ذی‌الحجه · 01 از 08
کارت‌های کیف پول
ذی‌الحجه و عیدها
ذو الحجة والعيدانDhul-Ḥijjah & the ‘Īds
بازبینی علمی: هنوز انجام نشده
این متن از کتابخانهٔ چاپی سبیل است. بازبینی علمی آن هنوز در جریان است؛ پس از آنکه دو عالِم آن را امضا کنند، هر مورد نام بازبینان خود و تاریخ را همراه خواهد داشت.
ترجمهٔ پیش‌نویس: با ماشین از روی عربی و انگلیسی ساخته شده و هنوز هیچ عالِم یا ویراستار بومی آن را نخوانده است. هر جا سطری روشن نبود، انگلیسی را نمایش دهید و به عربی اعتماد کنید.
ده روز و عیدها
الْعَشْرُ
Al-‘ashr
برای کسانی که در حج نیستند. بهترین روزهای سال، و آنچه در این روزها در خانه انجام می‌شود.
2 · ده روز نخست
3 · روزهٔ عرفه
4 · تکبیر — دو گونهٔ آن
5 · اضحیه — قربانی
6 · نماز عید
7 · تکبیرها، مذهب به مذهب
8 · خودِ آن روز، و عید فطر
ح = حنفی · م = مالکی · ش = شافعی · حب = حنبلی.
02دههٔ نخست
هیچ روزهایی نیست که عمل صالح در آن‌ها نزد الله محبوب‌تر از این روزها باشد — حتی جهاد در راه او هم نه، مگر کسی که با جان و مالش بیرون رود و با هیچ‌یک بازنگردد.
بخاری · صحیح — حدیث ابن عباسؓ
این روزها را با چه پر کنیم
نُه روز نخست را روزه بگیرید، یا هر اندازه که می‌توانید. روز نهم بیش از همه تأکید شده است.
تکبیر، تهلیل و تحمید را بسیار و با صدای بلند بگویید، در بازارها و کوچه‌ها.
هر روز صدقه بدهید، هر چند اندک.
قرآن را با سهمی معینِ روزانه بخوانید.
نماز شب بخوانید و سنت‌های روز را پاس بدارید.
آنچه را میان شما و دیگران است سامان دهید — بدهی‌ها، و پیوندهای خویشاوندیِ بریده.
احمد · صحیح — ابن عمر و ابوهریره تکبیرگویان به بازار می‌رفتند و مردم همراه آنان تکبیر می‌گفتند.
اگر قصد قربانی دارید: از دیده شدن هلال تا زمانی که حیوان ذبح شود، چیزی از مو، ناخن یا پوست خود نگیرید.
مسلم · صحیح. نزد ش و حب الزامی است؛ نزد ح و م رعایت نکردن آن مکروه اما جایز است.
03روزهٔ عرفه
نهم ذی‌الحجه. روزهٔ آن کفارهٔ سالِ پیش از آن و سالِ پس از آن است.
مسلم · صحیح
برای کسانی که در عرفات نیستند. حاجی‌ای که آنجا وقوف می‌کند روزه نمی‌گیرد — پیامبر ﷺ آن روز بی‌روزه وقوف کرد و پیش چشم مردم شیر نوشید.
بر پایهٔ رؤیت محلیِ جایی که زندگی می‌کنید روزه بگیرید؛ تفاوت داشتن با روزِ حاجیان اشکالی ندارد.
روزِ دعاست، بیش از هر روز دیگر، چه روزه باشید و چه نباشید.
بخاری، مسلم · صحیح
روزهایی که روزه گرفتن در آن‌ها حرام است
روز عید فطر.
روز عید قربان — دهم.
ایام تشریق — روزهای 11، 12 و 13، «روزهای خوردن و آشامیدن و یاد الله.»
بخاری، مسلم · صحیح
تنها استثنا: حاجی‌ای که تمتع به‌جا می‌آورد و هدی نیافته است می‌تواند ایام تشریق را روزه بگیرد، چنان‌که از ابن عمر و عائشه نقل شده است.
بخاری · صحیح
04تکبیر
لفظ آن
اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ
Allāhu akbar, Allāhu akbar, lā ilāha illallāh, wallāhu akbar, Allāhu akbar, wa lillāhil-ḥamd
لفظ ابن مسعود، به روایت ابن ابی شیبه · صحیح. لفظ سه‌تایی و لفظ‌های دیگر نیز نقل شده است؛ هیچ صورتِ واحدی الزامی نیست.
مطلق — بدون قید
در هر زمان و هر مکان گفته می‌شود، از نخستین شب ذی‌الحجه تا غروب آفتابِ روز 13. مردان آن را با صدای بلند می‌گویند و زنان آهسته.
مقید — پس از نماز
پس از هر نماز فرض، بی‌درنگ پس از سلام، یک بار گفته می‌شود، از:
فجرِ روز 9 ← عصرِ روز 13
ح · م · ش · حب همه از اینجا آغاز می‌کنند.
ح در عصرِ روز 13 پایان می‌دهد؛ ش نیز همان‌جا پایان می‌دهد.
در مجموع بیست و سه نماز. حاجی به‌جای آن، پس از ظهرِ روز 10 آغاز می‌کند، پس از آنکه رمی انجام شد.
قرآن 2:203، 22:28؛ بخاری · عنوان باب، همراه با عمل عمر و صحابه.
05اضحیه
نزد ح بر هر مقیمِ توانگر واجب است؛ نزد م، ش و حب سنت مؤکده است. یک حیوان برای مرد و خانواده‌اش کافی است.
حیوان
گوسفند — 6 ماه · یک نفر
بز — 1 سال · یک نفر
گاو — 2 سال · مشترک میان هفت نفر
شتر — 5 سال · مشترک میان هفت نفر
چهار عیب قربانی را نامعتبر می‌کند: کوریِ آشکار، بیماریِ آشکار، لنگیِ آشکار، و لاغری‌ای که مغز استخوانی باقی نگذاشته باشد.
ابوداوود، ترمذی · صحیح — حدیث براء بن عازبؓ
زمان آن
پس از نماز عید در روز 10 تا غروب آفتابِ روز 13. اگر پیش از نماز ذبح شود، گوشتی برای خانواده است و اصلاً قربانی نیست.
بخاری، مسلم · صحیح
بگویید «بسم الله، الله اکبر» و اگر خواستید «اللهم هذا منک و لک». آن را سه بخش کنید: خانوادهٔ خودتان، هدیه به همسایگان و خویشان، و فقیران. چیزی از آن را نفروشید — نه گوشت، نه پوست و نه پشم — و مزد قصاب را جداگانه بپردازید.
بخاری، مسلم · صحیح
06نماز عید
دو رکعت است که به جماعت خوانده می‌شود، پس از آنکه آفتاب به‌اندازهٔ یک نیزه بالا آمده و پیش از آنکه به اوج خود برسد. نه اذان دارد، نه اقامه، و نه نماز نافله‌ای پیش یا پس از آن در نمازگاه.
بخاری، مسلم · صحیح
حکم آن
ح — بر کسانی که به نماز جمعه مکلف‌اند واجب است.
حب — فرض کفایه بر جامعه.
م، ش — سنت مؤکده، که بر آن بسیار تأکید شده است.
آنچه خوانده می‌شود
اعلی در رکعت اول و غاشیه در رکعت دوم؛ یا ق و قمر. با صدای بلند خوانده می‌شود.
مسلم · صحیح
خطبه
برخلاف جمعه، پس از نماز ایراد می‌شود و شرط درستیِ آن نیست. گوش دادن به آن مستحب است و کسی که برود گناهکار نیست.
بخاری، مسلم · صحیح؛ ابوداوود، نسائی · صحیح
هر جا ممکن باشد در فضای باز بیرون شهر خوانده می‌شود، چنان‌که روش آن حضرت ﷺ بود — حتی زنان و دختران جوان را بیرون می‌آوردند، و آنان که از نماز معذور بودند جدا می‌نشستند و شاهد خیر بودند.
07تکبیرهای عید
تکبیرهای زائد در نماز، بیش از هر مسئلهٔ دیگرِ عید محل اختلاف است، و هر صورتِ آن درست است. از امام خود پیروی کنید.
حنفی · 3 + 3
سه تکبیر در رکعت اول پس از دعای آغازین، پیش از فاتحه. سه تکبیر در رکعت دوم پس از قرائت، درست پیش از رکوع.
مالکی · 6 + 5
شش تکبیر زائد در رکعت اول، که با تکبیر آغازین هفت می‌شود. پنج تکبیر زائد در رکعت دوم. هر دو پیش از قرائت.
شافعی · 7 + 5
هفت تکبیر زائد در رکعت اول، جز تکبیر آغازین. پنج تکبیر زائد در رکعت دوم. هر دو پیش از فاتحه، با درنگی میان هر دو تکبیر برای ستایش الله.
حنبلی · 6 + 5
شش تکبیر زائد در رکعت اول و پنج در رکعت دوم، هر دو پیش از قرائت، با بالا بردن دست‌ها در هر تکبیر.
ابوداوود، ابن‌ماجه · صحیح. فراموش کردن یک تکبیر نماز را باطل نمی‌کند و سجدهٔ سهو برای آن لازم نمی‌شود.
08خودِ آن روز
غسل کنید و بهترین لباسی را که دارید بپوشید.
عطر بزنید — تنها مردان.
زود بروید، و اگر می‌توانید پیاده.
از راهی دیگر به خانه بازگردید.
در راه با صدای بلند تکبیر بگویید.
همهٔ اهل خانه را بیاورید، کودکان را نیز.
بخاری · صحیح
خوردن
عید فطر — پیش از بیرون رفتن بخورید: شماری فرد از خرما.
عید قربان — تا بازنگشته‌اید چیزی نخورید، و آن روز را با قربانی خود بگشایید.
بخاری · صحیح؛ ترمذی · صحیح
تبریک
تَقَبَّلَ اللَّهُ مِنَّا وَمِنْكُمْ
Taqabbalallāhu minnā wa minkum
الله از ما و از شما بپذیرد.
عمل صحابه، که ابن حجر آن را با سندی نیکو نقل کرده است.
عید فطر تنها در این موارد تفاوت دارد: زکات فطر پیش از نماز پرداخت می‌شود، تکبیر از غروب آفتابِ آخرین شب رمضان تا آمدن امام ادامه دارد، و شش روزهٔ شوال را می‌توان از روز بعد آغاز کرد.
سطرهایی که لبهٔ نقطه‌چین دارند تلفظ متن عربی‌اند که با قاعده از حرکت‌های آن ساخته شده است. این سطرها از نسخه‌های چاپی نیستند و بازبینی نشده‌اند: هر جا با عربی تفاوت داشت، عربی درست است.
در این زبان، کتابخانه با ترجمهٔ پیش‌نویسِ ویرایش بین‌المللی خوانده می‌شود. این ترجمه با ماشین از روی عربی و انگلیسی ساخته شده و هنوز هیچ عالِم یا ویراستار بومی آن را بازبینی نکرده است. منبع، متن عربی است؛ انگلیسی را می‌توان در کنار آن نمایش داد. هر جا عنوانی از قرآن نقل می‌کند، معنیِ نشان‌داده‌شده عبارتِ یک ویرایش منتشرشده است، Persian Translation - Rowwad Translation Center (QuranEnc.com)، نه پیش‌نویس.
چاپ این عنوان
بین‌المللی · عربی · انگلیسی
محلی · عربی · বাংলা · انگلیسی
با مقیاس ۱۰۰٪ چاپ کنید، هرگز با «متناسب با صفحه» (fit to page)؛ وگرنه کارت‌ها به اندازهٔ درست تا نمی‌شوند.
رایگان برای چاپ و اشتراک‌گذاری. فروشی نیست.
برای همین لحظه‌ها