Sünnette Gelen Dualar

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in amcası Abbâs b. Abdulmuttalib -radıyallahu anh- Allah'tan isteyebileceği bir dua öğretmesini Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'den istedi. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz ona, Allah’tan din, dünya ve âhiretle ilgili afetlerden ve kusurlardan afiyet ve selâmet istemesini öğretti. Abbâs şöyle dedi: Birkaç gün sonra kendisinin yanına giderek bir kez daha Allah'tan isteyeceğim bir duayı bana öğretmesini istedim. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- de ona olan sevgi ve muhabbetini göstererek şöyle buyurdu: Ey Abbâs! Ey Allah'ın Rasûlünün amcası! Dünyada ve ahirette her türlü zararın defedilmesi, her türlü iyilik ve faydanın elde edilmesi için Allah'tan afiyet dile.

1. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Abbâs'a ikinci kez sorduğunda aynı cevabı tekrarlaması, bir kulun Rabbinden isteyeceği en güzel şeyin sağlık ve afiyet olduğunu göstermektedir.
2. Sağlıklı ve sıhhatli olmanın, dünya ve âhiretteki bütün hayırları bir araya topladığı beyan edilmiştir.
3. Sahabeler -radıyallahu anhum- ilmi ve hayrı arttırma konusunda büyük gayret gösterirlerdi.

سنن الترمذي (5/ 491) (3514). مسند أحمد (3/ 303) (1783). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين (2/ 1014). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (17/ 468). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 566). تطريز رياض الصالحين، لفيصل المبارك (ص815). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (6/ 40).

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle dua ederdi: “Allah’ım! Sana teslim oldum” yani Sana boyun eğdim ve itaat ettim. “Sana iman ettim” yani Seni tasdik ettim, doğruladım ve bunu ikrar ettim. “Sana tevekkül ettim” yani işlerimi Sana havale ettim ve Sana dayandım. “Sana yöneldim” yani Sana döndüm ve Sana yönelip rağbet ettim. “Senin yardımınla mücadele ettim” yani düşmanlarına karşı Senin delilin ve yardımınla mücadele ettim ve onları susturacak deliller ortaya koydum. “Allah’ım! İzzetine sığınırım” yani Senin izzetine, korumana ve mutlak üstünlüğüne iltica ederim. “Senden başka hak ilâh yoktur” yani Senin dışında hak olarak ibadet edilmeyi hak eden hiçbir mabud yoktur. “Beni saptırmandan Sana sığınırım” yani beni hidayetten ve Senin rızana ulaştıran başarıdan mahrum bırakmandan Sana sığınırım. “Sen, ölmeyen Hayy (diri) olansın” yani Sen ne ölürsün ne de yok olursun. “Cinler ve insanlar ise ölürler.” Yani bütün cinler ve insanlar fanidir; ölümden kurtulamazlar.

1. Kulun Allah’tan bir şey isteyeceği zaman, talebini doğrudan dile getirmeden önce Allah’ı övmesi, O’na hamd etmesi ve senâda bulunmasının meşru olduğuna delildir.
2. Yalnızca Allah Teâlâ'ya güvenmek ve O'ndan bizi korumasını istemek zorunludur. Çünkü O, kemal sıfatlarına sahiptir. Yalnızca O'na güvenilebilir ve tüm yaratılmışlar acizdir ve ölüme mahkûmdur. Bu yüzden yaratılmışlar itimat edilip güvenilme hususunda ehil değildirler.
3. İmanın samimiyetini ve kesin teslimiyeti yansıtan bu kapsamlı ve anlamı kuşatıcı dualarda Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem'i örnek almak.
4. es-Sindî -rahimehullah- şöyle demiştir: Onun (Ente'l-Hayy) Sen diri olansın sözü şu anlama gelir: Sen sığınılacak olansın, Sen'den başka hiç kimse sığınılacak özelliklere sahip değildir.

صحيح البخاري (9/ 117) (7383). صحيح مسلم (4/ 2086) (2717). تطريز رياض الصالحين، لفيصل آل مبارك (ص72). فتح رب البرية بتلخيص الحموية، لابن عثيمين (ص79). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 109). مرعاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، عبيد الله المباركفوري (8/ 223).

"Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'in dualarının çoğu, Allah'tan dinde sebat etmeyi ve O'na hakkıyla itaat etmeyi, doğru yoldan sapmamayı ve dalaletten uzak durmayı istemekti. Enes b. Mâlik -radıyallahu anh- Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'in bu duayı bu kadar sık ​​yapmasına şaşırmıştı. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- ona kalplerin Allah'ın iki parmağı arasında olduğunu ve onları dilediği gibi çevirdiğini haber verdi. Kalp, iman ve küfrün merkezidir ve çok değişip dönmesinden dolayı "kalp" olarak isimlendirilmiştir. Çünkü kalp, kaynayan bir tencerenin değişip çevrilmesinden daha şiddetli bir şekilde değişir ve çevrilir. Allah dilediği kişinin kalbini hidayet üzerine ve dinde sabit kılar. Allah dilediği kişinin de kalbini hidayetten sapkınlığa ve dalalete çevirir.

1. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Rabbine teslimiyeti ve O'na boyun eğmesi ve ümmetini de bu konuda dua edip istemeye yöneltmesi ifade edilmiştir.
2. Dinde istikamet ve sebat üzere olmak önemlidir ve asıl kıymetli olan kişinin ölüm anındaki durumudur.
3. Kul, göz açıp kapayıncaya kadar Allah'ın onu İslam üzere sabit kılmasından müstağni olamaz.
4. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'i örnek alarak onu takip etmek ve bu duayı çokça okumak teşvik edilmiştir.
5. İslam üzere sebat etmek, kulun ulaşmaya çalışması ve Rabbine şükretmesi gereken en büyük nimettir.

سنن الترمذي (4/ 19) (2140). مسند أحمد (19/ 160) (12107). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (17/ 476). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 567). نزهة المتقين، لمجموعة من الباحثين (2/ 1014). تطريز رياض الصالحين، لفيصل آل مبارك (ص808). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (6/ 41).

Hadiste yer alan "Elizzu" lafzı bu duaya devam edin, çokça yapın manasını ifade eder. Genel manası ise dualarınızda bu duaya çokça yer verin, dilinizden düşürmeyindir. Bu dua, yüce Allah'ın isimlerinden bir ismi içermektedir. Bu ismin İsm-i Azam olduğu hakkında görüş beyan edilmiştir. Bu isim tüm rububiyet ve ulûhiyet sıfatlarını kapsayıp, içermektedir.

- رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين، للإمام أبي زكريا النووي، تحقيق د. ماهر الفحل، دار ابن كثير، دمشق، الطبعة الأولى، 1428ه. - نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة الرابعة عشر، 1407هـ. - كنوز رياض الصالحين، لحمد بن ناصر العمار، دار كنوز إشبيليا - الطبعة الأولى، 1430ه. سنن الترمذي - محمد بن عيسى الترمذي، تحقيق وتعليق: أحمد محمد شاكر ومحمد فؤاد عبد الباقي وإبراهيم عطوة عوض - شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي - مصر، الطبعة: الثانية، 1395هـ - 1975م.

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- dualarından biri de şuydu: "Allah'ım! Senden hidayet.... isterim" «Hidayet»: Hakkı bilip onunla amel etmeyi sağlayan dosdoğru yoldur. «Takva»: Emirleri yerine getirmek ve yasaklardan kaçınmaktır. «İffet»: Söz ve davranışta helal ve yakışık almayan şeylerden uzak durmaktır. «Zenginlik»: Kulun, Rabbinden (Azze ve Celle) başkasına muhtaç olmayacak şekilde insanlardan müstağni olması (gönül zenginliğine kavuşması) demektir.

1. Hidayet, takvâ, iffet ve insanlara muhtaç olmama gibi hasletlerin ne kadar şerefli olduğu ifade edilmiş ve bunlarla ahlaklanmak teşvik edilmiştir.
2. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- kendisi için ne bir fayda sağlama ne de bir zararı giderme gücüne sahiptir. Bunlara gerçek anlamda güç yetiren ancak Allah Teâlâ'dır.
3. Yaratılmışlara fayda ve zarar vermeye, onları hidayete erdirmeye gerçek anlamda güç yetiren yalnızca Allah'tır. Ne Allah'a yakın bir melek, ne gönderilmiş bir peygamber ne de bunların dışında herhangi bir varlık buna sahip değildir.

صحيح مسلم (4/ 2087) (2721). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 146). تطريز رياض الصالحين، لفيصل المبارك (ص68). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (2/ 183). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (1/ 528). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين (1/ 104).

İbn Abbâs -radıyallahu anhuma- Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in; «Allah'ım! Sana teslim oldum» dediğini, yani sana tam bir boyun eğmeyle teslim oldum başkasına değil. «Ve bike âmentu» kalben bir tasdik ile. «Ve aleyke tevekkeltu» yönetmen için bütün işlerimi sana teslim ettim. Muhakkak ki ben işlerimin zararını da faydasını da bilmem. «Ve ileyke enebtu» Sana yöneldim. Günahtan itaate yahut da gafletten zikre yöneldim. «Ve bike» Senin yardımınla. «Hâsamtu» mücadele ettim. Düşmanlarınla savaştım. «Allahumme innî eûzu bi izzetike» Allah'ım! Beni saptırmandan izzetine sığındım. Senin galibiyetinle sana sığındım. Çünkü izzetin hepsi Allah içindir. «Lâ ilâhe illâ ente» Allah'ım! Senden başka hak ilah yoktur. Senden başka ibadet edilecek hak ilah yoktur. Senden başkasından istenmez. Senden başkasına sığınılmaz. «Beni saptırmandan» Bana hidayet verdikten, sana boyun eğmeye muvaffak kıldıktan ve açık ve gizli hükmünde ve takdirinde dalâlete (sapıklığa) düşmekten sana sığınırım. Aynı zamanda yüceliğine yönelmek ve düşmanların ile mücadele etmek için her durumda senin izzetine ve yardımına sığınırım. «Sen, ölmeyen dirisin! Cinler ve insanlar ise ölürler.»

- صحيح البخاري -الجامع الصحيح-؛ للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ. - صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. - كنوز رياض الصالحين، لحمد بن ناصر العمار، دار كنوز إشبيليا- الطبعة الأولى1430ه. - شرح رياض الصالحين؛ للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ. - دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين؛ لمحمد بن علان الشافعي، تحقيق خليل مأمون شيحا-دار المعرفة-بيروت-الطبعة الرابعة1425ه. - بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين؛ تأليف سليم الهلالي، دار ابن الجوزي- الطبعة الأولى1418ه. - نزهة المتقين شرح رياض الصالحين؛ تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة-بيروت، الطبعة الرابعة عشرة، 1407هـ.

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in dualarından biri de şöyleydi: "Allah'ım! Sana sığınırım"; yani senden başkasına değil, yalnızca sana sığınır, sana iltica eder ve senin korumana sığınırım. "Kötü ahlâktan"; Allah'ın ve Rasûlü'nün yasakladığı kin, haset ve kibir gibi çirkin huylardan; "Kötü amellerden"; sövme, hakaret etme ve benzeri çirkin davranışlardan; "Hevâ ve heveslerden" ise nefsin arzuladığı, fakat şeriata aykırı olan bütün istek ve tutkularından sana sığınırım.

1. Bu duanın faziletine ve okunmasının müstehap olduğuna işaret edilmektedir.
2. Mümin, kötü ahlâktan ve çirkin davranışlardan uzak durmaya özen gösterir; nefsânî arzulara uymaktan ve şehvetlerin peşine düşmekten de sakınır.
3. Ahlâkın, amellerin ve hevâların; iyi (ma'rûf) ve kötü (münker) olmak üzere iki kısma ayrıldığına işaret edilmektedir.

سنن الترمذي (5/ 544) (3591). فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (6/ 389). منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (10/ 248). توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام، للبسام (7/ 436).

Sa'd b. Ebî Vakkâs -radıyallahu anhu- anlatıyor: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- beni ziyaret etti ve şöyle dedi: “Allahım! Sa'd’a şifâ ver. Allahım! Sa'd’a şifâ ver.” Bu hadis, hasta ziyaretinin sünnetten olduğuna Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-’in güzel ahlakına ve O’nun, sahabeleri ile ilişkisinin güzelliğine delalet eder. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- sahabelerden hasta olanları ziyaret eder ve onlar için dua ederdi. Hadiste “Allahım! Falancaya şifa ver.“ diye hastanın şifa bulması için adının üç kez zikredilerek dua edilmesinin müstehaplığına işaret edilmiştir. Şüphesiz ki bu, hastanın şifa bulmasının sebeplerindendir.

صحيح مسلم, ترقيم محمد فؤاد عبد الباقي, دار إحياء التراث العربي, بيروت. دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين لمحمد بن علان الصديقي, دار الكتاب العربي. شرح رياض الصالحين لابن عثيمين , دار الوطن للنشر، الرياض, الطبعة: 1426 هـ. بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين لسليم الهلالي, دار ابن الجوزي. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين لمجموعة من الباحثين, مؤسسة الرسالة, الطبعة الرابعة عشر, 1407ه.