منش پيامبر صلى الله عليه و سلم در پاكيزگى

انس بن مالک رضی الله عنه خدمتکار پیامبر صلی الله علیه وسلم ذکر می کند که وقتی ایشان به محل قضای حاجت وارد می شد، او و پسر بچه ای همراه او لوازم طهارت ایشان را که مقداری آب در پوستی کوچک بود و به وسیله ی آن پلیدی از بین می رفت، تهیه می دیدند؛ همچنین چیزی را که ایشان به وسیله ی آن از دید مردم پنهان می ماند، با خود به همراه داشتند؛ و آن عصای کوچکی بود که در طرفی از آن آهنی داشت و در زمین فرو می رفت و چیزی مانند ردا یا مثل آن بر روی آن انداخته می شد تا پوششی باشد در برابر دید رهگذران؛ همچنین هنگامی که می خواست نماز بخواند از آن به عنوان ستره استفاده می کرد.

صحيح البخاري (1/ 42) (152). صحيح مسلم (1/ 227) (271). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص40). تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، لابن عثيمين (1/ 43). الإفهام في شرح عمدة الأحكام، لابن باز (ص84).

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بسیار سِواک استفاده می‌کرد و به آن امر می‌نمود؛ و این کار در برخی اوقات از تاکید بیشتری برخوردار بود مانند سواک زدن هنگام برخاستن برای قیام لیل که در این هنگام پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ دهانش را با سواک تمیز و نظافت می‌کرد.

1. تاکید بر مشروعیت استفاده از سواک پس از خواب شب؛ و اینکه معمولا خواب باعث تغییر بوی دهان می‌شود و سواک ابزار نظافت است.
2. تاکید بر مشروعیت استفاده از سواک در هر بار تغییر بوی دهان. و این از معنای پیشین برداشت می‌شود.
3. مشروعیت نظافت به طور عام؛ و اینکه از سنت پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ و از آداب والاست.
4. سواک زدن دهان، شامل نظافت دندان‌ها و لثه و زبان می‌شود.
5. سواک نوعی چوب است که از درخت اراک و دیگر درختان گرفته می‌شود؛ و برای تمیز کردن دهان و دندان استفاده می‌شود؛ باعث خوشبویی دهان و از بین رفتن بوهای بد می‌گردد.

صحيح البخاري (1/ 58) (245). صحيح مسلم (1/ 220) (255). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام (ص47). خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام، لفيصل آل مبارك (ص24).

رسول الله صلی الله علیه وسلم در خواب می بیند مشغول مسواک زدن است که دو مرد که یکی از آنها بزرگ تر از دیگری است نزد ایشان می آیند و رسول الله صلی الله علیه وسلم می خواهد مسواک را به فرد بزرگ تر بدهد که به ایشان گفته می شود: در بخشیدن، افراد بزرگ تر را مقدم کن و رسول الله صلی الله علیه وسلم مسواک را به فرد بزرگ تر می دهد.

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي، الطبعة: الأولى 1418هـ. دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، محمد علي بن البكري بن علان، اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة، بيروت، الطبعة: الرابعة 1425هـ. رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين، أبو زكريا محيي الدين النووي، تحقيق ماهر الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، الطبعة: الأولى 1428هـ. شرح رياض الصالحين، محمد بن صالح العثيمين، دار الوطن، الرياض، الطبعة: 1426هـ. صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ. صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ.