Tsallaka zuwa abin da ke ciki
Hadisai tare da sharhi

TAFSIRIN ALƘUR'ANI

Hadisai 14

Umar, Allah ya yarda da shi, ya kasance yana shiga wurina tare da dattawan wata cikakke, don haka sai kace wasu daga cikinsu sun samu kansu a ciki

عن عبد الله ابن عباس رضي الله عنهما كان عمر رضي الله عنه يُدْخِلُنِي مع أَشْيَاخِ بَدْرٍ فَكَأَنَّ بَعْضَهُم وَجَدَ في نفسه، فقال: لم يُدْخِلُ هذا معنا ولنا أبناءٌ مثله؟! فقال عمر: إنه من حَيْثُ عَلِمْتُمْ! فدعاني ذاتَ يومٍ فأَدَخَلَنِي مَعَهُمْ فما رأيتُ أنه دعاني يَوْمَئِذٍ إلا لِيُرِيَهُم، قال: ما تقولون في قول الله:(إذا جاء نصر الله والفتح)، [الفتح: 1]، فقال بعضهم: أَمَرَنَا نَحْمَدُ اللهَ ونَسْتَغْفِرُهُ إذا نصرنا وفَتَحَ علينا، وسكتَ بعضُهُم فَلَمْ يَقُلْ شيئًا، فقال لي: أكذلك تقولُ يا ابنَ عباس؟ فقلت: لا، قال: فما تقول؟ قلت: هو أَجَلُ رسولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم أَعْلَمَهُ له، قال: "إذا جاء نصر الله والفتح" وذلك علامةُ أجلِكَ، "فسبح بحمد ربك واستغفره إنه كان توابا" فقال عمر رضي الله عنه : مَا أَعْلَمُ مِنْهَا إلَّا مَا تَقُولُ.
A kan Abdullahi Ibn Abbas - Allah ya yarda da shi - Umar - Allah ya yarda da shi - ya kasance yana shiga wurina tare da shehunan Badar, don haka ya zama kamar wasu daga cikinsu sun samu a cikin kansa, sai ya ce: Shin wannan bai zo tare da mu ba kuma muna da yara kamar sa?! Omar ya ce: Daga inda kuka sani ne! Don haka sai ya kira ni wata rana, kuma ya shigo da ni tare da su, sai na ga ya gayyace ni a wannan ranar sai dai in gan su. Ya fadi wani abu, sai ya ce da ni: Shin ke ce haka, Ibn Abbas? Nace: A'a, yace: me kace? Na ce: Daraja ce ta Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi. Inji.
Buhari ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Daya daga cikin shiriyar Umar - Allah ya yarda da shi - shi ne cewa ya nemi shawarar mutane a kan abin da ke damun sa, kuma ya kasance yana shiga tare da shehunan Badar da manyan sahabbai Abdullah bin Abbas kuma ya kasance matashi dangane da wadannan, don haka suka yi fushi game da hakan. 'ya'yansu, Umar ya so ya nuna musu matsayin Abdullahi bn Abbas, Allah ya yarda da su daga kimiyya, hankali da fasaha, sai ya tara su ya kira shi, ya gabatar musu da wannan Surar: {Idan Nasrallah ya bude kuma na ga mutane suna shiga addinin Allah a cikin taron jama'a suna yin tasbihi game da godewa Ubangijinka kuma suna neman gafararSa cewa yana dawowa, Mafi yawa} Sannan sun kasu kashi biyu lokacin da ya tambaye su me za ku ce kan hakan? Wani yanki yayi shiru, sai rantsuwa ta ce: Allah ya umurce mu lokacin da nasara da cin nasara suka zo, don neman gafara daga zunubanmu, kuma yabe shi kuma yabe shi da yabonsa Amma Umar - Allah ya yarda da shi - ya so sanin mahimmancin wannan surar, kuma ba ya son sanin ma'anarta ta fuskar maganganu da kalmomi. Ibn Abbas - Allah ya yarda da su - ya tambaya: Me za ku ce a cikin wannan surar? Ya ce: Saboda son Manzon Allah ne - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - ma’ana wata alama ce ta kusancinsa, sai Allah ya ba shi aya: {Idan nasarar Allah ta zo da cin nasara »tana nufin cin Makka, to wannan alama ce a gare ku. (Ka yabi yabon Ubangijinka ka nema masa gafara, saboda ya tuba.) Ya ce: Ban sani ba game da shi sai abin da na sani. Don haka, falalar Abdullahi xan Abbas, Allah ya yarda da su, ta bayyana.

Madogara

صحيح البخاري، للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ. - صحيح مسلم، للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب، الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. - كنوز رياض الصالحين، لحمد بن ناصر العمار، دار كنوز إشبيليا، الطبعة الأولى، 1430ه. - شرح رياض الصالحين، للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ. - نزهة المتقين بشرح رياض الصالحين، تأليف مصطفى سعيد الخن، مصطفى البغا، محي الدين مستو، علي الشربجي، محمد أمين لطفي، مؤسسة الرسالة، بيروت، لبنان، الطبعة الرابعة عشرة، 1407ه. - بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى، 1418ه. - دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، المؤلف: محمد علي بن محمد بن علان الصديقي، اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة للطباعة والنشر والتوزيع، بيروت – لبنان - الطبعة: الرابعة، 1425هـ - 2004م.

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Ya kai baffana, ka ce : Babu abin bautawa da gaskiya sai Allah, kalma ce wacce zan kafa maka hujja da ita awurin Allah

عن سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ، جَاءَهُ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، فَقَالَ: «أَيْ عَمِّ، قُلْ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، كَلِمَةً أُحَاجُّ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللهِ»، فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ: أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ، وَيُعِيدَانِهِ بِتِلْكَ الْمَقَالَةِ، حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ: عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَأَبَى أَنْ يَقُولَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: «وَاللهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ»، فَأَنْزَلَ اللهُ: {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ} [التوبة: 113]، وَأَنْزَلَ اللهُ فِي أَبِي طَالِبٍ، فَقَالَ لِرَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم: {إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ} [القصص: 56].
Daga Sa'id Dan Musayyib daga babansa ya ce: Lokacin da mutuwa ta zo wa Abu Dalib, Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya zo masa sai ya samu Abu jahal da Abdullahi Dan Abu Umayyah Dan Mugira a wurrinsa, sai ya ce: "Ya kai baffana, ka ce : Babu abin bautawa da gaskiya sai Allah, kalma ce wacce zan kafa maka hujja da ita awurin Allah", sai Abu jahal da Abdullahi dan Abu Umayyah suka ce : Kana kin tafarkin Abdul Muddalib, Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - bai gushe ba yana bijiro masa da ita, suma suna maimaita masa waccan maganar, har Abu Dalib ya ce karshen abinda ya fada musu: Akan tafarkin Abdul Muddalib ya ki fadar: Babu abin bautawa da gaskiya sai Allah. Ya ce: Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya ce: "Wallahi zan nemamaka gafara muddin ba'a hanani ba". Sai Allah yaYa saukar da: {Bai kasance ga Annabi ba da wadanda suka yi imani da su nema wa mushrikai gafara ba} [Al-Taubah: 113], kuma Alllah Ya saukar asha'anin Abu Dalib, sai Ya cewa Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi -: {Lallai kai ba zaka shiryar da wanda kake so ba sai dai Allah Yana shiryar da wanda Ya so} [Al-Kasas: 56].
Bukhari da Muslim ne suka rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya shiga wurin baffansa Abu Dalib alhali shi yana kan gargara, sai ya ce masa: Ya baffana, ka ce : "Babu abin bautawa da gaskiya sai Allah, wata kalmace da zan yi maka shaida da ita a wurin Allah, sai Abu Jahal da Abdullahi Dan Abu Umayya suka ce: Ya Abu Dalib, zaka bar tafarkin babanka Abdul Muddalib?! Shi ne bautar gumaka, basu gushe ba suna yi masa magana har ya fadi karshen wani abinda ya zantar da su da shi: Akan tafarkin Abdul Muddalib, tafarkin shirka da bautar gumaka, sai Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya ce: Zan roka maka gafara muddin Ubangijina bai hanani hakan ba, sai fadin Allah - Madaukakin sarki - ya sauka: {Bã ya kasancẽwa ga Annabi da waɗanda suka yi ĩmãni, su yi istigifãri ga mushirikai, kuma kõ dã sun kasance ma'abũta zumunta ne daga bãyan sun bayyana a gare su, cẽwa lalle ne, sũ, 'yan Jahĩm ne} [Al-Taubah: 113], kuma fadin Allah - Madaukakin sarki - ya sauka a sha'anin Abu Dalib: {Lalle ne kai bã ka shiryar da wanda ka so, amma kuma Allah Yanã shiryar da wanda Yake so, kuma Shi ne Mafi sani daga mãsu shiryuwa} [Al-kasas: 56], lallai cewa kai ba ka shiryar da wanda ka so shiriyarsa, kawai kai isarwa ce taka, Allah Yana shiryar da wanda yake so.

Fa’idoji
  1. Haramcin nemawa mushrikai gafara, duk yadda kusancinsu ya kasance da ayyukan su da kyautatawarsu.
  2. Koyi da iyaye da manya akan shirka yana daga aikin 'yan Jahiliyya.
  3. Cikar tausayin Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - da kwadayinsa akan kiran mutane da shiriyarsu.
  4. Raddi ga wanda ya yi da'awar musuluntar Abu Dalib.
  5. Ayyuka da cikawa ne.
  6. Bacin rataya ga Annabi - tsira da aminci su tabbata agare shi - da waninsa dan jawo amfani ko tunkude cuta.
  7. Wanda ya ce: "Babu abin bautawa da gaskiya sai Allah" akan ilimi da yakini da kudircewa ya shiga Musulunci.
  8. Cutarwar munanan mutane da abokanan sharri ga mutum.
  9. Ma'anar "Babu abin bautawa da gaskiya sai Allah": Barin bautar gumaka da waliyyai da mutanen kirki, da kadaita Allah da bauta, kuma cewa mushrikai suna sanin ma'anarta.
  10. Halaccin gaishe da mara lafiya mushriki idan ana kwadayin musuluntarsa.
  11. Shiriya ta gamda -katar tana hannun Allah ne Shi kadai ba Shi da abokin tarayya, kawai shiriya ta nuni da shiryarwa da isarwa tana ga Manzo - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi -.
Madogara

صحيح البخاري (6/ 112) (4772). صحيح مسلم (1/ 54) (24). الملخص في شرح كتاب التوحيد، لصالح الفوزان (ص155). الجديد في شرح كتاب التوحيد، للقرعاوي (ص169).

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Haƙiƙa an saukar mini da wata aya ita ce mafi soyuwa gareni daga duniya da abinda ke cikinta baki ɗaya

عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضيَ اللهُ عنهُ قَالَ: لَمَّا نَزَلَتْ: {إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللهُ} إِلَى قَوْلِهِ {فَوْزًا عَظِيمًا} [الفتح: ١-٥] مَرْجِعَهُ مِنَ الْحُدَيْبِيَةِ، وَهُمْ يُخَالِطُهُمُ الْحُزْنُ وَالْكَآبَةُ، وَقَدْ نَحَرَ الْهَدْيَ بِالْحُدَيْبِيَةِ، فَقَالَ: «لَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيَّ آيَةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنَ الدُّنْيَا جَمِيعًا».
Daga Anas ɗan Malik - Allah Ya yarda da shi - ya ce: Lokacin da waɗannan ayoyin suka sauka: {Lallai Mu mun yi maka buɗi buɗi mabayyani dan Allah Ya gafarta maka} har zuwa faɗinSa: {Rabo mai girma} [al-Fath: 1-5] lokacin dawowarsa daga Hudaibiyya, alhali su baƙin ciki da ɓacin rai yana cakuɗe da su, alhali haƙiƙa annabi tsira da amincin Allah su tabbata agare shi ya soke hadayarsa a Hudaibiyya, sai ya ce: "Haƙiƙa an saukar mini da wata aya ita ce mafi soyuwa gareni daga duniya da abinda ke cikinta baki ɗaya".
Muslim ne ya rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Anas ɗan Malik - Allah Ya yarda da shi - ya bada labarin cewa lokacin da faɗinSa - Allah Maɗaukakin sarki - ya sauka ga manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi -: {Haƙiƙa mu mun yi maka buɗi buɗi mabayyani (1). Dan Allah Ya gafarta maka abinda ya gabata daga zunubinka da wanda ya jinkirta, kuma Ya cika ni'imarSa gareka kuma Ya shiryar da kai hanya madaidaiciya (2). Kuma Ya taimake ka taimako mai girma (3). Shi ne wanda Ya sanya nutsuwa a cikin zukatan muminai dan su ƙara imani tare da imaninsu, rundunonin sammai da ƙasa nasa ce, kuma Allah Ya kasance Masani Mai hikima (4). Dan ya shigar da muminai maza da mata aljannatai ƙoramu suna gudana ta ƙarƙashinsu suna masu dawwama a cikinsu kuma Ya kankare musu munananan ayyukansu hakan ya kasance rabo mai girma a wurin Allah} [al-Fath: 1-5]. A lokacin dawowarsa daga Hudaibiyya, su kuma sahabbai bakin ciki da bacin rai ya turnuke su, kuma an hana su yin Umarah, saboda abinda sulhun ya faru a kansa da kuma zatansu cewa sulhun ba’a yi shi akan maslahar musulmai ba, hakika kuma sun yanka hadaya a Hudaibiyya, sai (annabi) tsira da amincin Allah su tabbata agare shi ya ce: Haƙiƙa an saukar mini da wata aya wacce ita ce mafi soyuwa gareni daga duniya bakiɗayanta sannan ya karantata.

Fa’idoji
  1. Bayanin girman abinda Allah - tsarki ya tabbatar maSa Ya ɗaukaka - Ya yi ni'ima da shi ga annabinSa Muhammad - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - na buɗi mai girma a cikin sulhun Hudaibiyya; inda Ya ce masa: {Lallai ne mu mun yi maka buɗi buɗi mabayyani} ayoyi biyu.
  2. Bayanin abinda Allah - Maɗaukakin sarki - Ya yi baiwa da shi ga sahabbai - Allah Ya yarda da su - lokacin da suka bi umarninsa kuma suka jawu, inda aka saukar musu da faɗinSa - Allah Maɗaukakin sarki -: {Dan ya shigar da muminai maza da muminai mata aljannatai waɗanda ƙoramu suke gudana daga ƙarƙashinsu}. karanta ayar har ƙarshe.
  3. Bayanin falalar Allah ga annabinSa, da kuma muminai cewa ya yi musu alƙawarin buɗi da kuma nasara.
  4. Al-Sa'adi ya faɗa a cikin Tafsirinsa akan wannan ayar: {lallai ne Mu Mun yi maka buɗi buɗi mabayyani}. [al-Fath: 1], wannan buɗin da aka ambata shi ne sulhun Hudaibiyya, lokacin da mushirikai suka hana manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - lokacin da ya zo yana mai yin Umarah a cikin ƙissa mai tsawo, wacce ƙarshen al'amarinta ya zama cewa manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya yi sulhu akan jingine yaƙi tsakaninsa da su shekara goma, kuma akan ya yi Umarah a shekara ta gaba, kuma akan cewa wanda ya yi nufin ya shiga cikin alƙawarin Kuraishawa da taimakonsu to zai shiga, wanda kuma ya so ya shiga cikin alƙawarin manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - to zai yi, saboda haka ne lokacin da mutane suka samu aminci sashinsu ga sashi, sai fadin Da'awah zuwa ga addinin Allah ta yalwatu, kuma kowane mumini ya zama a kowane guri a cikin wadancan yankunan, zai iya samun hakan, mai kwadayin tsayuwa akan hakikanin musulunci zai iya yi wuwa ya yi, sai mutane a cikin wannan lokacin suka shiga cikin addinin Allah jama'a jama'a, saboda haka ne Allah ya ambace shi budi, kuma Ya siffanta shi da cewa budi ne bayyananne, wato: Zahiri mabayyani, hakan domin cewa manufa a cikin bude garuruwan mushrikai shi ne daukaka addinin Allah, da kuma taimakon musulmai wannan kuwa ya faru da wannan buɗin.
Madogara

صحيح مسلم (3/ 1413) (1786). تفسير القرطبي (16/ 259-265). البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (31/ 234).

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Kowane hadisi, daraja, sharhi da fa’ida a nan an nuna su daidai yadda HadeethEnc.com ke wallafa su, bisa sharuɗɗansa na sake wallafawa. Darajar ba ta ambaci wanda ya yanke hukuncin ba. Fassarorin da sharhohin na mawallafansu ne, kuma wasu suna bayyana hukunce-hukunce; masu bitar Sabīl ba su duba su ba. Hadisin Larabci shi ne nassin. Tushe: HadeethEnc.com