Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, Müslümana; makam, mal, mevki ve benzeri dünya işlerinde kendisinden daha aşağı durumda ve daha az imkâna sahip olanlara bakmasını, dünya işlerinde kendisinden daha üstün ve daha fazla nimete sahip olanlara bakmamasını emretmiştir. Çünkü kendisinden maddi olarak daha aşağı durumda olanlara bakmak, Allah’ın sana verdiği nimeti küçümsememene ve onu değersiz görmemene daha uygundur ve buna daha çok vesile olur.
- Kanaat, Müminlerin en yüce ahlâklarından biridir ve Allah’ın takdirine razı olmanın bir göstergesidir.
- İbn Cerîr -radıyallahu anh- şöyle demiştir: Bu hadis, hayrın çeşitli türlerini kapsayan kapsamlı bir hadistir. Çünkü insan, dünya işlerinde kendisinden üstün olan birini gördüğünde nefsi onun sahip olduklarını istemeye yönelir; Allah Teâlâ’nın kendisine verdiği nimeti küçük görür ve ona yetişmek veya ona yaklaşmak için daha fazlasını elde etmeye hırslanır. İnsanların çoğunda görülen durum budur. Fakat dünya işlerinde kendisinden daha aşağı durumda olanlara baktığında, Allah Teâlâ’nın kendi üzerindeki nimetleri ona görünür hâle gelir. Bunun üzerine o nimetlere şükreder, tevazu gösterir ve bu da onu hayırlı işler yapmaya sevk eder.
صحيح البخاري (8/ 102) (6490). صحيح مسلم (4/ 2275) (2963). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (7/ 261). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 534). تطريز رياض الصالحين، لفيصل آل مبارك (ص316). توضيح الأحكام من بلوغ المرام ، لعبد الله البسام (7/ 287). منحة العلام شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (10/ 17).