عَنْ أَبِي قَتَادَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ مِنَ اللَّهِ، وَالحُلُمُ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَإِذَا حَلَمَ أَحَدُكُمْ حُلُمًا يَخَافُهُ فَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ، وَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّهَا، فَإِنَّهَا لاَ تَضُرُّهُ».
از ابوقَتاده رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: «الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ مِنَ اللَّهِ، وَالحُلُمُ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَإِذَا حَلَمَ أَحَدُكُمْ حُلُمًا يَخَافُهُ فَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ، وَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّهَا، فَإِنَّهَا لاَ تَضُرُّهُ»: «رؤیای نیک از جانب الله است و خواب بد از سوی شیطان؛ پس چنانچه یکی از شما خوابی دید که او را به ترس انداخت باید سه بار به سمت چپ خود [به‌طور خفیف] آب دهان بیندازد و از شر آن به الله پناه ببرد که در این صورت به او زیانی نخواهد رساند».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم خبر دادند که رؤیای نیکِ شادی‌آور در خواب، از جانب الله است و «حلم» یعنی رؤیایی که ناراحت‌کننده و غم‌آور است از سوی شیطان است. بنابراین هرکس در خواب چیز بدی دید، باید به سمت چپش آب دهن بیندازد و از شر آن به الله پناه ببرد؛ در این صورت زیانی متوجه او نخواهد شد؛ چون الله تعالی همین کار را سبب در امان ماندن از آسیب مترتب بر آن خواب و رؤیا قرار داده است.
فواید
- رؤیا و حُلم چیزی است که انسان در خواب می‌بیند؛ اگر در آنچه می‌بیند خیر و خوبی غالب باشد، آن رؤیاست؛ و اگر آنچه در خواب دیده، غالبش شر و زشت باشد، به آن حلم می‌گویند؛ و هر دوی آنها به جای یکدیگر به کار می‌روند.
- انواع رؤیا: ۱- رؤیای نیک که رؤیای حق و بشارتی از جانب الله است که آن را می‌بیند یا به او نشان داده می‌شود. ۲- حدیث نفس یعنی آنچه در بیداری ذهن شخص را مشغول کرده است. ۳- غم و ترسی که شیطان ایجاد می‌کند تا انسان را دچار غم کند.
- نتیجهٔ آنچه در مورد رؤیای نیک گفته شد سه چیز است: اینکه خداوند را به سبب آن حمد و ستایش گوید و به خاطر آن شاد باشد و آن را تعریف کند اما برای کسی که دوستش دارد نه برای آنکه دوستش ندارد.
- حاصل آنچه دربارهٔ خواب بد گفته شده، پنج چیز است: اینکه از شر آن و شر شیطان به الله پناه ببرد و اگر از خواب پرید، سه بار به سمت چپش آب دهان بیندازد (یعنی فوت همراه با کمی آب دهان) و هرگز آن را برای کسی تعریف نکند و چنانچه خواست دوباره بخوابد به پهلوی دیگرش بخوابد؛ در این صورت خواب مذکور به او زیانی نمی‌رساند.
مرجع
صحيح البخاري (4/ 125) (3292). صحيح مسلم (4/ 1771) (2261). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (11/ 190). بهجة الناظرين، لسليم الهلالي (2/ 125). بهجة قلوب الأبرار، لعبد الرحمن آل سعدي (ص149). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (6/ 170). منار القاري، لحمزة محمد قاسم (1/ 44). المنهاج شرح صحيح مسلم، للنووي (15/ 18).