عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنهما قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَدَاةَ الْعَقَبَةِ وَهُوَ عَلَى نَاقَتِهِ: «الْقُطْ لِي حَصًى» فَلَقَطْتُ لَهُ سَبْعَ حَصَيَاتٍ، هُنَّ حَصَى الْخَذْفِ، فَجَعَلَ يَنْفُضُهُنَّ فِي كَفِّهِ وَيَقُولُ: «أَمْثَالَ هَؤُلَاءِ فَارْمُوا» ثُمَّ قَالَ: «أَيُّهَا النَّاسُ، إِيَّاكُمْ وَالْغُلُوَّ فِي الدِّينِ، فَإِنَّما أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ الْغُلُوُّ فِي الدِّينِ».
از ابن عباس ـ رضی الله عنهما ـ روایت است که گفت: رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ صبح روز عَقَبه درحالی‌که بر شترش بود فرمود: «الْقُطْ لِي حَصًى»: «برایم سنگریزه جمع کن». پس برای او هفت سنگریزه جمع کردم که خَذف بود [یعنی بزرگ‌تر از نخود و کوچک‌تر از فندق] پس آنها را در دستش می‌گرداند و می‌فرمود: «أَمْثَالَ هَؤُلَاءِ فَارْمُوا»: «با مانند اینها رَمی (جمرات) کنید». سپس فرمود: «أَيُّهَا النَّاسُ، إِيَّاكُمْ وَالْغُلُوَّ فِي الدِّينِ، فَإِنَّما أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ الْغُلُوُّ فِي الدِّينِ»: «ای مردم، از غُلُو در دین برحذر باشید زیرا [همین] غلو در دین کسانی را هلاک نمود که پیش از شما بودند».
به روایت ابن‌ماجه و نسائی و احمددرجهصحیح است
شرح
ابن عباس ـ رضی الله عنهما ـ خبر می‌دهد که در روز قربان یعنی صبح رَمی جمرهٔ عقبه در حجة الوداع، به همراه پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بود، پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ او را امر نمود تا هفت سنگریزه برایش جمع کند که هریک به اندازهٔ نخود یا فندق باشد، پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آن را در دستانش گرفت و تکانش داد و فرمود: با سنگریزه‌هایی در این حجم رمی کنید. سپس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ از غلو و سخت‌گیری و گذشتن از حد در امور دین نهی کردند زیرا امت‌های پیشین نیز به واسطهٔ از حد گذشتن و افراط و سخت‌گیری در دین هلاک شدند.
فواید
- نهی از غلو در دین و بیان عاقبت بد آن و اینکه سبب هلاکت است.
- عبرت گرفتن از امت‌های پیشین برای جلوگیری از افتادن در اشتباهات آنان.
- تشویق بر اقتدا به سنت.
مرجع
سنن النسائي (5/ 268)(3057). سنن ابن ماجه (4/ 228) (3029). مسند أحمد (5/ 298) (3248). الملخص في شرح كتاب التوحيد، لصالح الفوزان (ص165). الجديد في شرح كتاب التوحيد، لمحمد القرعاوي (ص179).