عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ، فَرَأَى زِحَامًا وَرَجُلًا قَدْ ظُلِّلَ عَلَيْهِ، فَقَالَ: «مَا هَذَا؟»، فَقَالُوا: صَائِمٌ، فَقَالَ: «لَيْسَ مِنَ البِرِّ الصَّوْمُ فِي السَّفَرِ»، وَفِي لَفْظٍ لِمُسلِمٍ: «عَلَيْكُمْ بِرُخْصَةِ اللهِ الَّذِي رَخَّصَ لَكُمْ».
Câbir b. Abdullah -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Rasûlullah- sallallahu aleyhi ve sellem- bir yolculukta iken bir kalabalık gördü. Orada, üzerine gölgelik yapılmış bir adamın bulunduğunu fark etti ve: “Nesi var?” diye sordu. Oradakiler: “Oruç tutan birisidir.” dediler. Bunun üzerine Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-: “Yolculukta oruç tutmak birr (iyilik ve itaat) değildir.” diye buyurdu. Müslim’in bir rivayetinde ise şöyle geçmektedir: “Allah’ın sizin için tanımış olduğu ruhsatı kabul edin.”
Muttefekun aleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bir yolculuk sırasında insanların etrafında toplandığı bir adam gördü. Adam, güneşin şiddetli sıcağından ve çok susamış olmasından dolayı gölgelendirilmişti. Bunun üzerine: “Ona ne oldu?” diye sordu. Sahâbîler: “Oruçludur.” dediler. Bunun üzerine Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: “Yolculukta oruç tutmak birr (iyilik ve itaat) değildir. Allah’ın sizin için tanımış olduğu ruhsattan yararlanın.”
Faydalar
- İslam dininin kolaylığı ifade edilmiştir.
- Yolculuk sırasında oruç tutmak caizdir ve ruhsatı kullanarak oruç tutmamak da caizdir.
- Yolculukta oruç tutmak, kişiye meşakkat verdiği takdirde mekruhtur. Ancak bu meşakkat kişinin helâk olacağı bir seviyeye ulaşırsa, oruç tutmak haram olur.
- İmam Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: “Yolculukta oruç tutmak birr (iyilik ve itaat) değildir" sözünün anlamı şudur: Bu ifade, oruç tutmanın size meşakkat vermesi ve zarar görmenizden endişe edilmesi durumuna aittir. Hadisin bağlamı da bu şekilde yorumlanmasını gerektirmektedir.
- Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- sahabeleriyle yakından ilgilenir ve onların hâlini sorardı.
Kaynakça
صحيح البخاري (3/ 34) (1946). صحيح مسلم (2/ 786) (1115). تيسير العلام، للبسام (ص327). تنبيه الأفهام شرح عمدة الإحكام، لابن عثيمين (3/ 433).