عن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال: «نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم عن صوم يومين: الفطر والنحر، وعن اشْتِمَالِ الصَّمَّاءِ، وأن يَحْتَبِيَ الرجل في الثوب الواحد، وعن الصلاة بعد الصبح والعصر».
از ابوسعید خدری رضی الله عنه روایت است که می گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم از روزه گرفتن دو روز عید فطر و قربان و از اينكه کسی خود را طوری در لباس بپيچد كه دست هايش داخل آن بمانند و بيرون آوردن آنها مشكل باشد و از نشستن بر روی باسن و نهادن کف پا بر روی زمين و جمع کردن زانوها به طرف سينه در حالتی که تمام بدن را با يک لباس پوشيده باشد و همچنین از نماز خواندن بعد از نماز صبح و عصر نهی کرده است.
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
در این حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم از روزه گرفتن دو روز و پوشیدن دو لباس و از نماز خواندن در دو وقت نهی می کند. روزهایی که روزه گرفتن در آنها حرام است، روز عید فطر و عید قربان هستند. و حکمت تحریم روزه گرفتن آنها، عدم مناسبت روزه در روز خوردن و نوشیدن و شادی و سرور است.
اما دو لباسی که از پوشیدن آنها نهی کرده است، یکی پوشیدن لباسی است که اگر کسی آن را بپوشد و بر روی باسنش بنشیند و زانوهایش را با دستانش به آغوش بگیرد یا با بستن پارچه ای به دور کمر و زانوانش آنها را به سینه اش بچسباند، شرمگاهش را نپوشاند. و دیگری پوشیدن لباسی است که هیچ منفذی نداشته باشد؛ و در روایت بخاری با این قید آمده است که: «شرمگاهش را نپوشاند».
اما دو وقتی که نماز خواندن در آنها جایز نیست، نماز خواندن بعد از نماز صبح و عصر می باشد تا شباهت با کفاری صورت نگیرد که به هنگام طلوع و غروب خورشید به آن سجده می کنند؛ اما خواندن نماز فرض در این دو وقت جایز است.
مرجع
عمدة الأحكام، تأليف: عبد الغني بن عبد الواحد المقدسي، تحقيق: محمود الأرناؤوط، دار الثقافة العربية ومؤسسة قرطبة، الطبعة الثانية، 1408هـ.
تيسير العلام، تأليف: عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق محمد صبحي بن حسن حلاق، مكتبة الصحابة ومكتبة التابعين، الطبعة العاشرة، 1426هـ.
تأسيس الأحكام شرح عمدة الأحكام، تأليف: أحمد بن يحي النجمي: نسخة إلكترونية لا يوجد بها بيانات نشر.
تنبيه الأفهام شرح عمدة الإحكام، تأليف: محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة ومكتبة التابعين، الطبعة الأولى: 1426هـ.
صحيح البخاري، تأليف: محمد بن إسماعيل البخاري، تحقيق: محمد زهير الناصر، الناشر: دار طوق النجاة الطبعة: الأولى، 1422هـ.
صحيح مسلم، تأليف: مسلم بن الحجاج النيسابوري، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي، بيروت.
عن محمد بن عباد بن جعفر قال: «سألت جابر بن عبد الله رضي الله عنهما : أَنَهَى النبي صلى الله عليه وسلم عن صوم يوم الجمعة ؟ قال: نعم».
وفي رواية: «وَرَبِّ الْكَعْبَة».
از محمد بن عباد بن جعفر روایت است که می گوید: از جابر بن عبدالله رضی الله عنهما پرسیدم: آیا رسول الله صلی الله علیه وسلم از روزه گرفتن روز جمعه نهی کرده است؟ وی گفت: بله؛ و در روایتی آمده که گفت: بله، سوگند به پروردگار کعبه.
به روایت نسائی - متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
از آنجایی که روز جمعه عید مسلمانان می باشد، شارع از اختصاص دادن این روز به روزه یا نماز نهی کرده است مگر اینکه روز قبل یا بعد از آن به همراه جمعه روزه گرفته شود؛ تا اینکه مردم گمان نکنند اختصاص دادن عبادتی به روز جمعه امری واجب می باشد.
مرجع
عمدة الأحكام، تأليف: عبد الغني بن عبد الواحد المقدسي، تحقيق: محمود الأرناؤوط، دار الثقافة العربية ومؤسسة قرطبة، الطبعة الثانية، 1408هـ.
تيسير العلام، تأليف: عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق محمد صبحي بن حسن حلاق، مكتبة الصحابة ومكتبة التابعين، الطبعة العاشرة، 1426 هـ.
تأسيس الأحكام شرح عمدة الأحكام، تأليف: أحمد بن يحي النجمي: نسخة إلكترونية لا يوجد بها بيانات نشر.
تنبيه الأفهام شرح عمدة الإحكام، تأليف: محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة ومكتبة التابعين، الطبعة الأولى: 1426هـ.
صحيح البخاري، تأليف: محمد بن إسماعيل البخاري، تحقيق: محمد زهير الناصر، الناشر: دار طوق النجاة الطبعة: الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم، تأليف: مسلم بن الحجاج النيسابوري، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي، بيروت.
از ابوعبید، آزاد شدهٔ ابن ازهر، روایت است که گفت: در روز عید همراه با عمر بن خطاب رضی الله عنه حاضر بودم، پس ایشان گفتند: این دو، روزهایی هستند که رسول خدا صلی الله علیه و سلم از روزه گرفتن در آنها نهی کردند: روزِ افطارتان از روزه‌تان (عید فطر)، و روز دیگر که در آن از قربانی‌هایتان می‌خورید (عید قربان).
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی الله علیه و سلم از روزه گرفتن در روز عید فطر و عید قربان نهی کردند؛ عید فطر، روز افطار کردن از روزهٔ ماه رمضان است، و اما روز عید قربان، روز خوردن از قربانی‌هاست.
فواید
حرام بودنِ روزهٔ روزهای عید فطر و قربان و ایام تشریق؛ زیرا این ایام - یعنی ایام تشریق - تابع روز قربان هستند، مگر برای کسی که [در حج] قربانی (هَدْی) نیافته باشد که برای او روزه گرفتن در ایام تشریق جایز است.
ابن حجر گفته است: گفته شده: فایدهٔ توصیف این دو روز، اشاره به علت واجب بودن افطار در آنهاست؛ و آن، جدا شدن از روزه و مشخص شدنِ مرز و حدِّ پایانیِ آن با افطار کردن در روز بعد از آن است، و [علت حرمت] روز دیگر، به خاطر قربانی‌ای است که با ذبح آن به خدا نزدیکی جسته می‌شود تا از آن خورده شود.
برای خطیب مستحب است که در خطبه‌اش احکام مربوط به آن زمان را ذکر کند و مناسبت‌ها را در نظر بگیرد.
مشروعیت خوردن از قربانی.
مرجع
صحيح البخاري (3/ 42) (1990).
صحيح مسلم (2/ 799) (1137).
تيسير العلام، لعبد الله البسام (ص344).
تنبيه الأفهام شرح عمدة الإحكام، لابن عثيمين (3/ 461).
الإفهام في شرح عمدة الأحكام، لابن باز (ص426).
خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام، لفيصل آل مبارك (ص161).
عن عبد الله بن عَمْرِو بن العاص رضي الله عنهما قال: «أُخبِر رسول الله صلى الله عليه وسلم أني أقول: والله لَأَصُومَنَّ النهار، وَلَأَقُومَنَّ الليل مَا عِشْتُ. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : أنت الذي قلتَ ذلك؟ فقلتُ له: قد قُلتُه -بأبي أنت وأمي-. فقال: فإنك لا تستطيع ذلك، فصُم وأفطِر، وَقُمْ وَنَمْ ، الشَّهْرِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، فَإِنَّ الحَسَنَةَ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، وذلك مثل صيام الدَّهْرِ. قلت: فإني أُطِيقُ أفضل من ذلك. قال: فصم يوما وأَفطر يومين. قلت: أُطِيقُ أفضل من ذلك. قال: فصم يوما وأفطر يوما، فذلك مثل صيام داود، وهو أفضل الصيام. فقلت: إني أُطِيقُ أفضل من ذلك. قال: لا أفضل من ذلك»، وفي رواية: «لا صوم فوق صوم أخي داود -شَطْرَ الدَّهَرِ-، صم يوما وأفطر يوما».
از عبدالله بن عمرو بن عاص رضی الله عنهما روایت است که می گوید: رسول الله صلى الله عليه وسلم اطلاع يافت که من گفته ام: به الله سوگند که همه ی روزها را روزه می گيرم و تمام شب ها، به نماز و عبادت می پردازم. پس رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «أَنْتَ الَّذِي قلتَ ذلك؟»: «تو چنين گفته ای؟» به ایشان گفتم: پدر و مادرم به فدايت؛ بله، چنين گفته ام. فرمود: «فَإِنَّكَ لا تَسْتَطِيعُ ذلِك، فَصُمْ وأَفْطر، وَقُمْ وَنَمْ، الشَّهْرِ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ، فَإِنَّ الْحسنَةَ بعَشْرِ أَمْثَالهَا، وذلكَ مثْلُ صِيامٍ الدَّهْرِ»: «تو توانش را نداری؛ هم روزه بگير و هم نگیر، بخشی از شب بخواب و پاسی از شب برخيز (و عبادت کن) و هر ماه، سه روز روزه بگير که پاداش کار نيک، ده برابر است و اين سه روز در ماه، مانند تمام عمر است». گفتم: توانايی ام بيش از اين است. فرمود: «فَصُمْ يَوْماً وَأَفْطرْ يَوْمَيْن»: «يک روز روزه بگير و دو روز روزه نگیر». گفتم: طاقت و توان من بيش از اين است. فرمود: «فَصُم يَوْماً وَأَفْطرْ يوْما، فَذلكَ صِيَام دَاود وَهُو أفضَلُ الصِّيَامِ»: «يک روز در ميان روزه بگير که اين روزه ی داوود صلى الله عليه وسلم و برترين روزه است». گفتم: بيش از اين توانايی دارم. فرمود: «لا أَفْضَلَ منْ ذلك»: «روزه ای بهتر از اين وجود ندارد».
و در روایتی آمده است: «لا صَوْمَ فَوْقَ صَوْمِ أَخِي دَاوُد عليه السلام ـ شَطْرَ الدَّهْرِ ـ فصُمْ يَوْماً وَأَفْطِرْ يَوْماً»: «روزه ای بهتر و برتر از روزه ی برادرم داود علیه السلام نیست، نیمی از عمرش را روزه گرفت؛ پس یک روز در میان روزه بگیر».
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
رسول الله صلی الله علیه وسلم اطلاع می یابد که عبدالله بن عمرو رضی الله عنهما سوگند یاد کرده همیشه روزه باشد و هیچ روزی از عمرش را بدون روزه سپری نکند؛ و همه ی شب های عمرش را به نماز و قیام بگذراند؛ بنابراین از وی سوال می کند: آیا تو چنین گفتی؟ و او پاسخ می دهد: بله؛ لذا می فرماید: «این کار برای تو دشوار است و توان آن را نداری». و در ادامه به وی توصیه می کند تا بین عبادت و آسایش تن جمع نموده و هر دو را در نظر بگیرد و گاهی روزه بگیرد و گاهی نه؛ و نماز شب بخواند و بخوابد؛ و به روزه گرفتن سه روز از هر ماه کفایت کند تا پاداش روزه گرفتن تمام عمر را به دست آورد. اما عبدالله بن عمرو به ایشان خبر می دهد که توانش بیش از این است؛ و همواره از ایشان اجازه می خواهد تا روزهای بیشتری را روزه بگیرد تا به برترین روزه که روزه ی داود علیه السلام است، یعنی روزه گرفتن به صورت یک روز در میان توصیه می شود. و از اشتیاقی که در انجام خیر و خوبی دارد، حتی بیش از این هم را درخواست می کند که رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: «روزه ای برتر از این نیست».
مرجع
عمدة الأحكام، تأليف: عبد الغني بن عبد الواحد المقدسي، تحقيق: محمود الأرناؤوط، دار الثقافة العربية ومؤسسة قرطبة، الطبعة الثانية، 1408هـ.
تيسير العلام، تأليف: عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق محمد صبحي بن حسن حلاق، مكتبة الصحابة ومكتبة التابعين، الطبعة العاشرة، 1426 هـ.
تأسيس الأحكام شرح عمدة الأحكام، تأليف: أحمد بن يحي النجمي: نسخة إلكترونية لا يوجد بها بيانات نشر.
تنبيه الأفهام شرح عمدة الإحكام، تأليف: محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة ومكتبة التابعين، الطبعة الأولى: 1426هـ.
الإفهام في شرح عمدة الأحكام، للشيخ عبد العزيز بن عبد الله بن باز، تحقيق: سعيد بن علي بن وهف القحطاني، الطبعة الأولى، 1435 هـ.
خلاصة الكلام على عمدة الأحكام، تأليف: فيصل بن عبد العزيز آل مبارك، الطبعة الثانية، 1412 هـ .
صحيح البخاري ، تأليف: محمد بن إسماعيل البخاري ، تحقيق: محمد زهير الناصر، الناشر: دار طوق النجاة الطبعة: الأولى، 1422هـ.
صحيح مسلم ، تأليف: مسلم بن الحجاج النيسابوري، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com