ 462).
عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ المُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، نَرَى الجِهَادَ أَفْضَلَ العَمَلِ، أَفَلاَ نُجَاهِدُ؟ قَالَ: «لَا، لَكُنَّ أَفْضَلُ الجِهَادِ: حَجٌّ مَبْرُورٌ».
Müminlerin annesi Âişe -radıyallahu anhâ-'dan rivayet edildiğine göre, o şöyle demiştir: Ya Rasûlallah: "Cihadı amellerin en faziletlisi olarak görüyoruz. Bizler de (kadınlar) cihat etmeyelim mi?" Bunun üzerine Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «Siz kadınlar için en faziletli cihat, mebrûr hacdır.»
Buhârî rivayet etmiştirDereceSahih Hadis
Açıklama
Sahabeler -radıyallahu anhum- Allah yolunda cihat etmeyi ve düşmanlarla savaşmayı en güzel amel olarak görüyorlardı. Âişe -radıyallahu anhâ-, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e kadınların cihat etmeleri gerekip gerekmediğini sordu.
Böylece Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, kadınları, en güzel cihada, yani Kur'an ve sünnete uygun, günahtan ve riyadan uzak, meşru hacca yönlendirdi.
Faydalar
- Cihat erkekler için en hayırlı amellerden biridir.
- Kadınlar için hac, cihattan daha hayırlıdır ve onlar için en hayırlı amellerden biridir.
- Ameller, ameli yapan kişiye göre üstünlük ve farklılık gösterir.
- Hacca cihat denmesinin sebebi şudur: Nefis için cihattır. Hac maldan harcamayı ve bedensel güç harcamayı içerir. Allah yolunda cihat gibi beden ve mal ile yapılan bir ibadet olduğu için bu şekilde ifade edilmiştir.
Kaynakça
صحيح البخاري (2/ 133) (1520).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 402).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمصطفى الخِن وغيره (2/ 902).
شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 321).
عن عبد الله بن عُمر رضي الله عنهما عن رسول الله صلى الله عليه وسلم أنه قال: «اللَّهُمَّ ارحم الْمُحَلِّقِينَ. قالوا: والْمُقَصِّرِينَ يا رسول الله؟ قال: اللهم ارحم الْمُحَلِّقِينَ. قالوا: والْمُقَصِّرِينَ يا رسول الله؟ قال: اللهم ارحم الْمُحَلِّقِينَ. قالوا: والْمُقَصِّرِينَ يا رسول الله؟ قال: والْمُقَصِّرِينَ».
Abdullah b. Ömer -radıyallahu anhumâ-'dan rivayet edildiğine göre:Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem- ''Allah'ım saçını (kazıtarak) tıraş edenlere rahmet et! diye dua etti.Sahabiler: Ey Allah'ın Rasulü! Kısaltanlara da (Allah'ın rahmetini dile) dediler. Allah'ım saçını tıraş edenlere rahmet et diye dua etti.Sahabiler: Ey Allah'ın Rasulü! Kısaltanlara da (Allah'ın rahmetini dile) dediler. Allah'ım saçını tıraş edenlere rahmet et diye dua etti.Sahabiler: Ey Allah'ın Rasulü! Kısaltanlara da (Allah'ın rahmetini dile) dediler. (Bunun üzerine Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem:) Saçlarını kısaltanlara da Allah rahmet eylesin buyurdu.''
Muttefekun AleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Tıraş etmek ve kısaltmak hac ve umre ibadetlerinden bir ibadettir.Tıraş etmek -yani kazıtmak- kısaltmaktan daha faziletlidir. Çünkü saçı kazıtmak, Allah Teâlâ'ya itaat etmede ve ibadette en faziletli ve en güzel olan baştaki saçı kökten tıraş etmektir. Çünkü kul bu şekilde davranarak, AllahTeâlâ'ya boyun eğmede en yüksek makama varmış olur. Bunun için Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- saçlarını kazıtanlara Allah'ın üç defa rahmet eylemesi için dua etmiştir.Orada hazır bulunanlar Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'e kısaltanları da zikrettiler ama O, onların bu isteğine cevap vermedi. Üçüncü de ya da dördüncü de saçlarını kısaltanları da kazıtanlarla birlikte duaya kattı. Bu, erkeklerin saçlarını kazıtarak tıraş etmelerinin, kısaltmalarından daha faziletli olduğuna delildir. Nevar ki, bu uygulama temettu umresinde yapılmaz. Vakit darldığından dolayı hac için saçı tıraş edecek kıllar hemen çıkıp, büyümez. Bu durumda olan kimse için kısaltmak daha faziletlidir (uygundur). Çünkü o daha sonra (yani hac yapınca) saçlaeını tıraş edecektir.
Kaynakça
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق: محمد صبحي حلاق، مكتبة الصحابة، الإمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة: العاشرة 1426هـ، 2006م.
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة، الإمارات، الطبعة: الأولى 1426هـ، 2005م.
الإفهام في شرح عمدة الأحكام لابن باز، تحقيق: سعيد القحطاني، مؤسسة عبد العزيز بن باز الخيرية، الرياض، الطبعة: الأولى 1435هـ.
خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام، فيصل بن عبد العزيز المبارك، الطبعة: الثانية 1412هـ، 1992م.
صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ.
تأسيس الأحكام، أحمد بن يحيى النجمي، دار المنهاج، القاهرة، الطبعة: الأولى 1427هـ.
عن عائشة رضي الله عنها مرفوعاً: «ما مِن يومٍ أكثر مِن أنْ يُعْتِقَ اللهُ فيه عبدًا مِن النارِ، مِن يومِ عرفة، وإنَّه ليدنو، ثم يُباهي بهم الملائكةَ، فيقول: ما أراد هؤلاء؟».
Aişe –radıyallahu anhâ- dedi ki: Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «Allah’ın arefe gününden daha çok sayıda kulu ateşten azat ettiği başka hiçbir gün yoktur. Şüphesiz ki O, oldukça yaklaşır, sonra onlarla meleklere karşı övünerek; bunlar ne istedi.» buyurur.
Müslim rivayet etmiştirDereceSahih Hadis
Açıklama
«Allah’ın arefe gününden daha çok sayıda kulu ateşten azat ettiği başka hiçbir gün yoktur.» Yani Allah Teâlâ’nın arefe gününden daha çok sayıda dilediği kişileri ateşten kurtaracağı başka bir gün yoktur. Şüphesiz ki O, oldukça yaklaşır sonra onlarla meleklere karşı övünür. Muhakkak ki; Allah Subhanehu kullarına hakiki bir şekilde yaklaşır ve onlarla meleklere karşı övünür. Meleklere hacıların faziletini ve itibarını gösterir. Ehlisünnet ve cemaat kesinlikle Allah -Azze ve Celle-’nin yüceliğine ve büyüklüğüne yakışır bir şekilde hakiki olarak kullarına yakın olduğuna itikat ederler. O arşının üzerindedir. Yarattıklarından ayrılmıştır. Muhakkak ki onlara hakiki olarak yaklaşır. «Bunlar ne istedi?» buyurur. Yani onlar hangi şeyi istediler. Ailelerini ve vatanlarını terk ettiler, mallarını harcadılar ve kendilerini yordular. Yani onlar sadece (Allah’tan) mağfiret, rıza, yakınlık ve buluşma istediler. Bu istedikleri de olacaktır. Dereceleri de niyetlerine göre olacaktır.
Kaynakça
صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، نشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
المنهاج شرح صحيح مسلم بن الحجاج، للنووي، نشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت، الطبعة: الثانية، 1392ه.
مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، لعلي بن سلطان الملا الهروي القاري، الناشر: دار الفكر، بيروت – لبنان، الطبعة: الأولى، 1422هـ - 2002م.
- صفات الله عز وجل الواردة في الكتاب والسنة : علوي بن عبد القادر السَّقَّاف دار الهجرة الطبعة : الثالثة ، 1426 هـ - 2006 م
عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَابِعُوا بَيْنَ الحَجِّ وَالعُمْرَةِ، فَإِنَّهُمَا يَنْفِيَانِ الفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الكِيرُ خَبَثَ الحَدِيدِ، وَالذَّهَبِ، وَالفِضَّةِ، وَلَيْسَ لِلْحَجَّةِ الْمَبْرُورَةِ ثَوَابٌ إِلاَّ الجَنَّةُ».
Abdullah b. Mes‘ûd -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Hac ile umreyi peş peşe yapın. Çünkü onlar; körüğün demir, altın ve gümüşün kir ve pasını giderdiği gibi fakirliği ve günahları giderir. Mebrûr (makbul) olan haccın karşılığı ise ancak Cennet'tir.»
Tirmizî, Nesâî ve Ahmed rivayet etmiştirDereceSahih Hadis
Açıklama
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-, gücü yeten kimseleri hac ve umre ibadetlerini birbirine yakın zamanlarda yerine getirmeye ve imkân buldukça bunları terk etmemeye teşvik etmiştir. Çünkü hac ve umreyi eda etmek, fakirliğin ve günahların, ayrıca günahların kalpte bıraktığı izlerin giderilmesine vesile olur. Nitekim körüğün ateşi de demirdeki pası ve ona karışmış yabancı maddeleri giderir.
Faydalar
- Hac ve umre ibadetlerini ardı ardına yapmanın fazileti büyüktür ve bu durum İslam'da teşvik edilmiştir.
- Hac ve umreyi ardı ardına (peş peşe) yapmak, zenginliğin ve günahların bağışlanmasının vesilelerindendir.
- Mübârekfûrî -rahimehullah- şöyle demiştir: "(Hac ve umre) fakirliği giderir" yani onu ortadan kaldırır. Bu ifade, hem zâhirî fakirliği (maddî zenginliğin, mal varlığının elde edilmesiyle) hem de bâtınî fakirliği (kalbin zenginleşmesi, gönül tokluğunun kazanılmasıyla) kapsayabilir.
Kaynakça
سنن الترمذي (2/ 167) (810)،
سنن النسائي (5/ 115) (2631)،
مسند أحمد (6/ 185) (3669)،
ذخيرة العقبى في شرح المجتبى (23/ 322).
النهاية في غريب الحديث والأثر (819) (252).
Buradaki her hadis, derece, açıklama ve fayda, HadeethEnc.com’un yayımladığı şekliyle, yeniden yayım şartlarına uygun olarak gösterilir. Derece, hükmü vereni belirtmez. Çeviriler ve açıklamalar yazarlarına aittir ve bazıları hüküm bildirir; Sabīl’in inceleyenleri bunları gözden geçirmemiştir. Asıl metin Arapça hadistir. Kaynak: HadeethEnc.com