Cenazenin Yıkanması

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in kızı Zeyneb vefat etmişti. Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- onu yıkamaya giden kadınların yanına giderek onlara şöyle dedi: Onu su ve sedir ağacı yapraklarıyla tek sayıda, gerekirse üç, beş veya daha fazla kez yıkayın. Son yıkamada biraz kâfûr serpin. İşiniz bittiğinde bana haber verin. Yıkama işlemini tamamlayınca Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-’e haber verdiler. Bunun üzerine Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, izarını (belden aşağısını örten elbisesini) onu yıkayan kadınlara verdi ve: “Onu bununla sarın ve bunu bedenine en yakın olan kefen parçası yapın.” Ardından saçları üç örgü hâline getirildi.

1. Vefat eden Müslümanın yıkanması farz-ı kifâyedir.
2. Kadını yalnızca kadınlar, erkeği ise yalnızca erkekler yıkar. Ancak kadın ile kocası ve câriye ile efendisi bu hükümden istisnadır. Bunların her biri diğerini yıkayabilir.
3. Ölünün yıkanması üç yıkamayla yapılır. Eğer üç yıkama yeterli olmazsa beş defa yıkanır; beş de yeterli olmazsa, duruma ve ihtiyaca göre bu sayı artırılır. Bundan sonra, eğer ölünün bedeninden herhangi bir necaset çıkarsa, pisliğin çıktığı yer kapatılır.
4. Ölüyü yıkayan kimse, yıkamaları tek sayıda yapar: üç, beş veya yedi defa.
5. Sindî -rahimehullah- şöyle demiştir: Hadis, ölünün yıkanmasında belirli bir sayı bulunmadığına; asıl maksadın ölüyü temizlemek olduğuna işaret etmektedir. Ancak yıkama sayısının tek olması gözetilmelidir.
6. Ölen kişinin bedeni sertleştirdiği için su sedir ağacı yaprakları ile karıştırılmalıdır; çünkü sedir ağacı arındırır.
7. Ölünün son yıkamasında güzel kokulu bir madde kullanılır. Suyun çabucak gitmemesi için bu madde kâfur olur. Kâfur, güzel kokusunun yanı sıra bedeni sıkılaştırır ve böylece bedenin çabuk bozulmasını geciktirir.
8. Yıkamaya, sağ taraftaki uzuvlar ve abdestte yıkanan uzuvlar gibi şeref ve öncelik bakımından öne çıkan organlardan başlanır.
9. Vefat eden kadının saçlarının taranıp üç örgü halinde arkaya doğru toplanması müstehaptır.
10. Ölen kişinin yıkanmasına yardım etmek caizdir, ancak yalnızca ihtiyaç duyulan kimselerin hazır bulunması gerekir.
11. Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'e elbiseleri gibi geride bıraktığı eser ve eşyalarıyla teberrük etmek (bereket ummak), yalnızca ona mahsustur. Bu uygulama, âlimler ve salih kimseler de dâhil olmak üzere başkalarına kıyas edilerek genelleştirilemez. Çünkü bu tür uygulamalar ancak dinî bir delille sabit olur; sahâbîler de Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- dışında hiç kimsenin eserleriyle teberrük etmemişlerdir. Ayrıca başkalarının eserleriyle teberrük etmek, şirke götüren bir vesile ve kendisinden bereket umulan kişi açısından da bir fitne sebebidir.
12. Kendisine emanet edilen işin, yetkinliği de bulunan güvenilir bir kişiye devredilmesi caizdir.

صحيح البخاري (2/ 74) (1258 - 1259). صحيح مسلم (2/ 646) (939). تيسير العلام، للبسام (ص281). تنبيه الأفهام، لابن عثيمين (2/ 360). الإفهام في شرح عمدة الأحكام، لعبد العزيز بن باز (ص344). الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري (1/ 227).

Bu hadiste, ölüyü yıkayıp da onda gördüğü hoş olmayan halleri gizleyen kimsenin faziletinin beyanı vardır. Ölüden görülen hoş olmayan şeyler iki çeşittir: Birinci çeşit: Durumuyla alakalıdır. İkinci çeşit: Vücuduyla alakalı olandır. Birincisi: Örnek olarak ölenin yüzünün karararak değiştiğini ve çok kötü duruma geldiğini görse, bu onun sonunun kötü olduğuna delalet eder. Allah’tan afiyet ve selamet dileriz. Bu durumda insanlara ben bu adamı bu sıfat üzere gördüm demesi caiz değildir. Çünkü bu, adamın ayıplarını ortaya çıkarmaktır. Adam Rabbine gitti. Ona hak ettiğinin karşılığı olarak fazlından ya da adaletinden verecektir, denir. İkincisi: Eğer hayatta iken sırtında bir yara olsaydı onu insanlardan saklardı. O kimse öldükten sonra onu yıkarken bunu gizleyen kimseye büyük bir ecir vardır. Allah Teâlâ onu kırk kere bağışlar.

سنن البيهقي الكبرى، للبيهقي، مكتبة دار الباز - مكة المكرمة ، 1414 - 1994 المعجم الكبير-أبو القاسم الطبراني -المحقق: حمدي بن عبد المجيد السلفي-دار النشر: مكتبة ابن تيمية - القاهرة-الطبعة: الثانية المستدرك على الصحيحين-الحاكم-تحقيق: مصطفى عبد القادر عطا-الناشر: دار الكتب العلمية - بيروت - الطبعة: الأولى، 1411 - 1990 صحيح الترغيب والترهيب – الألباني، مكتبة المعارف - الرياض نزهة المتقين شرح رياض الصالحين لمجموعة من الباحثين, مؤسسة الرسالة, الطبعة الرابعة عشر, 1407ه . دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين لمحمد بن علان الصديقي, دار الكتاب العربي. كنوز رياض الصالحين بإشراف حمد العمار, دار كنوز إشبيليا, الطبعة الأولى, 1430ه . بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي, دار ابن الجوزي. شرح رياض الصالحين لابن عثيمين , دار مدار الوطن للنشر، الرياض, الطبعة : 1426 هـ.