پوشش پيامبر صلى الله عليه و سلم

در این حدیث براء بن عازب رضی الله عنهما رسول الله صلی الله علیه وسلم را توصیف می کند؛ توصیفی که بر زیبایی و جمال ایشان دلالت می کند. وی خبر می دهد که کسی را ندیده موهایش به لاله ی گوش هایش برسد و لباسی قرمز به تن داشته باشد و از رسول الله صلی الله علیه وسلم با این اوصاف زیباتر باشد؛ سپس بخشی از هیئت ایشان را توصیف می کند و خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم دارای شانه هایی پهن و عریض بود و نه قدی بلند داشت و نه کوتاه.

صحيح البخاري (4/ 188) (3551). صحيح مسلم (4/ 1818) (2337). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص730).

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ دوست داشت و ترجیح می‌داد که در همهٔ امور شایسته‌ی تکریم، از سمت راست شروع کند، از جمله: اینکه در پوشیدن کفش از پای راست شروع کند و همچنین در شانه زدن سر و ریش و روغن زدن به آن؛ و اینکه در وضو گرفتن نیز دست و پای راست را بر چپ مقدم بشمارد.

1. نووی می‌گوید: این قاعدهٔ مستمری در شرع است؛ اینکه هر آنچه از باب تکریم و بزرگداشت باشد مانند پوشیدن لباس و شلوار و کفش و موزه و وارد شدن به مسجد و مسواک زدن و سرمه کشیدن و کوتاه کردن ناخن و سبیل و شانه زدن مو و کندن موی زیر بغل و تراشیدن موی سر و سلام دادن از نماز و شستن اعضای وضو و خارج شدن از دستشویی و خوردن و نوشیدن و دست دادن (مصافحه) و لمس کردن حجر الاسود و کارهایی از این دست، از راست شروع کردن در آنها مستحب است؛ اما هر چه با این موارد در تضاد باشد مانند وارد شدن به دستشویی و خروج از مسجد و گرفتن بینی و استنجا و بیرون آوردن لباس و شلوار و کفش و مانند آنها، از چپ شروع کردن مستحب است؛ و این به سبب کرامت و شرافت سمت راست است.
2. «تَیَمّن - از راست آغاز کردن - را دوست می‌داشت». شامل شروع کردن کارها با دست راست و پای راست و سمت راست و گرفتن با دست راست می‌شود.
3. نووی می‌گوید: بدانید که از آغاز نمودن از راست در برخی از اعضای وضو مستحب نیست؛ مثل گوش‌ها و دو کف دست و گونه‌ها که یک باره شسته می‌شوند. اما اگر این امکان وجود نداشته باشد، مثلا کسی یک گوش نداشته باشد، در این صورت سمت راست مقدم می‌شود.

صحيح البخاري (1/ 45) (168). صحيح مسلم (1/ 226) (268).

رسول الله صلی الله علیه وسلم در وادی ابطح در بالای مکه توقف نمود که بلال با پس مانده ی آب وضوی رسول الله صلی الله علیه وسلم از خیمه ی ایشان بیرون آمد. مردم از این آب تبرک جستند و بلال اذان گفت. ابوجحیفه می گوید: من دهان بلال را زیر نظر داشتم که به هنگام گفتن «حي على الصلاة حي على الفلاح» آن را به سمت راست و چپ می گرداند تا مردم آنها را بشنوند؛ چون این دو جمله به حضور در نماز تشویق می کرد. سپس برای رسول الله صلی الله علیه وسلم نیزه ی کوچکی به عنوان ستره برای نماز، به زمین فرو برده شد و پس از آن رسول الله صلی الله علیه وسلم دو رکعت نماز خواند. و از آن به بعد تا بازگشت به مدینه، نمازهای چهار رکعتی را دو رکعت می خواند، چون مسافر بود.

الإلمام بشرح عمدة الأحكام لإسماعيل الأنصاري، ط1، دار الفكر، دمشق، 1381هـ. تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الإمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426 هـ. تنبيه الأفهام شرح عمدة لأحكام لابن عثيمين، ط1، مكتبة الصحابة، الإمارات، 1426هـ. عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، ط2، دار الثقافة العربية، دمشق ، بيروت، مؤسسة قرطبة، 1408 هـ. صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422هـ. صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1423 هـ.

جابر رضی الله عنه خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم در سال فتح مکه درحالی وارد مکه شد که عمامه ی سیاه بر سر داشت؛ و این دلیل بر جواز پوشیدن لباس سیاه می باشد. و در روایت دیگری آمده است: برای مردم به ایراد خطبه و سخنرانی پرداخت در حالی که عمامه ی سیاه بر سر داشت؛ و این نیز دلیل دیگری بر جواز پوشیدن لباس سیاه است. هرچند لباس سفید افضل می باشد. چنانکه در حدیث صحیح آمده است: «خَيْرُ ثِيَابِكُمُ الْبَيَاضُ»: «بهترین لباس تان لباس سفید است». و پوشیدن عمامه سیاه در این حدیث، بیانگر جواز آن می باشد. اما اینکه عمرو بن حریث در حدیث دیگر می گوید: «گويا اينک به رسول الله صلى الله عليه وسلم نگاه می کنم که عمامه ای سياه بر سر دارد و يک سرِ آن را در ميان دو شانه ی خود انداخته و آويزان کرده است». دلیلی بر جواز پوشیدن عمامه سیاه و قرار دادن یک طرف آن در بین کتف ها می باشد.

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي، ط1، دار ابن الجوزي، الدمام، 1415ه. تطريز رياض الصالحين، للشيخ فيصل المبارك، ط1، تحقيق: عبد العزيز بن عبد الله آل حمد، دار العاصمة، الرياض، 1423هـ. دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، لمحمد علي بن محمد بن علان، ط4، اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة، بيروت، 1425ه. رياض الصالحين للنووي، ط1، تحقيق: ماهر ياسين الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، 1428هـ. رياض الصالحين، ط4، تحقيق: عصام هادي، وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامية القطرية، دار الريان، بيروت، 1428هـ. صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت. كنوز رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين برئاسة حمد بن ناصر العمار، ط1، كنوز إشبيليا، الرياض، 1430هـ. مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، للقاري، ط1، دار الفكر، بيروت، 1422هـ. المعجم الوسيط، مجمع اللغة العربية بالقاهرة، ط2، دار إحياء التراث العربي، بيروت - لبنان. المنهاج شرح صحيح مسلم بن الحجاج، للنووي، ط.2، دار إحياء التراث العربي – بيروت، 1392ه.

ام المومنین عایشه رضی الله عنها یکی از لباس های رسول الله صلی الله علیه وسلم را توصیف می کند؛ و خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم در ابتدای روز درحالی از خانه نزد اصحابش رفت که لباسی از موی سیاه منقوش به کاروان شتر بر تن داشت؛ یا اینکه لباسی پوشیده بود که در آن خطوطی همچون خطوط در کجاوه بود.

- رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين؛ للإمام أبي زكريا النووي، تحقيق د. ماهر الفحل، دار ابن كثير-دمشق، الطبعة الأولى، 1428ه . - دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين؛ لمحمد بن علان الشافعي، دار الكتاب العربي-بيروت - بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين؛ تأليف سليم الهلالي، دار ابن الجوزي- الطبعة الأولى1418ه - نزهة المتقين شرح رياض الصالحين؛ تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة-بيروت، الطبعة الرابعة عشر، 1407هـ. - صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. - كنوز رياض الصالحين، لحمد بن ناصر العمار، دار كنوز إشبيليا- الطبعة الأولى1430ه

ابورمثه رضی الله عنه خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم را درحالی دیده که دو لباس سبز بر تن داشته است.

دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، لابن علان، نشر دار الكتاب العربي. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، نشر: مؤسسة الرسالة، الطبعة الرابعة عشر، 1407ه - 1987م. شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين، نشر: دار الوطن للنشر، الرياض، الطبعة، 1426ه. شرح صحيح البخارى، لابن بطال، تحقيق: أبو تميم ياسر بن إبراهيم، ط2، مكتبة الرشد، السعودية، الرياض، 1423هـ. سنن الترمذي، محمد بن عيسى الترمذي، تحقيق وتعليق: أحمد محمد شاكر ومحمد فؤاد عبد الباقي وإبراهيم عطوة عوض، شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي - مصر، الطبعة الثانية، 1395هـ - 1975م. مسند الإمام أحمد بن حنبل، المحقق: شعيب الأرنؤوط - عادل مرشد، وآخرون إشراف: د عبد الله بن عبد المحسن التركي، مؤسسة الرسالة، الطبعة الأولى، 1421هـ - 2001م. سنن أبي داود، سليمان بن الأشعث، المحقق: محمد محيي الدين عبد الحميد، المكتبة العصرية، صيدا - بيروت. السنن الكبرى، للنسائي، حققه وخرج أحاديثه: حسن عبد المنعم شلبي، أشرف عليه: شعيب الأرناءوط، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة الأولى، 1421هـ - 2001م. مسند الدارمي، عبد الله بن عبد الرحمن بن الفضل الدارمي، التميمي، تحقيق: حسين سليم أسد الداراني - دار المغني للنشر والتوزيع، المملكة العربية السعودية الطبعة الأولى، 1412هـ - 2000م.

دوست داشتنی ترين لباس نزد رسول الله صلى الله عليه وسلم قمیص بود، زیرا پوشش پیراهن از ازار و رداء بیشتر و بهتر است؛ و یک تکه است و انسان به یکباره آن را می پوشد و پوشیدن آن نسبت به پوشیدن ابتدا ازار و سپس ردا آسان تر است. با این همه اگر در سرزمینی بودی که پوشش ازار و یا رداء در آن معمول و متداول است و پوششی همچون ایشان داشته باشی، ایرادی ندارد؛ مهم این است که لباسی متفاوت با لباس رایج در سرزمینت نبپوشی که گرفتار شهرت شوی، چون رسول الله صلی الله علیه وسلم از لباس شهرت نهی فرموده اند.

نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، نشر: مؤسسة الرسالة، الطبعة: الرابعة عشر، 1407ه 1987م. شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين، نشر: دار الوطن للنشر، الرياض، الطبعة: 1426ه. بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، للهلالي، نشر: دار ابن الجوزي.ط1، دار ابن الجوزي، الدمام، 1415ه. سنن الترمذي، نشر: شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي – مصر، الطبعة: الثانية، 1395هـ - 1975م. سنن أبي داود، تحقيق: محمد محيي الدين عبد الحميد، نشر: المكتبة العصرية، صيدا – بيروت. مسند الإمام أحمد بن حنبل، تحقيق: شعيب الأرنؤوط - عادل مرشد، وآخرون، نشر: مؤسسة الرسالة، الطبعة: الأولى، 1421هـ - 2001م. مختصر الشمائل المحمدية، للألباني، نشر: المكتبة الإسلامية – عمان – الأردن.