Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- doğruluğu emretmiş, ona bağlı kalmanın sürekli yapılan salih amellere ulaştıracağını, yapılan salih amellere de devam edildiği sürece insanı Cennet'e götüreceğini haber vermiştir. Gizli ve aşikâr olarak dürüst olmaya devam ettiği sürece o kimse sıddîk olarak isimlendirilir. Bu, dürüstlükte en üst seviyede olmaktır. Daha sonra Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- yalan söyleme ve batıl sözler sarf etme konusunda uyarmıştır. Çünkü yalan ve batıl sözler insanı doğru yoldan sapmaya, kötülük yapmaya, bozgunculuğa ve günah işlemeye teşvik eder. Bu, kişiyi Cehennem'e sürükler. Kişi yalan söylemeye devam eder ve bu huyunda ısrar ederse, Allah katında yalancılardan yazılır.
- Doğruluk, nefisle mücadeleyle elde edilen yüce bir ahlaktır. İnsan, sürekli doğru söyler ve doğruluğu arar, sonunda doğruluk onun bir huyu ve tabiatı haline gelir. Böylece Allah katında, doğruluktan ayrılmayan salihlerden yazılır.
- Yalan, kişinin uzun süreli alışkanlıkları ve yalanı söz ve fiilde benimsemesiyle kazandığı kötü bir huydur. Bu durum zamanla onun bir ahlakı ve tabiatı haline gelir. Sonunda kişi, Allah katında yalancılardan biri olarak yazılır.
- Doğruluk, birkaç anlamda kullanılır: Dilin doğruluğu, yani yalanın zıttı. Niyette doğruluk, yani samimiyet ve ihlas. Hayır yapmak için azimde doğruluk, yani iyi niyetle karar verme. Amellerde doğruluk, en azından iç ve dış hâlinin uyumlu olması. Makamda doğruluk, örneğin korku ve ümit gibi durumlarda doğruluk. Kim bu özelliklerin hepsine sahip olursa sıddîk (çok doğru) olarak anılır. Eğer bunlardan bazısına sahip olursa sâdık (doğru) olarak nitelendirilir.
صحيح البخاري (8/ 25) (6094). صحيح مسلم (4/ 2013) (2607). توضيح الأحكام من بلوغ المرام، لعبد الله البسام (7/ 479). منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (10/ 313). فتح ذي الجلال والإكرام، لابن عثيمين (6/ 417). سبل السلام بشرح بلوغ المرام، لمحمد الصنعاني (2/ 686).