عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: حَفِظْتُ مِنَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشْرَ رَكَعَاتٍ: رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَهَا، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ المَغْرِبِ فِي بَيْتِهِ، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ العِشَاءِ فِي بَيْتِهِ، وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الصُّبْحِ، وَكَانَتْ سَاعَةً لاَ يُدْخَلُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا، حَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَذَّنَ المُؤَذِّنُ وَطَلَعَ الفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ، وَفِي لَفْظٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي بَعْدَ الْجُمُعَةِ رَكْعَتَيْنِ.
از ابن عمر ـ رضی الله عنهما ـ روایت است که: از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ ده رکعت را به یاد دارم: دو رکعت پیش از ظهر و دو رکعت بعد از آن؛ و دو رکعت بعد از مغرب در خانه‌اش؛ و دو رکعت پس از عشاء در خانه‌اش؛ و دو رکعت پیش از نماز صبح و این ساعتی بود که کسی در آن بر پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ وارد نمی‌شد؛ و حفصه به من خبر داد که هرگاه مؤذن اذان می‌گفت و فجر طلوع می‌کرد دو رکعت نماز می‌گزارد؛ و در لفظی دیگر آمده است: پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ پس از جمعه، دو رکعت ادا می‌کرد.
همهٔ روایت‌های آن متفق علیه استدرجهصحیح است
شرح
عبدالله بن عمر ـ رضی الله عنهما ـ بیان نموده که از جمله نمازهای نفلی که از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به یاد دارد، ده رکعت است که سنت‌های رواتب نامیده شدند: دو رکعت قبل از ظهر و دو رکعت بعد از آن؛ و دو رکعت پس از مغرب در خانه‌اش؛ و دو رکعت بعد از عشاء در خانه‌اش؛ و دو رکعت قبل از فجر؛ و این ده رکعتِ کامل است. اما پس از نماز جمعه، دو رکعت ادا می‌کردند.
فواید
- مستحب بودن این رواتب و مواظبت بر آنها.
- مشروعیت ادای سنت‌ها در خانه.
مرجع
صحيح البخاري (2/ 58-59) (1180، 1181).
صحيح مسلم (2/ 601) (882).
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام (ص112).
عن الْبَرَاء بْن عَازِبٍ رضي الله عنهما «أن النبي صلى الله عليه وسلم كان في سفر، فصلى العشاء الآخِرَةَ، فقرأ في إحدى الركعتين بِالتِّينِ وَالزَّيْتُون فما سمعت أحدًا أحسن صوتًا أو قراءة منه».
از براء بن عازب رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم در سفری نماز عشاء را خواند؛ در یکی از دو رکعت اول، سوره ی «التِّينِ وَالزَّيْتُون» را چنان خواند که صدا و قرائتی از ایشان شنیدم که زیباتر از آن را نشنیده بودم.
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
رسول الله صلی الله علیه وسلم سوره ی «التین والزیتون» را در رکعت اول از نماز عشاء می خواند؛ چون در سفر بود و سختی های سفر می طلبد که نماز کوتاه و سبک خوانده شود؛ اما با اینکه رسول الله صلی الله علیه وسلم مسافر بوده است، مواردی را که به هنگام شنیدن قرآن سبب خشوع و حضور قلب می شود مانند زیبا خواندن قرآن در نماز، ترک نمی کند.
مرجع
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق: محمد صبحي حلاق، مكتبة الصحابة، الإمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة: العاشرة 1426هـ.
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة، الإمارات، الطبعة: الأولى، 1426هـ.
الإلمام بشرح عمدة الأحكام، إسماعيل بن محمد الأنصاري، دار الفكر، دمشق، الطبعة: الأولى، 1381هـ.
صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى، 1422هـ.
صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1423هـ.
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ ابْنِ بُحَيْنَةَ رضي الله عنه: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا صَلَّى فَرَّجَ بَيْنَ يَدَيْهِ حَتَّى يَبْدُوَ بَيَاضُ إِبْطَيْهِ.
از عبدالله بن مالک بن بُحَینة ـ رضی الله عنه ـ روایت است که: هرگاه پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ نماز می‌گزارد دستانش را چنان از هم باز نگه می‌داشت که سفیدی زیر بغل‌هایش دیده می‌شد.
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
هرگاه پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به سجده می‌رفت، دستانش را باز و دور از هم قرار می‌داد و هر دست مانند بال از پهلو دور می‌شد، تا جایی که رنگ پوست زیر بغلش آشکار می‌شد؛ و این از روی مبالغه در باز کردن بازوها و دور نگه داشتن آنها از پهلوها در هنگام سجده بوده است.
فواید
- مستحب بودن این حالت در سجده، یعنی دور نگه داشتن بازوها از پهلوها.
- این کار برای کسی که پشت سر امام نماز می‌خواند، در صورتی که باعث آزار و اذیت اطرافیانش شود، مشروع نیست.
- چنین حالتی در سجده، حکمت‌ها و فواید بسیار دارد، از جمله: اظهار نشاط و رغبت به نماز؛ و همچنین اگر بر همهٔ اعضای وضو تکیه دهد هر عضو، حق خود را از عبادت ادا می‌کند. همچنین گفته شده: حکمت آن است که این حالت به تواضع نزدیک‌تر است و باعث می‌شود پیشانی و بینی بهتر بر زمین قرار بگیرند؛ و همچنین باعث می‌شود هر عضو از دیگری متمایز شود.
مرجع
صحيح البخاري (1/ 87) (390).
صحيح مسلم (1/ 356) (495).
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام (ص162).
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، لابن عثيمين (2/ 207).
الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري (1/ 134).
عن أنس رضي الله عنه أنه قال: «إني لا آلُو أن أُصَلِّيَ بكم كما كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بنا، قال ثابت فكان أَنَس يصنع شيئا لا أراكم تصنعونه: كان إذا رفع رأسه من الركوع انْتَصَبَ قائما، حتى يقول القائل: قد نَسِيَ، وإذا رفع رأسه من السَّجْدَةِ مكث، حتى يقول القائل: قد نَسِيَ».
از انس رضی الله عنه روایت است که می گوید: هيچ دريغ نمی کنم در اينکه چنان برای شما نماز بخوانم که رسول الله صلى الله عليه وسلم برای ما نماز می خواند. ثابت می گوید: انس رضى الله عنه در نمازش کارهايی را انجام می داد که ندیدم شما انجام دهيد: هرگاه سر از رکوع بر می داشت کاملا می ايستاد تا جایی که احساس می شد فراموش کرده به سجده برود و هرگاه سر از سجده بر می داشت نيز مدتی طولانی بين دو سجده می نشست به حدی که احساس می شد فراموش کرده دوباره به سجده برود.
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
انس رضی الله عنه می گوید: از اینکه نمازی چون نماز رسول الله صلی الله علیه وسلم برای شما بخوانم، کوتاهی نکرده و دریغ نمی کنم؛ تا به نماز او اقتدا کنند و مانند او نماز بخوانند. ثابت بنانی می گوید: انس چنان کامل و زیبا نماز خواند که ندیدم مثل او نماز بخوانید؛ چنانکه قیام بعد از رکوع و نشستن بعد از سجده ی اول را طولانی می کرد؛ چون سر از رکوع بر می داشت کاملا راست می ایستاد تا جایی که از قیام طولانیِ وی در این محل احساس می شد که فراموش کرده بین رکوع و سجده است؛ و هنگامی که سر از سجده بر می داشت چنان در نشستن بین دو سجده مکث و درنگ می کرد که احساس می شد فراموش کرده بین دو سجده است و باید به سجده دوم برود.
مرجع
تيسير العلام، للبسام، الناشر: مكتبة الصحابة، الإمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة العاشرة، 1426هـ - 2006م.
تنبيه الأفهام، للعثيمين، طبعة مكتبة الصحابة، الإمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة الأولى، 1426ه.
الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري، طبعة دار الفكر، دمشق، الأولى، 1381ه.
صحيح البخاري، لأبو عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، تحقيق محمد زهير بن ناصر الناصر، الناشر: دار طوق النجاة، الطبعة: الأولى، 1422هـ.
صحيح مسلم، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي - الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
تأسيس الأحكام، أحمد بن يحيى النجمي، دار المنهاج، القاهرة، مصر، الطبعة الأولى.
عن عبد الله بن عمر رضي الله عنهما قال: كان النبي صلى الله عليه وسلم يزورُ قُبَاءَ راكبًا وماشيًا، فيُصَلِّي فيه ركعتين.
وفي رواية: كان النبي صلى الله عليه وسلم يأتي مسجد قُبَاءَ كل سَبْتٍ راكبًا وماشيًا، وكان ابن عُمر يفعله.
از عبدالله بن عمر رضی الله عنهما روایت است که می گوید: رسول الله صلى الله عليه وسلم سواره و پياده به مسجد قبا می رفت و در آنجا دو رکعت نماز می خواند.
و در روایتی آمده است: رسول الله صلى الله عليه وسلم روزهای شنبه، سواره و پياده به مسجد قبا می رفت. ابن عمر نيز همين کار را انجام می داد.
هر دو روایت متفق علیه استدرجهصحیح است
شرح
منطقه ی قبا که اولین مسجد در اسلام، در آنجا ساخته شد، روستایی در نزدیکی مدینه و اطراف آن می باشد. رسول الله صلی الله علیه وسلم پیاده و سواره به زیارت آن می رفت. و اینکه در روایت آمده هر شنبه به آنجا می رفت، از این جهت است که برخی از روزها را به زیارت اختصاص می داد؛ و حکمت اینکه رسول الله صلی الله علیه وسلم روزهای شنبه ی هر هفته به قبا می رفت، ارتباط با انصار و جویا شدن حال آنها و حال کسانی از آنان بود که همراه او در نماز جمعه شرکت نداشتند؛ به همین دلیل شنبه را برای این کار اختصاص داده بود.
مرجع
رياض الصالحين للنووي، ط1، تحقيق: ماهر ياسين الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، 1428هـ.
رياض الصالحين، ط4، تحقيق: عصام هادي، وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامية القطرية، دار الريان، بيروت، 1428هـ.
شرح رياض الصالحين، للشيخ ابن عثيمين، دار الوطن للنشر، الرياض، 1426هـ.
فتح الباري شرح صحيح البخاري، للحافظ ابن حجر العسقلاني، قام بإخراجه وصححه وأشرف على طبعه: محب الدين الخطيب، رقم كتبه وأبوابه وأحاديثه: محمد فؤاد عبد الباقي، عليه تعليقات العلامة: عبد العزيز بن عبد الله بن باز، دار المعرفة، بيروت، 1379هـ.
المنهاج شرح صحيح مسلم بن الحجاج، للنووي، ط2، دار إحياء التراث العربي - بيروت، 1392هـ.
صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422هـ.
صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت.
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين، ط14، مؤسسة الرسالة، 1407هـ.
عن حذيفة بن اليمان رضي الله عنهما قال: صليت مع النبي صلى الله عليه وسلم ذات ليلة فَافْتَتَحَ البقرة، فقلت: يركع عند المئة، ثم مضى، فقلت: يصلي بها في ركعة فمضى، فقلت: يركع بها، ثم افتتح النساء فقرأها، ثم افتتح آل عمران فقرأها، يقرأ مُتَرَسِّلًا: إذا مَر بآية فيها تَسبِيحٌ سَبَّحَ، وإذا مَر بسؤال سَأل، وإذا مَر بِتَعَوُّذٍ تَعَوَّذَ، ثم ركع، فجعل يقول: «سبحان ربي العظيم» فكان ركوعه نحوًا من قِيَامِهِ، ثم قال: «سمع الله لمن حمده، ربنا لك الحمد» ثم قام طويلًا قريبا مما ركع، ثم سجد، فقال: «سبحان ربي الأعلى» فكان سجوده قريبًا من قيامه.
از حذیفة بن یمان رضی الله عنهما روایت است که می گوید: يکی از شب ها با رسول الله صلى الله عليه وسلم نماز خواندم که ايشان سوره ی «بقره» را شروع کرد. با خود گفتم: در آيه ی صدم رکوع خواهد کرد. اما از اين آيه گذشت؛ گفتم: همه ی «بقره» را در يک رکعت خواهد خواند (و آنگاه رکوع خواهد کرد). اما همه ی اين سوره را خواند و در اين انديشه بودم که رکوع خواهد نمود؛ اما رکوع نکرد و سوره ی «نساء» را شروع کرد و آن را تا پايان خواند. سپس «آل عمران» را آغاز نمود و آرام و با ترتيل می خواند و هرگاه به آيه ای می رسيد که در آن تسبيح و ستايش الله بود، تسبيح می گفت و چون به آيه ی دعا می رسيد، دعا می کرد و هنگامی که به آيه ای با موضوع پناه جستن به الله می رسيد، پناه می خواست تا اينکه رکوع نمود و شروع کرد به گفتن: «سُبحانَ رَبِّيَ الْعظِيمِ» و رکوعش متناسب با قيامش طول کشيد؛ آنگاه برخاست و گفت: «سَمِعَ اللَّهُ لِمن حَمِدَه، ربَّنا لك الْحمدُ» و اين قيامش نيز تقريباً به اندازه ی رکوعش طولانی بود و سپس به سجده رفت و همواره «سبحان رَبِّيَ الأعلَى» می گفت چنانکه سجده اش متناسب با قيامش طول کشيد.
به روایت مسلمدرجهصحیح است
شرح
باری حذیفة رضی الله عنه در نماز شب با رسول الله صلی الله علیه وسلم همراه می شود که ایشان نماز را طولانی می کند و در رکعت اول سوره ی بقره و نساء و آل عمران را به همین ترتیب می خواند. و در حین نماز چون به آیه ای با موضوع دعا می رسد دعا می کند و وقتی به آیه ای با موضوع تسبیح می رسد تسبیح می گوید و هرگاه به آیه ای با موضوع پناه جستن می رسد، به الله متعال پناه می برد؛ و اجزای نمازش نظم و ترتیب خاصی داشته و متناسب با هم بوده است چنانکه رکوعش تقریبا به اندازه ی قیام و سجده اش تقریبا به اندازه ی رکوع بوده است.
مرجع
كنوز رياض الصالحين، أ.د. حمد بن ناصر بن عبد الرحمن العمار، دار كنوز اشبيليا، الطبعة الأولى.
بهجة الناظرين، الشيخ: سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي.
نزهة المتقين، د. مصطفى سعيد الخن - د. مصطفى البغا - محي الدين مستو - علي الشرجبي - محمد أمين لطفي - مؤسسة الرسالة، بيروت - الطبعة الأولى، 1397هـ - 1977م.
شرح رياض الصالحين، الشيخ: محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن للنشر، طبع عام 1426هـ.
دليل الفالحين - محمد بن علان - دار الكتاب العربي.
رياض الصالحين، النووي، تحقيق د. ماهر بن ياسين الفحل، الناشر: دار ابن كثير للطباعة والنشر والتوزيع، دمشق، بيروت، الطبعة الأولى، 1428هـ - 2007م.
صحيح مسلم، المؤلف: مسلم بن الحجاج أبو الحسن القشيري النيسابوري، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت.
عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: صليت مع النبي صلى الله عليه وسلم ليلة، فأطال القيام حتى هَمَمْتُ بأمْرِ سُوءٍ! قيل: وما هَمَمْتَ به؟ قال: هَمَمْتُ أن أجلس وأَدَعَه.
از ابن مسعود رضی الله عنه روایت است که می گويد: يکی از شب ها با رسول الله صلى الله عليه وسلم به نماز ايستادم. رسول الله صلى الله عليه وسلم به قدری قيام را طولانی کرد که تصميم بدی گرفتم. گفته شد: چه تصميمی گرفتی؟ پاسخ داد: تصميم گرفتم بنشينم و رسول الله صلى الله عليه وسلم را تنها بگذارم.
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
ابن مسعود رضی الله عنه شبی را همراه رسول الله صلی الله علیه وسلم به نماز می ایستد؛ و رسول الله صلی الله علیه وسلم قیام را طولانی می کند و این عادت ایشان بود؛ این قیام طولانی ابن مسعود رضی الله عنه را بی تاب می کند تا جایی که تصمیمی می گیرد که دوست ندارد. چون از وی در مورد تصمیمش پرسیده می شود می گوید: تصمیم گرفتم بنشینم و رسول الله صلی الله علیه وسلم را در قیام تنها بگذارم؛ و این بخاطر سختی و مشقتی بود که به سراغ ابن مسعود آمده بود.
مرجع
كنوز رياض الصالحين، أ.د.حمد بن ناصر بن عبد الرحمن العمار، دار كنوز اشبيليا، الطبعة الأولى.
بهجة الناظرين، الشيخ: سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي.
نزهة المتقين، د.مصطفى سعيد الخن - د.مصطفى البغا - محي الدين مستو - علي الشرجبي - محمد أمين لطفي، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة الأولى: 1397 هـ - 1977م، الطبعة الرابعة عشرة 1407هـ - 1987م.
شرح رياض الصالحين، الشيخ: محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن للنشر، طبع عام 1426هـ.
رياض الصالحين، د.ماهر بن ياسين الفحل، الناشر: دار ابن كثير للطباعة والنشر والتوزيع، دمشق - بيروت، الطبعة الأولى، 1428هـ - 2007م.
صحيح البخاري، محمد بن اسماعيل البخاري، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ.
صحيح مسلم، المؤلف: مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت.
إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري، المؤلف: أحمد بن محمد بن أبى بكر بن عبد الملك القسطلاني، الناشر: المطبعة الكبرى الأميرية، مصر، الطبعة السابعة، 1323هـ.
عن عائشة رضي الله عنها أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يَنَام أول اللَّيل، ويقوم آخره فَيُصلِّي.
از عايشه رضی الله عنه روایت است که می گويد: رسول الله صلى الله عليه وسلم ابتدای شب می خوابيد و در پايان شب برمی خاست و نماز می خواند.
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
ام المومنین عایشه رضی الله عنها خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم ابتدای شب را می خوابید؛ یعنی بعد از نماز عشاء می خوابید و در پایان شب برمی خاست؛ یعنی در یک سوم دوم شب؛ و چون نمازش را به پایان می رساند به بستر بازمی گشت تا بخوابد؛ و این در یک ششم آخر شب بود؛ تا بدنش از خستگی نماز شب استراحت کند؛ و شاداب و با نشاط به استقبال نماز صبح و اذکار روزانه برود. و این به اخلاص نزدیک تر است؛ چون هرکس یک ششم آخر شب را بخوابد، بشاش و شاداب و با نشاط صبح می کند؛ و این نشاط و شادابی عمل گذشته اش را از کسی که او را می بیند، پنهان می دارد.
به همین دلیل اذان اول برای این بوده که آنکه خواب است بیدار شود و آنکه در نماز بوده به بستر باز گردد؛ کسی که مشغول نماز بوده دوباره بخوابد تا بدنش نیرو و نشاطی جدید به دست آورد؛ و آنکه در خواب بوده، بیدار شود تا برای نماز آماده شود و اگر نماز وترش را در ابتدای شب نخوانده، در این وقت بخواند.
مرجع
1- بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى، 1418هـ - 1997م.
2- نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة الرابعة عشر، 1407هـ - 1987م.
3- صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة الأولى، 1422هـ.
4- صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب، الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ.
5- مرعاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، عبيد الله بن محمد عبد السلام المباركفوري، إدارة البحوث العلمية والدعوة والإفتاء، الجامعة السلفية، بنارس الهند، الطبعة الثالثة، 1404هـ.
6- شرح سنن أبي داود، عبد المحسن بن حمد بن عبد المحسن العباد، نسخة إلكترونية.
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com