Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Muâz b. Cebel -radıyallahu anh-'ı Yemen'e insanları İslam'a davet etmek ve onlara öğretmek için gönderdi. Ona verdiği emirlerden biri de Müslümanların sığırlarının zekâtını almaktı. Buna göre her otuz sığırdan bir yaşını tamamlamış erkek veya dişi buzağı, her kırk sığırdan ise iki yaşını tamamlamış bir sığır alacaktı. Ayrıca Yahudi ve Hristiyanlardan oluşan Ehl-i kitaptan, ergenlik çağına ulaşmış her erkekten bir dinar veya Yemen’de üretilen ve “Maâfir” adı verilen kumaştan bir dinar değerinde olanını cizye olarak almasını emretti.
- Cizye, yalnızca ergenlik çağına ulaşmış erkeklerden alınır. Çünkü kendisinden cizye alınmayan kimsenin ölçüsü, esir alındığında öldürülmesi caiz olmayan kişi olmasıdır. Bunlara çocuklar, kadınlar ve diğerleri dahildir.
- Cizye miktarının belirlenmesi imamın (devlet başkanının) içtihadına bırakılmıştır. Zira cizyenin miktarı; mekâna ve zamana, zenginlik ve fakirliğe göre değişiklik gösterebilir. Bunun delili, Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Yemen halkı için cizyenin miktarını kendisinin belirlemesidir. Muâz’a: “Ergenlik çağına ulaşmış her kişiden bir dinar al.” buyurmuştur. Buna karşılık Ömer -radıyallahu anh- Şam halkı için cizyenin miktarını belirlediğinde, cizye miktarını artırmıştır.
- Zekâtın toplanmasına özen göstermek ve onu toplayacak kişileri görevlendirmek devlet başkanının (veliü'l-emr) görevlerindendir.
- Tebî‘: Bir yaşını tamamlayıp ikinci yaşına girmiş olan danadır. Tebî‘ olarak adlandırılmasının sebebi, hâlâ annesinin peşinden gitmesidir.
- Dinar: Altın bir para birimidir. İslam dinarının ağırlığı, 4,25 gram altındır.
سنن أبي داود (3/ 26) (1576). سنن الترمذي (2/ 13) (623). سنن النسائي (5/ 25) (2450 - 2451). سنن ابن ماجه (3/ 22) (1803). فتح ذي الجلال والإكرام شرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (3/ 35). توضيح الأحكام من بلوغ المرام، لعبد الله البسام (3/ 297). سبل السلام، للصنعاني (1/ 517 ).