Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- bir gün sabah namazını kıldı ve: Falanca bizim bu namazımıza katıldı mı? diye sordu. Sahabeler: Hayır dediler. Sonra şöyle dedi: Falanca namaza katıldı mı? diye başka biri hakkında sordu. Dediler ki: Hayır. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: Sabah ve yatsı namazları münafıklara en ağır gelen namazlardır. Çünkü iki namaz vaktinde tembellik ağır basar ve karanlıkta görünmeyecekleri için riyakârlık yapabilecekleri bir durum olmaz. Ey iman edenler! Eğer sabah ve yatsı namazlarının sevabı ve fazladan ecri -çünkü sevap, zorlukla orantılıdır- bilseydiniz, eller ve dizler üzerinde emekleyerek bile olsa bu iki namaza gelirdiniz. İmama olan yakınlık bakımından ilk saf, meleklerin safının Allah Teâlâ'ya olan yakınlığı gibidir ve eğer Müminler ilk safın faziletini bilselerdi onun için yarışırlardı. Bir kimsenin başka bir kişi ile kıldığı namaz, sevap ve sonuç bakımından tek başına kıldığı namazdan daha üstündür ve iki kişiyle kıldığı namaz da bir kişiyle kıldığı namazdan daha hayırlıdır. Namaz kılanların çok olduğu namaz, Allah katında daha sevimli ve daha hayırlıdır.
- Cami imamının, cemaatin durumunu gözetmesi ve kimlerin cemaate gelmediğini sormasının meşru olması ifade edilmiştir.
- Cemaate katılmak, özellikle de yatsı ve sabah namazlarını cemaatle kılmak imanın göstergesidir.
- Yatsı ve sabah namazlarının sevabının azameti ifade edilmiştir. Bu namazlara gelmenin gerektirdiği nefsi mücadele ve itaatteki kararlılık nedeniyle, onların sevapları diğerlerinden daha büyüktür.
- Cemaatle namaz iki veya daha fazla kişiyle kılınır.
- Birinci safın fazileti açıklanmış ve orada namaz kılmak teşvik edilmiştir.
- Çok sayıda cemaate sahip olmanın fazileti ifade edilmiştir. Çünkü cemaat ne kadar çok olursa sevap da o kadar büyük olur.
- Salih amellerin sevabı, şeriatın onları üstün kılmasına ve taşıdıkları niteliklere göre farklılık gösterir.
سنن أبي داود (1/ 415) (554). سنن النسائي (2/ 104) (843). مسند أحمد (35/ 188) (21265). شرح الطيبي على مشكاة المصابيح، لشرف الدين الطيبي (4/ 1132). مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، لعلي القاري (3/ 838). سبل السلام شرح بلوغ المرام، للصنعاني (1/ 360 ). شرح سنن أبي داود، لعبد المحسن العباد (40/ 11).