Al-Fajr
سورة الفجرBu, Celâleddîn el-Mahallî ile Celâleddîn es-Süyûtî’nin Tefsîr-i Celâleyn’inin Arapça metnidir; OpenITI külliyatında bulunduğu hâliyle, Hamburg Üniversitesi’nin COBHUNI projesinin altafsir.com’dan aldığı nüshadan: yalnızca âyetlerin tefsiri, mukaddimeler, neşir bilgisi ve sayfa numaraları olmadan. Kimse bunu basılı bir kitapla veya bir yazmayla karşılaştırmadı ve hiçbir âlim gözden geçirmedi. Her bölüm, yorumladığı âyetlerin yanında durur; bu âyetler Tanzil’in Kur’ân metnidir, orada olduğu gibi gösterilir. Her bölümün altında Feras Hamza’nın İngilizce çevirisi yer alır; Tarteel’in Quranic Universal Library’sindeki nüshada bulunduğu hâliyle; bu nüshayı da kimse basılı kitapla karşılaştırmadı.
Metin kaynağı:OpenITICC BY-NC-SA 4.0altafsir.com2026-10-21 tarihinde alındıİngilizce çeviri: Feras Hamza, Tafsir al-Jalalayn (Fons Vitae, 2008); Royal Aal al-Bayt Institute for Islamic Thought’un altafsir.com’da yayımladığı hâliyle, Tarteel’in Quranic Universal Library nüshasından. altafsir.comQUL
وَٱلْفَجْرِ 1
{ والفجر } أي فجر كل يوم.
By the dawn, that is to say, [by] the dawn of each day,
وَلَيَالٍ عَشْرٍ 2
{ وليال عشر } أي عشر ذي الحجة.
and [by] the ten nights, the [first] ten nights of Dhū’l-Hijja,
وَٱلشَّفْعِ وَٱلْوَتْرِ 3
{ والشفع } الزوج { والوتر } بفتح الواو وكسرها لغتان: الفرد.
and [by] the even, the pair, and the odd (read watr or witr, two [alternative] forms), the single,
وَٱلَّيْلِ إِذَا يَسْرِ 4
{ واليل إذا يسر } مقبلا ومدبرا.
and [by] the night in motion, falling or receding:
هَلْ فِى ذَٰلِكَ قَسَمٌ لِّذِى حِجْرٍ 5
{ هل فى ذلك } القسم { قسم لذى حجر } عقل؟ وجواب القسم محذوف أي: لتعذبن يا كفار مكة.
Is there in that, oath, an oath for one of sense?, [one of] intellect (the response to the oath has been omitted, that is to say, [it is to be understood as something like], la-tu‘adhdhabunna yā kuffāra Makka, ‘you will assuredly be chastised O disbelievers of Mecca!’).
أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ 6
{ ألم تر } تعلم يا محمد { كيف فعل ربك بعاد }؟.
Have you not seen, [do you not] know O Muhammad (s), how your Lord dealt with ‘Ād,
إِرَمَ ذَاتِ ٱلْعِمَادِ 7
{ إرم } هي عاد الأولى، فإرم عطف بيان أو بدل، ومنع الصرف للعلمية والتأنيث { ذات العماد } أي الطول. كان طول الطويل منهم أربعمائة ذراع.
Iram — these were the former [people of] ‘Ād (Irama is an explicative supplement or a substitution, and it is treated as a diptote because it is a proper noun and feminine) — of the towering ones, that is to say, the tall ones — the tallest one among them would reach four hundred cubits —
ٱلَّتِى لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِى ٱلْبِلَـٰدِ 8
{ التى لم يخلق مثلها فى البلد } في بطشهم وقوتهم.
the like of which was not created in the land, in terms of their power of assault and strength,
وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُوا۟ ٱلصَّخْرَ بِٱلْوَادِ 9
{ وثمود الذين جابوا } قطعوا { الصخر } جمع صخرة واتخذوها بيوتا { بالواد } وادي القرى.
and Thamūd, who hollowed, hewed, the rocks (sakhr is the plural of sakhra) in the valley, the Wādī al-Qurā, [rocks] which they used as dwellings,
وَفِرْعَوْنَ ذِى ٱلْأَوْتَادِ 10
{ وفرعون ذى الأوتاد } كان يتد أربعة أوتاد يشد إليها يدي ورجلي من يعذبه.
and Pharaoh, the one of the tent-pegs: he used to fasten four pegs and tie to these the hands and feet of those whom he tortured —
ٱلَّذِينَ طَغَوْا۟ فِى ٱلْبِلَـٰدِ 11
{ الذين طغوا } تجبروا { فى البلد }.
those who were rebellious, became tyrannical, in the land,
فَأَكْثَرُوا۟ فِيهَا ٱلْفَسَادَ 12
{ فأكثروا فيها الفساد } القتل وغيره.
and caused much corruption therein?, [by way of] slaying and otherwise.