می‌بینم که خواب شما بر هفت شب پایانی توافق [و هماهنگی] کرده است، پس هر کس در جستجوی آن است، باید آن را در هفت شب پایانی جستجو کند

مردانی از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و سلم در خواب دیدند که شب قدر در هفت شب پایانی رمضان خواهد بود. پس پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: می‌بینم که خواب شما بر هفت شب پایانی رمضان توافق کرده است، پس هر کس قصد آن را دارد و بر طلبش حریص است، باید در جستجو و طلب آن با بسیار انجام دادن عمل صالح بکوشد، چرا که امید به بودنِ آن در هفت شب پایانی بیشتر است. و این [هفت شب]، اگر ماه رمضان سی روزه باشد، از شب بیست و چهارم آغاز می‌شود، و اگر ماه بیست و نه روزه باشد، از شب بیست و سوم آغاز می‌شود.

1. فضیلت شب قدر و تشویق به جستجوی آن.
2. از حکمت و رحمت خداوند این است که این شب را پنهان داشت تا مردم در طلب آن، در عبادت بکوشند و در نتیجه ثوابشان افزون گردد.
3. شب قدر در دههٔ آخر رمضان است و امید به بودنِ آن در هفت شب پایانیِ این دهه بیشتر است.
4. شب قدر یکی از شب‌های دههٔ آخر رمضان است، و آن شبی است که خداوند عز و جل قرآن را در آن بر پیامبر صلی الله علیه و سلم نازل کرد و این شب را از نظر برکت، بزرگیِ قدر و تأثیر عمل صالح در آن، بهتر از هزار ماه قرار داد.
5. «لیلة القدْر» با دال ساکن به این نام خوانده شده است که این قَدر یا از ریشهٔ «شرف» است، چنانکه گفته می‌شود: «فلان عظیم القدر» (فلانی دارای قدر و منزلت بزرگی است)، که اینجا اضافهٔ «لیلة» (شب) از باب اضافهٔ شیء به صفتش است، یعنی شبِ با شرافت، به این معنا که از نظر شرف و بزرگی و جایگاه، قدر و منزلت عظیمی دارد... {إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ} (همانا ما آن را در شبی پربرکت نازل کردیم) [دخان: ۳]. و یا از ریشهٔ «تقدیر» (اندازه‌گیری) است: که در این صورت اضافهٔ آن از باب اضافهٔ ظرف به محتوای آن است، یعنی شبی که در آن تقدیر و اندازه‌گیریِ آنچه در طول سال رخ می‌دهد، صورت می‌گیرد، {فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ} (در آن [شب] هر امر محکمی [از هم] جدا و فیصله داده می‌شود) [دخان: ۴].

صحيح البخاري (3/ 46) (2015). صحيح مسلم (2/ 822) (1165). تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، لابن عثيمين (3/ 467). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص347).