عن صالح بن خَوَّاتِ بْنِ جُبَيْرٍ رضي الله عنه عمّن صلَّى مع رسول الله صلى الله عليه وسلم صلاة ذَاتِ الرِّقَاعِ صلاةَ الخوف: أن طائفة صفَّت معه، وطائفة وِجَاهَ الْعَدُوِّ، فصلَّى بالذين معه ركعة، ثم ثبت قائما، وأتموا لأنفسهم، ثم انصرفوا، فصفُّوا وِجَاهَ الْعَدُوِّ، وجاءت الطائفة الأخرى، فصلَّى بهم الركعة التي بقيت، ثم ثبت جالسا، وأتموا لأنفسهم، ثم سلَّم بهم.
Salih b. Havvât b. Cübeyr -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre, O, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- ile birlikte Zatürrikâ da korku namazını kılanların arasındaydı. Bir grup onunla birlikte saf tuttu ve bir grup da düşmanın karşısında durdu. Onunla beraber olanlar bir rekât kıldılar ve sonra Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- ayakta sabit kaldı, diğerleri namazlarını kendileri tamamladı ve oradan ayrılıp, düşmana karşı saf tuttular. Diğer grup geldi ve Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- diğer rekâtı onlara kıldırdı ve oturarak onları bekledi. Arkasında saf tutanlar kalkıp namazlarını tamamladılar. Sonra Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- selam verdi (arkasındakiler de selam verdiler.)
Muttefekun AleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- ashabı ile birlikte bir gazveye çıktı ve onunla birlikte olan sahabelerin çoğu yürüyerek hareket ediyorlardı. Yalın ayak yürümekten ayakları aşındı ve bez parçaları bağladılar. Düşmanlarıyla karşılaştılar, ancak savaş olmadı. Müslümanlar düşmanlarını korkuttular. Bu hadisten anlaşıldığı üzere düşman, kıble yönünde değildi. Çünkü onların bulunduğu bölge Medine'nin doğusunda kalıyordu. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- ashabını iki gruba ayırdı. Bundan dolayı bir grup onunla saf tutarken, diğer grup namaz kılanları arkalarına alarak düşmanın karşısında durdular. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- kendisi ile birlikte bulunanlara bir rekât kıldırdı. İkinci rekâta kalktıklarında ayakta sabit bekledi. Arkasındakiler bir rekât kendileri kılarak namazlarını tamamladılar ve selam vererek ordan ayrılıp düşmanın karşısına geçtiler. İkinci grup geldi ve onlara kalan bir rekâtı kıldırdı. Sonra oturarak onları bekledi. Arkasındakiler ayağa kalkıp kılmadıkları bir rekâtı tamamlayıp oturduklarında Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem- selam verdi arkasındakiler de selam vererek namazı bitirdiler. İlk grup imamla tekbiratu'l ihrama (başlama tekbiri) yetişme özelliğine, ikinci grup ise imamla selam verme özelliğine sahip oldular. Böylelikle düşmanın saldırma fırsatı kaçmış oldu. İmamla birlikte kılma fazileti adil bir şekilde gerçekleşmiş oldu.
Kaynakça
تيسير العلام، للبسام، الناشر: مكتبة الصحابة، الإمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة العاشرة، 1426هـ - 2006 م.
تنبيه الأفهام، للعثيمين، طبعة مكتبة الصحابة، الامارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة الأولى 1426هـ.
صحيح البخاري، لأبي عبد الله الجعفي البخاري، تحقيق محمد زهير بن ناصر الناصر، الناشر: دار طوق النجاة، الطبعة: الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
تأسيس الأحكام، لأحمد بن يحيى النجمي، دار المنهاج، القاهرة، مصر، الطبعة الأولى.
عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم، لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، ط2، دار الثقافة العربية، دمشق، بيروت، مؤسسة قرطبة، 1408 هـ.
عن جابر بن عبد الله الأنصاري رضي الله عنهما قال: «شَهِدْتُ مع رسول الله صلى الله عليه وسلم صلاة الخوف فَصَفَفْنَا صَفَّيْنِ خلف رسول الله صلى الله عليه وسلم والعدو بيننا وبين القبلة، وكَبَّرَ النبي صلى الله عليه وسلم وكَبَّرنا جميعا، ثم ركع ورَكَعْنا جميعا، ثم رفع رأسه من الركوع ورفعنا جميعا، ثم انحدر بالسجود والصف الذي يليه، وقام الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ في نَحْرِ الْعَدُوِّ، فلما قضى النبي صلى الله عليه وسلم السجود، وقام الصفّ الذي يليه انْحَدَرَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ بالسجود، وقاموا، تَقَدَّمَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ، وَتَأَخَّرَ الصَّفُّ الْمُقَدَّمُ، ثم ركع النبي صلى الله عليه وسلم وركعنا جميعا، ثم رفع رأسه من الركوع ورفعنا جميعا، ثم انحدر بالسجود، والصفّ الذي يليه -الذي كان مُؤَخَّرا في الركعة الأولى- فقام الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ فِي نَحْرِ الْعَدُوِّ، فلما قضى النبي صلى الله عليه وسلم السجود والصف الذي يليه: انْحَدَرَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ بالسجود، فسجدوا ثم سلَّم صلى الله عليه وسلم وسَلَّمْنا جميعا، قال جابر: كما يصنع حَرَسُكُمْ هؤلاء بأُمرائهم».
وذكر البخاري طرفا منه: «وأنه صلى صلاة الخوف مع النبي صلى الله عليه وسلم في الغزوة السابعة، غزوة ذات الرِّقَاعِ».
Câbir b. Abdillah -radıyallahu anh-'tan rivayet edildiğine göre: O şöyle demiştir: «Rasûlullah -sallalahu aleyhi ve sellem- ile beraber korku namazına katıldım. İki saf olarak durduk. Bir saf Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in arkasındaydı.Düşman bizimle kıble arasındaydı. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- tekbir getirdi, biz de hep beraber tekbir getirdik. Sonra rükûya gitti. Biz de hep birlikte rükû ettik. Sonra başını rükûdan kaldırdı. Bizler de hep birlikte (başımızı) kaldırdık. Sonra O ve arkasındaki saf secdeye gitti. Arkadaki saf düşmanın karşısında ayağa kalktı. Secde bitince arkasındaki saf öne geçti, öndeki saf arkaya geçti. Sonra Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- rükû etti, biz de hepimiz rükû ettik.Sonra da başını rükûdan kaldırdı, biz de hep birlikte kaldırdık.Sonra da kendi ve arkasındaki saf -ki bu saf; birinci rekatta arkada olan saftır- düşmanın karşısında ayağa kalktı ve secdeye gitti. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- ve arkasındaki saf, namazı bitirince arkadaki saf secdeye gidip secde ettiler, sonra da Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- selam verdi, biz de hepimiz selam verdik. Câbir -radıyallahu anh- dedi ki: Sizin korumalarınızın yöneticilerinize yaptığı gibi. Buhârî hadisten bir kısmı şöyle zikretmiştir: ''O, korku namazını Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- ile birlikte yedinci gazvede kıldı, o da Zâtu'r-Rikâ' gazvesiydi.''
Muttefekun AleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Bu hadiste korku namazının kılınma çeşitlerinden bir çeşit, düşman kıble tarafında iken nasıl kılınacağına dair bir açıklama vardır. Zira Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- orduyu iki bölüğe ayırdı.Birinci bölük ön saf oldu öbür bölük ikinci saf oldu.Sonra da onların hepsine namaz kıldırdı.Hepsi birden okuyorlar,rükû ediyorlar ve rükûdan hep birlikte kalkıyorlardı.Sonra da secde ediyor ve onunla beraber arkasındaki saf secde ediyordu.İkinci rekate kalktığı zaman da arkadaki saf düşmanı kolluyordu. Adaleti gözetmek için ve birinci saf namaz boyunca hep aynı yerinde olmasın diye secdeden kalktıkları zaman arkadaki saf öne geçiyor öndeki de arkaya geçiyordu.Ve İkinci rekâtta da birinci rekâtta yaptığı gibi yaptı ve onlarla birlikte teşehhü yaptı ve selam verdi.Hadiste bu şekilde, ayrıntılarıyla anlatılan korku namazı o vakit Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in ve ashabının durumlarına uygun idi. Düşmanın kıble yönünde olması ve onu kıyam ve rükû esnasında görmeleri sayesinde arkalarından gelecek tehlikeden güvende oldular.
Kaynakça
تيسير العلام للبسام الناشر: مكتبة الصحابة، الأمارات - مكتبة التابعين، القاهرة الطبعة- العاشرة، 1426 هـ - 2006 م .
تنبيه الأفهام للعثيمين -طبعة مكتبة الصحابة الامارات - مكتبة التابعين- القاهرة- الطبعة الأولى 1426.
صحيح البخاري -أبو عبد الله محمد بن إسماعيل بن إبراهيم بن المغيرة الجعفي البخاري
تحقيق محمد زهير بن ناصر الناصر -الناشر : دار طوق النجاة -الطبعة : الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي - الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
تأسيس الأحكام -أحمد بن يحيى النجمي- دار المنهاج- القاهرة- مصر -الطبعة الأولى.
الموسوعة الفقهية الكويتية-وزارة الأوقاف والشئون الإسلامية – الكويت-الطبعة: (من 1404 -1427 هـ)
الأجزاء 1 - 23: الطبعة الثانية، دار السلاسل – الكويت-
الأجزاء 24 - 38: الطبعة الأولى، مطابع دار الصفوة - مصر
الأجزاء 39 - 45: الطبعة الثانية، طبع الوزارة.
عن عبد الله بن عمر بن الخطاب رضي الله عنهما قال: « صَلَّى بنا رسولُ الله صلى الله عليه وسلم صلاة الخوف في بعض أيامه، فقامت طائفة معه، وطائفة بِإِزَاءِ العدو، فصلَّى بالذين معه ركعة، ثم ذهبوا، وجاء الآخرون، فصَلَّى بهم ركعة، وقَضَتِ الطائفتان ركعة ركعة».
Abdullah b. Ömer -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre dedi ki: ''Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bir gün bizlere korku namazını kıldırdı. Onlardan bir taife de namaz kılmak için kalktı. Diğer taife düşmanın hizasında durdular. Kendisiyle beraber olanlarla bir rekât kıldı. Sonra onlar gittiler diğerleri geldiler. Onlarla da bir rekât kıldı. Her iki taife de kendileri için birer rekât daha kıldılar.''
Muttefekun AleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- ashabı ile birlikte namaz ile meşgul olurlarken düşmanları olan kâfirlerle karşılaştıkları vakit onların ansızın ve habersizce hücumlarından korkmaları sebebiyle müşriklerle olan bazı savaşlarında ashabına korku namazı kıldırmıştır. Düşman kıble yönünde değil ise Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- ashabını iki kısma ayırdı. Bir kısmı onunla birlikte namaz kılmak için kalkarlar diğer taife ise düşmanın yönünde namaz kılanları koruyorlardı. Kendisiyle beraber olanlarla bir rekât namaz kıldı. Sonra onlar gittiler ve onlar hala namazda iken düşmana doğru durdular. Namaz kılmayan diğer taife geldi, onlarla beraber bir rekât kıldı ve sonra da Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- selam verdi. Onunla en son beraber olan taife kalan bir rekâtı bitirdi. Bu şekilde bir namaz kılma şekli, korku namazının kılınma şekillerinden biridir. Bundan maksat İbn Abbâs -radıyallahu anhuma-'nın dediği gibi. (İnsanların hepsi namazdaydı fakat herkes birbirini koruyordu).Buhari rivayet etmiştir.
Kaynakça
تيسير العلام للبسام، الناشر: مكتبة الصحابة، الأمارات - مكتبة التابعين، القاهرة الطبعة- العاشرة، 1426هـ - 2006 م.
تنبيه الأفهام، للعثيمين، طبعة مكتبة الصحابة الامارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة الأولى 1426هـ.
صحيح البخاري، لأبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، تحقيق محمد زهير بن ناصر الناصر، الناشر: دار طوق النجاة، الطبعة الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
تأسيس الأحكام، لأحمد بن يحيى النجمي، دار المنهاج، القاهرة، مصر، الطبعة الأولى.