عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الرَّضَاعَةُ تُحَرِّمُ مَا تُحَرِّمُ الوِلَادَةُ».
Âişe -radıyallahu anha-’dan rivayet edildiğine göre, Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Süt (emzirme), nesep akrabalığının haram kıldığını haram kılar.»
Muttefekun aleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- doğum sebebiyle ve soya bağlı olarak mahrem olanların süt emme yoluyla da dayı, amca, erkek kardeş gibi kimselerle mahrem olmayı gerektirdiğini..., süt emmenin kan bağıyla mahrem olma hükümlerinin aynısını mübah kıldığını açıklamıştır.
Faydalar
- Hadis, emzirme ile ilgili hükümlerde bir esas niteliğindedir.
- İbn Hacer şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in süt (emzirme), nesep akrabalığının haram kıldığı (evlilikleri) haram kılar ifadesi, aynı zamanda ‘nesebin mubah kıldığı şeyleri de mubah kılar’ demektir. Bu, nikahın haramlığı ve onunla ilgili hususlar konusunda icmâ ile sabittir. Yani süt emen çocuk ile emziren kadının çocukları arasında haramlık yayılır ve onlar, bakma, halvet (baş başa kalma) ve yolculuk etme gibi hususlarda akrabalar derecesinde kabul edilirler. Ancak bununla birlikte annelikten doğan diğer hükümler sabit olmaz: miras, nafaka yükümlülüğü, kölelikte mülkiyet yoluyla azad olma, şahitlik, diyet (akîle) ve kısasın düşmesi gibi (mali ve hukuki) hükümler söz konusu değildir.
- Süt emme (ile meydana gelen akrabalık), ebedî (daimî) bir haramlık hükmünü sabit kılar.
- Diğer hadisler ise, emzirme yoluyla mahrem kılmanın beş kere emzirme ile sabit olduğu ve bu emzirmelerin ilk iki yıl içinde olması gerektiğini belirtmektedir.
- Nesep yoluyla haram olan kadınlar şunlardır: Anneler: Bunların içine nineler de girer; ister anne tarafından, ister baba tarafından olsun, yukarıya doğru bütün büyükanneler dahildir. Kızlar: Bunlara kız çocuklarının kızları (torunlar) ve oğlan çocuklarının kızları (torunlar) da girer; aşağıya doğru bütün nesil kapsanır. Kız kardeşler: İster anne-baba bir, ister yalnızca baba bir veya yalnızca anne bir olsun fark etmez. Halalar: Bunlara babanın bütün kız kardeşleri (öz kardeş veya baba/anne bir kardeş) dahildir. Aynı şekilde dedelerin bütün kız kardeşleri de, yukarıya doğru çıkan tüm halaları kapsar. Teyzeler: Bunlara annelerin bütün kız kardeşleri (öz veya baba/anne bir kardeşler) dâhildir. Aynı şekilde ninelerin bütün kız kardeşleri de dâhildir; ister anne tarafından, ister baba tarafından olsun, yukarıya doğru bütün teyzeleri kapsar. Erkek kardeşin ve kız kardeşin kızları (yeğenler): Bunlarla birlikte aşağı doğru onların kızları gibi neslin geri kalanları da dahil.
- Süt emme yoluyla haram olanlar: Süt emme sebebiyle, nesep sebebiyle haram olanların benzeri de haram olur. Yani nesep yoluyla haram olan her kadın, süt yoluyla da haram olur. Ancak süt kardeşin annesi ve süt oğlun kız kardeşi mahrem değildir.
Kaynakça
صحيح البخاري (3/ 170) (2646).
صحيح مسلم (2/ 1068) (1444).
التحفة الربانية في شرح الأربعين حديثًا النووية، لإسماعيل الأنصاري (ص96).
الأحاديث الأربعون النووية وعليها الشرح الموجز المفيد، لعبد الله المحسن (ص84).
عن عقبة بن الحارث رضي الله عنه مرفوعاً: «أنه تزوج أم يحيى بنت أبي إهاب، فجاءت أَمَة سوداء، فقالت: قد أرضعتكما، فذكرت ذلك للنبي صلى الله عليه وسلم . قال: فأعرض عني. قال: فَتَنَحَّيْتُ فذكرت ذلك له. قال: كيف وقد زعمت أن قد أرضعتكما؟!».
Ukbe b. Hâris -radıyallahu anh-'den merfû olarak rivayet edilen bir hadiste şöyle demiştir: O Ummu Yahya binti Ebî İhab ile evlenmişti. Siyah bir kadın gelip: "Ben ikinizi de emzirmiştim." dedi. Bunun üzerine Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'e gelerek anlattım. Allah Rasûlü benden yüzünü çevirdi. Tekrardan ona yönelip, olayı anlattım. Bunun üzerine bana: «O kadın (sizleri emzirdiğini) söyledi. Artık nasıl (karı koca) olursunuz?» O kadınla evlilik hayatını nasıl devam ettirebilirsin? diye ikazda bulundu. Bunun üzerine Ukbe o kadından ayrıldı ve kadın başka biriyle evlendi.
Buhârî rivayet etmiştirDereceSahih Hadis
Açıklama
Ukbe Bin Hâris -radıyallahu anh- Ümmu Yahya binti Ebî İhab ile evlendi. Siyah bir kadın gelerek, kendisini ve hanımını emzirdiğini haber verdi. Yani ikisi süt kardeşlerdi. Ukbe, Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'e gelerek olayı anlattı ve bu kadının yalancı olabileceğini ileri sürdü. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- ise onun süt kardeşi olan bu kadınla evli kalmak hususundaki ısrarcı davranışına tepki vererek, bunun nasıl olabileceğini sordu. Zira kadın gelmiş ve emzirdiğini haber vererek, şahitlik etmişti.
Kaynakça
- صحيح البخاري؛ عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ.
- صحيح مسلم؛ حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ.
- الإلمام بشرح عمدة الأحكام للشيخ إسماعيل الأنصاري-مطبعة السعادة-الطبعة الثانية 1392ه.
- تيسير العلام شرح عمدة الأحكام-عبد الله البسام-تحقيق محمد صبحي حسن حلاق- مكتبة الصحابة- الشارقة- الطبعة العاشرة- 1426ه.
- خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام- فيصل بن عبد العزيز بن فيصل ابن حمد المبارك الحريملي النجدي - الطبعة: الثانية، 1412 هـ - 1992
عن أم حبيبة بنت أبي سفيان رضي الله عنهما قالت: قلت يا رسول الله، انكح أختي ابنة أبي سفيان. قال: أو تحبين ذلك؟ فقلت: نعم؛ لست لك بمُخْلِيَةٍ، وأحَبُّ من شاركني في خير أختي. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : إن ذلك لا يحل لي. قالت: إنا نُحَدَّثُ أنك تريد أن تنكح بنت أبي سلمة. قال: بنت أم سلمة؟! قالت: قلت: نعم، قال: إنها لو لم تكن ربيبتي في حَجْرِي، ما حلت لي؛ إنها لابنة أخي من الرضاعة، أرضعتني وأبا سلمة ثويبةُ؛ فلا تعرضن علي بناتكن ولا أخواتكن.
قال عروة: وثويبة مولاة لأبي لهب أعتقها، فأرضعت النبي صلى الله عليه وسلم ، فلما مات أبو لهب رآه بعض أهله بشرِّ حِيبة، فقال له: ماذا لقيت؟ قال أبو لهب: لم ألق بعدكم خيرًا، غير أني سقيت في هذه بعتاقتي ثويبة.
Ümmü Habibe binti Ebî Süfyan –radıyallahu anha- şöyle rivayet etmiştir: Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem- bir gün yanıma geldiğinde ona: "Kız kardeşim, Ebu Süfyan'ın kızını ister misin?" diye sordum. Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem-: «Ne yapacağım?» dedi. Ben de: "Onu nikâh edersiniz" dedim. Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem-: «Hayret! Sen bunu arzu eder misin?» buyurdu. Ben: "Zaten senin bir tek eşin değilim. Kız kardeşimin de hayırda bana ortak olmasını arzu ediyorum." dedim. Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-: «O bana helal olmaz.» buyurdu. Ben yine: "İşittiğime göre Ebu Seleme'nin yetim kızı (Dürre) ile evlenmek istiyormuşsunuz." dedim. Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem-: «Eşim Ümmü Seleme'nin kızını mı?» diye sordu. Ben de: "Evet" dedim. Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem-: «Ümmü Seleme'nin kızı, benim terbiyem altında üvey kızım olmasa bile, o bana helal değildir. Çünkü o, benim sütkardeşimin kızıdır. Beni ve onun babası Ebu Seleme'yi Süveybe emzirmiştir. Bir daha sakın kızlarınızı ve kız kardeşlerinizi bana teklif etmeyiniz.» buyurdu. Urve, Süveybe’nin Ebu Leheb’in azatlı kölesi olduğunu söylemiştir. Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem-’i emzirmiştir. Ebu Leheb öldüğünde bazı akrabaları onu kötü bir halde rüyasında görmüştür. Ebu Leheb’e ne ile karşılaştın denildiğinde? Ebu Leheb: "Sizden ayrıldıktan sonra Süveybe’yi azat etmemden dolayı sulanmaktan başka bir hayırla karşılaşmadım." dedi.
Muttefekun AleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Ümmü Habibe binti Ebi Süfyan –radıyallahu anha- Müminlerin annelerinden biridir -Allah onlardan razı olsun- Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- ile evli olmaktan dolayı çok mutlu ve sevinçli bir kimseydi -ki o, bunda hak sahibidir- Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem-’in kız kardeşiyle evlenmesini rica etmiştir. Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem- kız kardeşinin kuması olmasına nasıl izin verdiğine şaşırıyordu. Çünkü kadınlar bu hususta şiddetli kıskançlık içinde olurlardı. Bundan dolayı –şaşırarak ve anlamaya çalışarak- sen bunu arzu eder misin? dedi. O, evet bundan hoşnut olurum, dedi. Sonra neden kız kardeşiyle evlenmesini gönülden istediğini açıklayarak zaten diğer kadınlarla birlikte Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem-’in hanımı olmak zorunda olduğunu, tek başına onun hanımı olamayacağını, o yüzden kız kardeşinin de bu büyük hayırda kendisine ortak olmasını arzu ettiğini beyan etmiştir. Sanki o, iki kız kardeşle aynı anda evlenmenin haram olduğunu bilmiyordu. Bundan dolayı Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem- kendisine, kız kardeşiyle evlenmesinin helal olmayacağını haber vermiştir. İşittiğine göre o, Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-’in Ebu Seleme’nin kızıyla evleneceği duyduğunu haber vermiştir. Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem-: Ne kast ettiğini te'kit ederek; «Eşim Ümmü Seleme'nin kızını mı?» kast ediyorsun diye sorduğunda, O da evet diye cevap vermiştir. Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- bu söylentinin doğru olmadığını beyan ederek: Ümmü Seleme’nin kızı bana iki sebepten dolayı helal olmaz, demiştir. Birincisi: O kız benim evimde ihtiyaçlarını gördüğüm üvey kızımdır. O benim hanımımın kızıdır. İkincisi: O benim sütkardeşimin kızıdır. Beni ve onun babası olan Ebu Seleme’yi, Süveybe -Ebu Leheb’in azatlı kölesi- emzirdiği için ben onun amcası olurum. Bir daha sakın kızlarınızı ve kız kardeşlerinizi bana teklif etmeyiniz. Bu meselelerde ben ne yapacağımı biliyor ve kendi işimi sizden daha iyi idare ederim, demiştir.
Kaynakça
- صحيح البخاري –الجامع الصحيح-؛ للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ.
- صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ.
- الإلمام بشرح عمدة الأحكام للشيخ إسماعيل الأنصاري-مطبعة السعادة-الطبعة الثانية 1392ه.
- تيسير العلام شرح عمدة الأحكام-عبد الله البسام-تحقيق محمد صبحي حسن حلاق- مكتبة الصحابة- الشارقة- الطبعة العاشرة- 1426ه.
قال رسول الله صلى الله عليه وسلم في بنت حمزة: «لَا تَحِلُّ لِي يَحْرُمُ من الرَّضَاعِ مَا يَحْرُمُ من النَّسَبِ وهي ابنة أَخِي من الرَّضاعة».
Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem-, Hamza'nın kızı ile ilgili olarak; «O bana helal olmaz. Çünkü o, benim sütkardeşimin kızıdır. Nesepten dolayı haram olan, sütten dolayı da haram olur.» diye buyurmuştur.
Muttefekun AleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Ali b. Ebi Talip -radıyallahu anh- Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem-’in amcaları olan Hamza’nın kızıyla evlenmesini istiyordu. Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem- onun kendisine helal olmayacağını haber verdi. Çünkü O, Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-’in sütkardeşinin kızıydı. Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem- ve amcası Hamza -radıyallahu anh-Ebu Leheb’in azatlı kölesi olan Suveybe’den süt emdikleri için birbirleriyle sütkardeş olmuşlardı. Aynı doğumdan dolayı haram olanlar gibi amcasının kızı sütten dolayı haram olmuştur.
Kaynakça
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الإمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426 هـ.
الإلمام بشرح عمدة الأحكام لإسماعيل الأنصاري، ط1، دار الفكر، دمشق، 1381ه.
صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422ه.
صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت.