Tsallaka zuwa abin da ke ciki
Hadisai tare da sharhi

AYYUKAN DA SUKE KAN SHUGABA

Hadisai 10

Idan kudin Bahrain suka zo, zan ba ka haka da sauransu da sauransu

عن جابر رضي الله عنه قَالَ: قال لِي النبي -صلَّى الله عليه وسلَّم-: «لَوْ قدْ جَاءَ مَال البَحرين أَعْطَيتُكَ هَكَذَا وهكذا وهكذا»، فَلَمْ يَجِئْ مَالُ البَحرَينِ حَتَّى قُبِضَ النَّبي -صلَّى الله عليه وسلَّم- فلمَّا جَاء مَالُ البحرينِ أمر أبو بكر رضي الله عنه فَنَادَى: مَنْ كَانَ لَهُ عِندَ رسُول الله -صلَّى الله عليه وسلَّم- عِدَةٌ أَو دَينٌ فَلْيَأتِنَا، فَأَتَيتُهُ وقُلتُ لَهُ: إِنَّ النبيَّ -صلَّى الله عليه وسلَّم- قال لِي كَذَا وكذا، فَحَثَى لِي حَثِيَّةً فَعَدَدتُهَا، فَإِذَا هِيَ خَمسُمِئَةٍ، فَقَال لي: خُذْ مِثلَيهَا.
A kan Jaber, Allah ya yarda da shi, ya ce: Annabi, Salati da amincin Allah su tabbata a gare shi, ya ce da ni: "Idan da kudin daga Bahrain sun zo, da na ba ku haka da sauransu da sauransu." Bakr, Allah Ya yarda da shi ya yi kuka: Wanene shi lokacin da Manzon Allah zaman lafiya ya tabbata a gare shi, ko addinin da dama Vlaotna, Votih kuma na gaya masa cewa Annabi aminci ya tabbata a gare shi, ya ce da ni irin wannan da irin wannan, Vgesy ni Hittite Fddtha, idan ɗari biyar ne Sannan ya ce da ni: Takeauki wannan.
Bukhari da Muslim suka Rawaito shiDarajaIngantacce ne
Madogara

صحيح البخاري، للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ. - صحيح مسلم، للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب، الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. - كنوز رياض الصالحين، لحمد بن ناصر العمار، دار كنوز إشبيليا- الطبعة الأولى 1430ه - شرح رياض الصالحين، للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ. - بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، سليم الهلالي دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى 1418ه. - دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين, محمد علي بن محمد البكري, اعتنى بها: خليل مأمون شيحا, الناشر: دار المعرفة, بيروت، لبنان، الطبعة: الرابعة، 1425هـ - 2004م. - نزهة المتقين شرح رياض الصالحين, مصطفى سعيد الخن، مصطفى البغا، محي الدين مستو، علي الشربجي، محمد أمين لطفي, مؤسسة الرسالة، ط14, سنة النشر: 1407ه – 1987م.

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Ya Amirul Muminina, Allah Madaukaki ya ce wa Annabinsa - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi -: {Ka yi afuwa ka yi umarni da al'ada kuma ka kau da kai daga jahilai.

عن عبد الله بن عباس رضي الله عنهما قال: قَدِم عُيَينَة بن حِصنٍ، فَنزَل على ابنِ أَخِيه الحُرِّ بن قَيسٍ، وكان من النَّفَر الذين يُدنِيهِم عمر رضي الله عنه ، وكان القُرَّاء أصحاب مَجلِس عُمر رضي الله عنه ومُشاوَرَتِه كُهُولا كانوا أو شُبَّانًا، فقال عيينة لابن أَخِيه: يَا ابن أخي، لك وَجْه عند هذا الأمير فَاسْتَأذِن لِي عليه، فَاسْتَأذَن فَأَذِن لَه عُمر، فَلَمَّا دَخَل قال: هي يا ابن الخطَّاب، فَوالله مَا تُعطِينَا الجَزْلَ ولا تَحكُمُ فِينَا بِالعَدلِ، فغضب عمر رضي الله عنه حَتَّى هَمَّ أَنْ يُوقِعَ بِه، فقال له الحُرُّ: يا أمير المؤمنين، إنَّ الله تعالى قال لِنَبِيِّه صلى الله عليه وسلم : {خذ العفو وأمر بالعرف وأعرض عن الجاهلين}، وإِنَّ هذا مِن الجَاهِلِين، والله مَا جَاوَزَها عُمر حِين تَلاَهَا، وكان وَقَّافًا عند كِتَاب الله تعالى .
Daga Abdullah bn Abbas - Allah ya yarda da shi - wanda ya ce: Ya zo wurin Ayaynah bn Husn, sai ya sauka a kan dan dan uwansa al-Hurri bn Qais, kuma yana daga cikin wadanda Umar ya yi Allah wadai da su, kuma masu karanta shi sahabban majalisar Umar ne - Allah ya yarda da shi - kuma an so su Ko kuma wani saurayi, sa'annan Ayina ya ce da dan dan uwansa: Haba, dan dan uwana, kana da fuska da wannan basaraken, don haka ka nemi izini a kansa, don haka na ba shi izini. - Har sai da suka so sa hannu, sai mai 'yanci ya ce masa: Ya Amirul Muminina, Allah Madaukaki ya ce wa Annabinsa - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi -: {Ka yi afuwa ka yi umarni da al'ada kuma ka kau da kai daga jahilai. Kuma wannan daga jahilai ne, kuma Allah bai ba shi izini ba, kuma ya kasance tsawon rayuwa. Kuma tsayuwa a kan littafin Allah madaukaki.
Buhari ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Babban sahabi Abdullah bin Abbas - Allah ya yarda da shi - ya ba mu labarin abin da ya faru da Amirul Muminina, Umar bin al-Khattab - yardar Allah ta tabbata a gare shi - lokacin da Uyaynah bn Husn - Allah ya yarda da shi - ya gabatar da shi gareshi, kuma yana daya daga cikin manyan mutanensa, don haka kalaman nasa suka fara watsewa ta hanyar kai hare-hare da tofin Allah tsine, sannan kuma suka hukunta shi. Zarginsa, yana cewa: Ba ku ba mu lu'ulu'u, ko ku yanke mana hukunci da adalci, don haka Umar - Allah ya yarda da shi - ya yi fushi har ya kusan buge shi, amma wasu daga cikin masu karatu, ciki har da dan uwan Ayina, Al-Hur Bin Qais, sun yi magana da Halifa Rashidun, Allah ya yarda da shi: Ya Amirul Muminina, Allah madaukaki ya ce wa annabinsa - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi -: “Ka yi afuwa, ka umarci al’ada, kuma ka kau da kai daga jahilai.” Kuma wannan daga jahilai ne. Saboda yana tsaye a littafin Allah - yardar Allah ta tabbata a gare shi - kuma ya yarda da shi - kuma ya tsaya bai buge mutumin ba. Ga ayar da aka karanta masa. Wannan ita ce adabin Sahabbai - Allah ya yarda da su - da littafin Allah Karka wuce shi, idan akace musu wannan maganar Allah ce, Ku Tashi tsaye, koma dai menene.

Madogara

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي، ط1، دار ابن الجوزي، الدمام، 1415هـ. تطريز رياض الصالحين، للشيخ فيصل المبارك، ط1، تحقيق: عبد العزيز بن عبد الله آل حمد، دار العاصمة، الرياض، 1423هـ. رياض الصالحين للنووي، ط1، تحقيق: ماهر ياسين الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، 1428هـ. رياض الصالحين، ط4، تحقيق: عصام هادي، وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامية القطرية، دار الريان، بيروت، 1428هـ. كنوز رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين برئاسة حمد بن ناصر العمار، ط1، كنوز إشبيليا، الرياض، 1430هـ. شرح رياض الصالحين، للشيخ ابن عثيمين، دار الوطن للنشر، الرياض، 1426هـ. صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422هـ. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين لمجموعة من الباحثين، ط14، مؤسسة الرسالة، 1407هـ. تاج العروس من جواهر القاموس، لمحمّد بن محمّد بن عبد الرزّاق الحسيني، الملقّب بمرتضى، الزَّبيدي، تحقيق مجموعة من المحققين، دار الهداية. الدلائل في غريب الحديث، لقاسم بن ثابت بن حزم العوفي السرقسطي، تحقيق: د. محمد بن عبد الله القناص، الناشر: مكتبة العبيكان، الرياض، الطبعة: الأولى، 1422هـ - 2001م.

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Za'a samu babakere da wasu al'amuran da zaku kisu" suka ce : Ya Manzon Allah mezaka umarcemu? Ya ce: "Ku bada hakkin da ya wajaba akanku, kuma ku roki Allah hakkinku

عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «سَتَكُونُ أَثَرَةٌ وَأُمُورٌ تُنْكِرُونَهَا» قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَأْمُرُنَا؟ قَالَ: «تُؤَدُّونَ الحَقَّ الَّذِي عَلَيْكُمْ، وَتَسْأَلُونَ اللَّهَ الَّذِي لَكُمْ».
Daga Dan Mas’ud - Allah ya yarda da shi - daga Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - ya ce: "Za'a samu babakere da wasu al'amuran da zaku kisu" suka ce : Ya Manzon Allah mezaka umarcemu? Ya ce: "Ku bada hakkin da ya wajaba akanku, kuma ku roki Allah hakkinku ".
Bukhari da Muslim ne suka rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya bada labarin cewa wasu shugabanni zasu shugabanci musulmai, za su yi babakere da dukiyoyin musulmai da wasunsu daga al'amuran duniya, za su dinga juyasu kamar yadda suke so zasu hana musulmai hakkokinsu a dukiyar . Kuma wasu al'amuran da za'aki a Addini zasu kasance daga garesu. Sai sahabbai - Allah Ya yarda da su - suka yi tambaya: Me za su aikata a wannan halin? Sai tsira da amincin Allah su tabbata agare shi ya ba su labarin cewa kada wawure (dukiya da suka yi) ya hanaku abinda ya wajaba akanku daura da su na ji da bi, kai ku yi hakuri ku ji ku bi , kada ku yi jayayya da su a al'amari, kuma ku roki Allah hakin dake gareku, kuma Ya gyrasu ya tunkude sharrinsu da zalincinsu.

Fa’idoji
  1. Hadisin yana daga alamomin Annabcinsa - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - inda ya bada labarin abinda zai kasance a cikin al'ummarsa sai ya afku kamar yadda ya bada labari.
  2. Halaccin sanar da wanda aka jarraba da abinda zai afku gareshi na bala'i; dan ya yi wa kansa tanadi idan ta zo masa, zai zama mai hakuri mai neman lada.
  3. Riko da Alkur’ani da sunna mafitane daga fitintinu da sabani.
  4. Kwadaitarwa akan ji da bi ga shugabanni da kyautatawa, da rashin tawaye garesu, koda zalinci ya afku daga garesu.
  5. Anfani da hikima da bin sunna a lokaci fitintinu.
  6. Ya wajaba ga mutum tsayuwa da hakkin dake kansa koda wani abu na zalinci ya faru akansa.
  7. A cikinsa akwai dalili akan ka'idar: Ana zabin mafi saukin sharruka biyu ko mafi saukin cutuka biyu.
Madogara

صحيح البخاري (4/ 199) (3603). صحيح مسلم (3/ 1472) (1843). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 720). تطريز رياض الصالحين، لفيصل آل مبارك (ص52). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (9/ 402). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (1/ 280). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 554).

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Na ambaci wani abu game da adalcinmu, kuma ina tsammanin zai kulle ni, don haka na ba da umarnin a raba shi

عن عقبة بن الحارث رضي الله عنه قال: صليت وراء النبي صلى الله عليه وسلم بالمدينة العصر، فسَلَّمَ ثم قام مُسرعًا، فتَخَطَّى رِقَابَ الناس إلى بعض حُجَرِ نِسائه، فَفَزِعَ الناسُ من سُرْعَتِهِ، فخرج عليهم، فرأى أنهم قد عجبوا من سُرْعَتِهِ، قال: «ذكرت شيئاً من تِبْرٍ عندنا فكرهت أن يَحْبِسَنِي، فأمرتُ بِقِسْمَتِهِ». وفي رواية: «كنت خَلَّفْتُ في البيت تِبْرًا من الصدقة، فكرهت أن أُبَيِّتَهُ».
Daga Uqbah bn al-Harith - yardar Allah ta tabbata a gare shi - ya ce: Na yi salla a bayan Annabi - Salatin Allah da amincin Allah su tabbata a gare shi - a Madinah Asr. Ya ce: "Na ambaci wani abu game da adalcinmu, kuma ina tsammanin zai kulle ni, don haka na ba da umarnin a raba shi." Kuma a cikin wata ruwaya: "Na bar gidan da adalcin sadaka, kuma na yi zaton zan ƙi shi."
Buhari ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Madogara

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي، الدمام، الطبعة: الأولى 1415هـ. رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين، أبو زكريا محيي الدين النووي، تحقيق ماهر الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، الطبعة: الأولى 1428هـ. كنوز رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين برئاسة حمد بن ناصر العمار، كنوز إشبيليا، الرياض، الطبعة: الأولى1430هـ. شرح رياض الصالحين للشيخ ابن عثيمين، دار الوطن للنشر، الرياض، الطبعة: 1426هـ. صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة: الرابعة عشر 1407هـ.

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

NASA an dauki wahayi ne a zamanin manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, kuma wannan wahayi ya daina, amma Nokhzkm yanzu ya hada da dawo mana daga kasuwancinku, ya nuna mana kyau Omnah da Qrbnah, ba mu asirin wani abu ba, Allah ya yi masa hisabi a cikin sirrinsa, kuma ya nuna mana Bad ba mu gaskata shi ko gaskata shi ba

عن عبد الله بن عتبة بن مسعود، قال: سمعت عمر بن الخطاب رضي الله عنه يقول: إن ناسا كانوا يُؤْخَذُونَ بالوحي في عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم وإن الوحي قد انقطع، وإنما نأخذكم الآن بما ظهر لنا من أعمالكم، فمن أظهر لنا خيرًا أَمَّنَّاهُ وقَرَّبْنَاهُ، وليس لنا من سريرته شيء، الله يحاسبه في سريرته، ومن أظهر لنا سوءًا لم نأمنه ولم نصدقه وإن قال: إن سريرته حسنة.
Daga Abdullah bin Utbah bin Masoud, ya ce: Na ji Umar bn Khattab - Allah ya yarda da shi - yana cewa: Ana daukar mutane tare da wahayi lokacin Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - kuma an daina saukar da wahayi, amma yanzu mun dauke ku da abin da ya bayyana gare mu na ayyukanku. Duk wanda ya nuna mana alheri zai amince da shi kuma ya kusantar da shi, kuma ba mu da komai daga shimfidarsa, Allah Ya yi masa hisabi a shimfidarsa, kuma duk wanda ya nuna mana munanan abubuwa ba mu yi imani da shi ba ko kuma mu yarda da shi koda kuwa ya ce: Gadonsa mai kyau ne
Buhari ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Umar bn al-Khattab, Allah ya kara yarda a gare shi, ya yi magana game da wanda ya kwace gado mara karya a lokacin da ake saukarwa, wanda lamarinsa ba boyayye ba ne ga Annabi, Salatin Allah da amincin Allah su tabbata a gare shi, da abin da aka saukar daga wahayi. Saboda mutane a zamanin Manzo tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi sun kasance munafukai, masu nuna alheri da sahun mugunta, amma Allah madaukakin sarki ya kasance yana tona musu asiri da abin da aka saukar daga wahayi zuwa ga Manzonsa, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, amma lokacin da aka tsagaita wahayi, sai mutane suka jahilci munafukan. Saboda munafunci a cikin zuciya yake, don haka, Allah ya yarda da shi, yana cewa: Maimakon haka, yanzu mun dauke ku da abin da ya bayyana gare mu. Mun kula da shi da kyakkyawar abin da ya nuna mana, koda kuwa ya kama gado mara kyau, kuma duk wanda ya nuna mugunta; Mun kula da shi da sharrinsa da ya nuna mana, kuma ba mu da wani alhaki a kan aniyarsa, niyyar an damka ta ga Ubangijin talikai, Madaukaki, wanda ya san abin da ran mutum yake wasiwasi da shi.

Madogara

- صحيح البخاري -للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ. - نزهة المتقين بشرح رياض الصالحين/ تأليف مصطفى سعيد الخن-مصطفى البغا-محي الدين مستو-علي الشربجي-محمد أمين لطفي-مؤسسة الرسالة-بيروت –لبنان-الطبعة الرابعة عشرة1407. - بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين – سليم بن عيد الهلالي دار ابن الجوزي –الطبعة الأولى 1418. - دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين - محمد علي بن محمد بن علان الصديقي-اعتنى بها: خليل مأمون شيحا-دار المعرفة للطباعة والنشر والتوزيع، بيروت – لبنان-الطبعة: الرابعة، 1425 هـ - 2004 م.

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Ina tafiya tare da Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - a kansa tare da dusar kankara mai kauri a cikin dutsen.

عن أنس رضي الله عنه قَالَ: كُنْتُ أمشي مَعَ رسول الله صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ بُرْد نَجْرَانيٌّ غَلِيظُ الحَاشِيَةِ، فأدْرَكَهُ أعْرَابِي فَجَبذَهُ بِرِدَائِهِ جَبْذَة شَديدة، فَنَظَرْتُ إِلَى صَفْحَةِ عَاتِقِ النَّبيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ أثَّرَتْ بِهَا حَاشِيَة الرِّدَاءِ مِنْ شِدَّةِ جَبْذَتِه، ثُمَّ قَالَ: يَا مُحَمَّدُ، مُر لِي مِنْ مَالِ اللهِ الَّذِي عِنْدَكَ. فَالتَفَتَ إِلَيْهِ، فَضَحِكَ ثُمَّ أَمَرَ لَهُ بِعَطَاءٍ.
Anas Allah Ya yarda da shi ya ce: Ina tafiya tare da Manzon Allah, amincin Allah ya tabbata a gare shi, kuma ta sanyin sawun Najrani mai kauri, Fjbzh Bedouin riguna, sanya shi Jbzh mai tsanani, na duba shafin da ke kwance tare da Annabi aminci ya tabbata a gare shi, ya shafi rigar sawun kafa Da karfi ya ja shi, sannan ya ce: Ya Muhammad, ka bar ni daga kudin Allah da kake da su. sannan ya juyo gare shi, ya yi dariya, sannan ya yi masa umarni da kyauta.
Bukhari da Muslim suka Rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Ya gaya wa Anas, Allah ya yarda da shi, ya ce: (Ina tafiya tare da Manzon Allah, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, kuma yana da sanyi) wato, tufar mai yalwa (Najrani): ma'ana, an jingina ta ga Najran, wata kasa a Yemen, (wata matattarar kafa mai kauri) wato: bikin (don haka Makiyayina (watau, ya bi shi)). Wato, makiyayi, tsira da aminci su tabbata a gare shi, sun jawo hankalin Annabi, "tare da rigarsa, fantsama mai karfi." Anas ya ce: Na kalli shafin Manzon Allah, Salati da amincin Allah su tabbata a gare shi, wanda yake wuri ne na kafadu (Na yi tasiri a kansa), ma’ana: a shafin nasa. (Alamar rigar rigar saboda tsananin kyamarta) Sai Arabi yace: "Ya Muhammad!" Kuma da alama daga marubucin ya fito, don haka ya yi abin da ya yi, sannan ya yi masa jawabi da sunansa, yana cewa a yayin tashin hankali a madadin teku na alheri (wuce zuwa gare ni), ma'ana: wakilanku sun wuce ta hanyar ba ni, ko kuma ya wuce ta bayarwa saboda ni (daga kuɗin Allah da kuke da su), ma'ana, bai yi ku don ya ba ku ba Kamar yadda ya fada a wata ruwaya inda yake cewa: "Ba daga kudinku ba kuma ba daga kudin mahaifinku ba." Aka ce: Abin da ake nufi shi ne kudin zakka, saboda ya kasance yana ciyar da marubucin wajan marubucin.

Madogara

صحيح البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ. صحيح مسلم, ترقيم محمد فؤاد عبد الباقي, دار إحياء التراث العربي, بيروت. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين لمجموعة من الباحثين, مؤسسة الرسالة, الطبعة الرابعة عشرة, 1407ه . دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين لمحمد بن علان الصديقي, دار الكتاب العربي. كنوز رياض الصالحين بإشراف حمد العمار, دار كنوز إشبيليا, الطبعة الأولى, 1430ه . تطريز رياض الصالحين لفيصل بن عبد العزيز المبارك النجدي, تحقيق: عبد العزيز آل حمد, دار العاصمة , الطبعة: الأولى، 1423 هـ. بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي, دار ابن الجوزي. شرح رياض الصالحين لابن عثيمين , دار مدار الوطن للنشر، الرياض, الطبعة : 1426 هـ.

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Wallahi ɗayanku ba zai ɗauki wani abu ba, ba tare da haƙƙinsa ba sai ya haɗu da Allah yana ɗauke da shi a ranar lahira

عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ رَضيَ اللهُ عنه قَالَ: اسْتَعْمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا عَلَى صَدَقَاتِ بَنِي سُلَيْمٍ، يُدْعَى ابْنَ اللُّتْبِيَّةِ، فَلَمَّا جَاءَ حَاسَبَهُ، قَالَ: هَذَا مَالُكُمْ وَهَذَا هَدِيَّةٌ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فَهَلَّا جَلَسْتَ فِي بَيْتِ أَبِيكَ وَأُمِّكَ، حَتَّى تَأْتِيَكَ هَدِيَّتُكَ إِنْ كُنْتَ صَادِقًا» ثُمَّ خَطَبَنَا، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ: «أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّي أَسْتَعْمِلُ الرَّجُلَ مِنْكُمْ عَلَى العَمَلِ مِمَّا وَلَّانِي اللَّهُ، فَيَأْتِي فَيَقُولُ: هَذَا مَالُكُمْ وَهَذَا هَدِيَّةٌ أُهْدِيَتْ لِي، أَفَلاَ جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ حَتَّى تَأْتِيَهُ هَدِيَّتُهُ، وَاللَّهِ لاَ يَأْخُذُ أَحَدٌ مِنْكُمْ شَيْئًا بِغَيْرِ حَقِّهِ إِلَّا لَقِيَ اللَّهَ يَحْمِلُهُ يَوْمَ القِيَامَةِ، فَلَأَعْرِفَنَّ أَحَدًا مِنْكُمْ لَقِيَ اللَّهَ يَحْمِلُ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ، أَوْ بَقَرَةً لَهَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةً تَيْعَرُ» ثُمَّ رَفَعَ يَدَهُ حَتَّى رُئِيَ بَيَاضُ إِبْطِهِ، يَقُولُ: «اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ» بَصْرَ عَيْنِي وَسَمْعَ أُذُنِي.
Daga Abu Humaid al-Sa'idi - Allah Ya yarda da shi - ya ce: Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya tura wani mutum akan Zakkar Banu Sulaim, ana kiransa Ibnul Lutbiyyah, lokacin da ya zo sai ya yi masa lissafi, sai ya ce: Wannan dukiyarku ce, wannan kuma kyauta ce. Sai Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya ce: «‌Shin me yasa ba zaka zauna a cikin gidan babanka da babarka ba, har kyautar taka ta zo maka, idan kai mai gaskiya ne». Sannan ya yi mana huɗuba, sai ya godewa Allah kuma ya yi maSa yabo, sannan ya ce: «‌Bayan haka, lallai cewa ni ina ɗorawa mutum daga cikinku wani aiki daga abinda Allah Ya jiɓinta mini, sai ya zo sai ya ce: Wannan dukiyarku ce, wannan kuma kyautar da aka bani ce, shin yanzu ba ya zauna a gidan babansa da babarsa ba har sai kyautar tasa ta zo masa !, Wallahi ɗayanku ba zai ɗauki wani abu ba, ba tare da haƙƙinsa ba sai ya haɗu da Allah yana ɗauke da shi a ranar lahira, lallai cewa na san wani daga cikinku ya gamu da Allah yana ɗauke da raƙuminsa yana kuka, ko saniya tana kuka, ko akuya yana kuka» Sannan ya ɗaga hannunsa har sai da aka ga farin hammatarsa, yana cewa: «‌Ya Allah shin na isar ?» Ganin idona da kuma jin kunnena.
Bukhari da Muslim ne suka rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya ɗorawa wani mutum aiki ana ce masa: Ibnul Lutbiyyah, shi ne aikin tattaro zakka daga ƙabilar Banu Sulaim, lokacin da ya dawo Madina sai ya yi masa bayani akan abinda ya karɓa da kuma abinda ya yi amfani da shi, sai Ibnul Lutbiyyah ya ce: Wannan dukiyarku ce wacce na tattarota ta zakka, wannan dukiyar kuma anbani kyautarta ne. Sai (Annabi) tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce: Shin ba zaka zauna acikin gidan babanka da babarka ba ka duba ka gani shin za’a baka kyautar idan kai mai gaskiya ne; domin cewa haƙƙoƙin da ka yi aiki saboda su sune sababin baka kyauta, kuma da a ce ka zauna a cikin gidanka da ba'a baka kyautar komai ba, dan haka ba ya kamata gareka ka halartata saboda kawai ta sameka ta hanyar kyauta. Sannan (Annabi) tsira da amincin Allah su tabbata agare shi ya hau minbari yana mai yin huɗuba alhali shi yana mai fushi, sai ya godewa Allah kuma ya yi yabo gare shi, sannan ya ce: Bayan haka lallai ni ina ɗorawa ɗayanku aiki akan abinda Allah Ya sanya mini tasarrufi a cikinsa na zakka da kuma ganimomi, sai wanda ya yi aikin ya zo, ya ce: Wannan naku ne wannan kuma kyauta ce da aka bani! Shin ba ya zauna a cikin gidan babansa da babarsa ba har kyautarsa ta zo masa, wallahi wani ba zai ɗauki wani abu ba daga abinda aka ba shi, ba tare da haƙƙinsa ba sai ya haɗu da Allah yana ɗauke da shi a ranar alƙiyama akan wuyansa, idan abinda ya ɗauka raƙumi ne yana kukan raƙuma, ko saniya ce da take irin kukan shanu, ko akuya ce da take irin kukan akuyoyi. Sannan ya ɗaga hannayensa sosai har waɗanda ke zaune suka ga farin hammatarsa, sannan ya ce: Ya Allah na isar musu da hukuncin Allah. Sannan Abu Humaid al-Sa'idi - Allah Ya yarda da shi - ya bada labarin cewa: Wannan abinda idona ya gani ne kuma kunnena ya ji shi.

Fa’idoji
  1. Shugaba ya bayyanawa ma'aikatan dake tare da shi abin da ake nema daga garesu da kuma abinda aka hanasu a cikin ayyukansu.
  2. Narko ga wanda yake karbar dukiyoyin mutane akan zalinci.
  3. Babu wani azzalimi sai ya zo da abinda ya yi zalincin da shi a ranar alƙiyama.
  4. Wajibi akan ma'aikaci a cikin kowane aiki daga cikin ayyukan daula (ƙasa) ya bada abinda aka wakilta shi a kansa, ba ya halatta gare shi ya karɓi kyautukan abinda yake rataye da aikinsa, idan kuma ya karɓa to ya maida su baitul mali, ba ya halatta gare shi ya ɗaukarwa kansa su, kuma domin cewa su tsani ne na sharri da kuma ɓata amana.
  5. Ibnu Baɗɗal ya ce: Hadisin ya yi nuni akan cewa yi wa ma'aikaci kyauta yana kasancewa ne dan godewa aikin alherinsa ne, ko dan nuna soyayya gare shi, ko dan kwaɗayin abinda ya sanya shi na haƙƙi, sai Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya yi nuni zuwa cewa shi kamar ɗaya ne daga cikin musulmai a cikin abinda aka ba shi kyautar, ba shi da wani fifiko akansa a cikinsa, kuma shi ba ya halatta ya mallake shi.
  6. Nawawi ya ce: A cikin wannan hadisin akwai: Bayanin cewa kyautar ma'aikata haramun ce, kuma satar kayan ganima ne; domin cewa shi ya yi ha'inci a cikin shugabancinsa da kuma amanarsa, saboda haka ne a cikin hadisin aka ambaci uƙubarsa da kuma ɗaukar abinda aka ba shi kyautar a ranar alƙiyama, kamar yadda aka ambaci irinsa a kan wanda ya saci ganima, haƙiƙa (Annabi) tsira da amincin Allah su tabbata agare shi a cikin hadisin ya bayyana sababin haramta kyautar a kansa, kuma cewa ita da sababin shuganacin ce, saɓanin kyautar wanda ba ma'aikaci ba, ita mustahabbi ce.
  7. Ibnul Munir ya ce: Za'a fahimta daga faɗinsa; "Shin ba ya zauna a cikin gidan babansa da babarsa ba" halaccin karɓar kyauta daga wanda ya kasance yana ba shi kyauta kafin hakan. Ibnu Hajar ya ce: ba ya ɓoyuwa cewa bigiren hakan idan bai ƙaru akan al'ada ba.
  8. Usulubin Annabi a cikin nasiha shi ne gamewa ba wai yayatawa ba.
  9. Ibnu Hajar ya ce: A cikinsa akwai halaccin yi wa wanda aka bawa amana hisabi.
  10. Ibnu Hajar ya ce: A cikinsa akwai halaccin kwaɓar wanda ya yi kuskure.
  11. An so ɗaga hannaye a cikin addu'a.
Madogara

صحيح البخاري (9/ 28) (6979). صحيح مسلم (3/ 1463) (1832). جمهرة اللغة، أبوبكر الأزدي (2/ 1067). المعجم الوسيط، مجمع اللغة العربية (2/ 1065). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 305). تطرز رياض الصالحين، لفيصل آل مبارك (ص166). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 234).

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Dukkaninku masu kiwone to abin tambayane daga abinda yake kiwonta,

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بنِ عُمرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «كُلُّكُمْ رَاعٍ فَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، فَالأَمِيرُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ، وَالمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ بَعْلِهَا وَوَلَدِهِ وَهِيَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ، وَالعَبْدُ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ، أَلاَ فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ».
Daga Abdullahi Ɗan Amr - Allah Ya yarda da su - cewa Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - ya ce: "Dukkaninku masu kiwone to abin tambayane daga abinda yake kiwonta, shugaban mutane mai kiwo ne shi abin tambayane game da su, mutum mai kiwone ga iyalan gidansa kuma shi abin tambaya ne game da su, mace mai kiwo ce a dakin mijinta da ’yayansa kuma ita abar tambaya ce game da su,, bawa mai kiwo ne akan dukiyar shugabansa shi abin tambaya ne game da ita, ku saurara dukkaninku abin tambaya ne game da abin da aka ba shi kiwonsa".
Bukhari da Muslim ne suka rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - yana bada labarin cewa akwai nauyi akan kowanne musulmi a cikin zamantakewa da zai kula da ita kuma take akan sa, Shugaba da sarki mai kiwo ne a abinda Allah Ya ba shi kulawarsa, to ya wajaba akansa kiyaye shari'unsu, da kiyayesu daga wanda zai zalincesu, da yakar makiyinsu, da rashin tozarta hakkokinsu, Mutum a iyalan gidansa wanda aka dorawa tsayuwa kula da su ne da ciyar da su, da kyakkyawar mu'amala, da koyar da su da ladabtar da su, mace a cikin gidan mijinta mai kiwo ce ta hanyar kyawun sarrafa gidansa, da tarbiyyar 'ya'yansa, kuma ita abar tambaya ce game da hakan, bawa wanda aka mallaka da wanda aka yake aiki a biya shi abin tambaya ne a dukiyar mai gidansa ta hanyar tsayuwa da kiyaye abinda ke hannunsa daga gare shi , da hidimarsa, kuma shi abin tambaya ne game da hakan, kowanne mutum mai kiwo ne a abinda aka ba shi kiwon sa, kuma kowa abin tambaya ne game da abin kiwonsa.

Fa’idoji
  1. Nauyi a cikin al’umma ta Musulmai gamamman al’amari ne, kuma kowa da gwargadansa da ikonsa da kuma nauyin da aka dora masa.
  2. Girman nauyin da yake kan mace, hakan ta hanyar tsayuwa da hakkin gidan mijinta da wajibin dake kanta na 'ya'yanta.
Madogara

صحيح البخاري (3/ 150) (2554). صحيح مسلم (3/ 1459) (1829). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 369). إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري، القسطلاني (4/ 326).

Wannan hadisi a HadeethEnc.com
8 cikin 10
Hadisai 10
  1. Idan kudin Bahrain suka zo, zan ba ka haka da sauransu da sauransu
  2. Ya Amirul Muminina, Allah Madaukaki ya ce wa Annabinsa - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi -: {Ka yi afuwa ka yi umarni da al'ada kuma ka kau da kai daga jahilai.
  3. Za'a samu babakere da wasu al'amuran da zaku kisu" suka ce : Ya Manzon Allah mezaka umarcemu? Ya ce: "Ku bada hakkin da ya wajaba akanku, kuma ku roki Allah hakkinku
  4. Na ambaci wani abu game da adalcinmu, kuma ina tsammanin zai kulle ni, don haka na ba da umarnin a raba shi
  5. NASA an dauki wahayi ne a zamanin manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, kuma wannan wahayi ya daina, amma Nokhzkm yanzu ya hada da dawo mana daga kasuwancinku, ya nuna mana kyau Omnah da Qrbnah, ba mu asirin wani abu ba, Allah ya yi masa hisabi a cikin sirrinsa, kuma ya nuna mana Bad ba mu gaskata shi ko gaskata shi ba
  6. Ina tafiya tare da Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - a kansa tare da dusar kankara mai kauri a cikin dutsen.
  7. Wallahi ɗayanku ba zai ɗauki wani abu ba, ba tare da haƙƙinsa ba sai ya haɗu da Allah yana ɗauke da shi a ranar lahira
  8. Dukkaninku masu kiwone to abin tambayane daga abinda yake kiwonta,
  9. "Manzon Allah ya Kasance, yana jinkirtawa a bayan Matafiya, Saboda ya taimakawa Rarrauna, Kuma ya dauke shi kuma yayi Masa Addu'a"
  10. Addini nasiha ne

Kowane hadisi, daraja, sharhi da fa’ida a nan an nuna su daidai yadda HadeethEnc.com ke wallafa su, bisa sharuɗɗansa na sake wallafawa. Darajar ba ta ambaci wanda ya yanke hukuncin ba. Fassarorin da sharhohin na mawallafansu ne, kuma wasu suna bayyana hukunce-hukunce; masu bitar Sabīl ba su duba su ba. Hadisin Larabci shi ne nassin. Tushe: HadeethEnc.com