عن معاوية بن أبي سفيان رضي الله عنهما قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : «لا تُلْحِفُوا في المسأَلة، فوالله لا يَسْألني أحدٌ منكم شيئًا، فَتُخْرِجَ له مسألته منِّي شيئًا وأنا له كارِهٌ، فيُبَارَك له فيما أَعْطَيتُه».
Ebu Abdurrahman Muaviye b. Ebî Sufyan -radiyallahu anh-'den rivayet olunduğuna göre Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «(Benden) bir şeyi ısrarla istemeyin. Allah'a yemin olsun ki, biriniz benden bir şey ister de o istediğini benden ben hoşnut olmasam da alır ve böylece kendisine verdiğimde bereket olmaz.»
Müslim rivayet etmiştirDereceSahih Hadis
Açıklama
Muaviye b. Ebî Sufyan -radiyallahu anh-'den rivayet olunduğuna göre Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: (Benden) bir şeyi ısrarla istemeyin. Yani ısrarla talep etmeyin. İstemede aşırı gitmeyin. Hadiste geçen 'elhafe' ısrar etmek manasına gelen 'elahhe' fiiliyle tefsir edilir. Allah'a yemin olsun ki, biriniz benden bir şey ister de o istediğini benden, ben hoşnut olmasam da alır. Yani benden istenilen şeyi ben hoşlanmasam da benden alır. Burdaki cümle hal cümlesidir. Böylece kendisine verdiğimde bereket olmaz. Yani ısrarla istemesine karşılık bereket bulamaz.
Kaynakça
كنوز رياض الصالحين، تأليف: حمد بن ناصر بن العمار، الناشر: دار كنوز أشبيليا، الطبعة الأولى: 1430 هـ
مرعاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، تأليف: عبيد الله بن محمد المباركفوري، الناشر: إدارة البحوث العلمية والدعوة والإفتاء، الطبعة: الثالثة - 1404 هـ
بهجة الناظرين، تأليف: سليم بن عيد الهلالي، نسخة الكترونية ، لا يوجد بها بيانات نشر.
صحيح مسلم، تأليف: مسلم بن الحجاج النيسابوري، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
نزهة المتقين، تأليف: جمعٌ من المشايخ، الناشر: مؤسسة الرسالة ، الطبعة الأولى : 1397 هـ الطبعة الرابعة عشر 1407 هـ
رياض الصالحين، تأليف: محيي الدين يحيى بن شرف النووي ، تحقيق: د. ماهر بن ياسين الفحل ، الطبعة: الأولى، 1428 هـ.
عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: أخذ الحسن بن علي رضي الله عنهما تمرة من تمر الصدقة فجعلها في فيه، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : «كَخْ كَخْ ارْمِ بها، أما علمت أنَّا لا نأكل الصدقة!؟».
وفي رواية: «أنَّا لا تَحِلُّ لنا الصدقة».
Ebû Hureyre’den –radıyallahu anh-'den rivayet olunduğuna göre şöyle demiştir: Hasan b. Ali –radıyallahu anhuma- sadaka verilen hurmalardan birini alıp ağzına atmıştı. Bunu gören Rasûlullah- sallallahu aleyhi ve selem-: “Tükür, tükür! At onu! Bizim sadaka verilen şeyleri yemediğimizi bilmiyor musun?” buyurdu. Bir rivayete göre şöyle buyurdu: “Bize sadaka helal değildir, bilmiyor musun?”
Müslim rivayet etmiştir - Muttefekun AleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Hasan b. Ali –radıyallahu anhuma- zekât olarak toplanan hurmalardan birini alıp ağzına atmıştı. Bunu gören Rasûlullah- sallallahu aleyhi ve selem-: “Tükür, tükür." Yani bu sana uygun değil demiştir. Sonra da ağzından çıkarmasını ona emretmiştir. Şüphesiz ki sadaka bize helal değildir, diye buyurmuştur. Muhammed –sallallahu aleyhi ve sellem- ailesine sadaka helal değildir. Çünkü onlar insanların en şereflisidir. Zekat ve sadaka insan oğlunun (malının) kiridir. İnsanların en şerefli olanlarına da bu malların kirini almak yakışmaz. Nebi –sallallahu aleyhi ve selem-'in amcası Abbas b. Abdilmuttalib’e –radıyallagu anh-'ın dediği gibi: Şüphesiz ki sadaka biz Muhammed ailesine helal değildir. Çünkü o insanların (malının) kiridir.
Kaynakça
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمصطفى الخن وآخرين، نشر: مؤسسة الرسالة، الطبعة: الرابعة عشر، 1407ه 1987م.
شرح رياض الصالحين، لمحمد ابن عثيمين، نشر: دار الوطن للنشر، الرياض، الطبعة: 1426ه.
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي، نشر: دار ابن الجوزي.
صحيح البخاري، نشر: دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم ترقيم محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى، 1422ه.
صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، نشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
رياض الصالحين للنووي، ط1، تحقيق: ماهر ياسين الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، 1428 هـ.
Ubeydullah b. Adiy b. el-Hıyâr'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: İki kişi bana, Veda Haccı sırasında Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-’in yanına geldiklerini ve onun sadakayı dağıtmakta olduğunu anlattı. Ondan sadakadan kendilerine vermesini istediler. Bunun üzerine Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bize bakışlarını kaldırıp indirdi. Bizi güçlü ve sağlıklı görünce şöyle buyurdu: “Dilerseniz size veririm. Ancak sadakada zengin kimsenin ve çalışıp kazanabilecek güçte olan kimsenin hakkı yoktur.
Ebû Dâvûd ve Nesâî rivayet etmiştirDereceSahih Hadis
Açıklama
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Veda Haccı'nda sadaka dağıtırken iki adam yanına gelip sadakadan kendilerine de vermesini istediler. Bunun üzerine Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- durumlarını anlamak ve kendilerine sadakanın helal olup olmadığını öğrenmek için dikkatlice süzerek onlara baktı. Onları güçlü kuvvetli iki adam olarak gördü ve şöyle buyurdu: Dilerseniz size sadakadan verebilirim. Ancak kendisine yetecek kadar malı bulunan kimsenin sadakada hakkı olmadığı gibi, zengin sayılacak bir malı bulunmasa bile çalışıp kazanmaya gücü yeten kimsenin de sadakada hakkı yoktur.
Faydalar
Zengin, varlıklı veya güçlü bir kişinin sadakadan istemesi haramdır.
Kendisinin mal varlığı olduğu bilinmeyen kimsenin asıl durumu, fakir ve sadaka almaya hak sahibi kabul edilmesidir.
Sadece güçlü olmak, sadakaya hak kazanmayı ortadan kaldırmaz. Bunun için ayrıca çalışıp kazanmaya gücünün yetmesi gerekir.
Kendisine yetecek kadar kazanç elde etmeye gücü yeten kimsenin, çalışarak geçimini sağlayabildiği için farz olan sadakadan (zekâttan) alması caiz değildir. Çünkü kazancıyla ihtiyaçtan kurtulması, malı sayesinde zengin olan kimsenin durumu gibidir.
Müslüman şahsiyetin onurlu ve izzetli bir duruşa sahip olması; başkalarından almak, istemek ve tembellik etmek yerine vermeyi esas edinmesi konusunda Nebevî terbiyenin yüceliği ifade edilmiştir.
Kaynakça
سنن أبي داود (3/ 75) (1633).
سنن النسائي (5/ 99) (2598).
ذخيرة العقبى في شرح المجتبى (23/ 210).
شرح أبي داود للعيني (6/ 374).
Buradaki her hadis, derece, açıklama ve fayda, HadeethEnc.com’un yayımladığı şekliyle, yeniden yayım şartlarına uygun olarak gösterilir. Derece, hükmü vereni belirtmez. Çeviriler ve açıklamalar yazarlarına aittir ve bazıları hüküm bildirir; Sabīl’in inceleyenleri bunları gözden geçirmemiştir. Asıl metin Arapça hadistir. Kaynak: HadeethEnc.com