معنای حدیث: در آخر الزمان رویای مومن راست و درست و مطابق با واقع است؛ چنانکه خوابش از چیزی خبر می دهد که رخ داده یا بزودی رخ می دهد و چنین می شود. چنین رویایی در راست و درست بودن مدلول آن، همچون وحی ای است که بر پیامبران نازل می شده است. و اینکه فرمود: «خواب مؤمن بخشی از چهل و شش بخش نبوت است»، یعنی خواب مومن از این جهت که با اخباری از غیب همراه است، بخشی از بخش های علم نبوت می باشد. نبوت به پایان رسیده اما علم آن باقی مانده است. و عدد چهل و شش از این جهت ذکر شده که عمر رسول الله صلی الله علیه وسلم در اکثر روایات صحیح، شصت و سه سال ذکر شده است که مدت نبوت ایشان از این مقدار، بیست و سه سال بوده است؛ چون رسول الله صلی الله علیه وسلم در چهل سالگی به پیامبری مبعوث شد و قبل از بعثت مدت شش ماه خواب های خوب می دید. خواب هایی همچون روشنیِ صبحِ واضح و آشکار؛ و سپس جبریل را در بیداری می بیند؛ بنابراین چون مدت وحی در خواب که شش ماه بوده، نسبت آن با مدت نبوت که بیست و سه سال بوده سنجیده شود، در این صورت شش ماه نصف جزئی از بیست و سه جزء و یک جزء از چهل و شش جزء می شود. و اینکه فرمود: «أصْدَقُكُم رُؤْيَا، أصْدُقكُم حَديثًا»: «کسی از شما که خوابش راست تر است، راستگوتر است». یعنی زمانی که انسان در سخن گفتن راستگو باشد و به الله متعال نزدیک، رویای وی غالبا به راستی و درستی نزدیک تر است؛ و به همین دلیل در حدیث بخاری چنین آمده است: «الرُّؤْيَا الحَسَنَةُ، مِنَ الرَّجُلِ الصالح»: «خواب خوب را فرد نيکوکار می بيند». اما کسی که در سخن گفتن راستگو نباشد و مرتکب گناهان آشکار و پنهان گردد، غالبا خواب های وی از نوع بازی های شیطان می باشد. ابن قیم رحمه الله می گوید: هرکس می خواهد خواب و رویای راست و درست ببیند، باید صادق و راستگو باشد و از مال حلال تغذیه کند و مراقب امر و نهی الهی باشد و با طهارت کامل و رو به قبله بخوابد و همواره به ذکر الله مشغول باشد تا خواب بر وی غلبه کند، در این صورت خواب و رویای وی دروغ نمی شود.
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين لسليم الهلالي، ط1، دار ابن الجوزي، الدمام، 1415ه. دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين لمحمد علي بن محمد بن علان، ط4، اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة، بيروت، 1425ه. رياض الصالحين للنووي، ط1، تحقيق: ماهر ياسين الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، 1428 هـ. رياض الصالحين، ط4، تحقيق: عصام هادي، وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامية القطرية، دار الريان، بيروت، 1428هـ. شرح رياض الصالحين للشيخ ابن عثيمين، دار الوطن للنشر، الرياض، 1426هـ. صحيح البخاري، ط1، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422ه. صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين لمجموعة من الباحثين، ط14، مؤسسة الرسالة، 1407هـ. سلسلة الأحاديث الصحيحة وشيء من فقهها وفوائدها للألباني، مكتبة المعارف، ط1، الرياض، 1422ه. مدارج السالكين بين منازل إياك نعبد وإياك نستعين لابن قيم الجوزية ، تحقيق: محمد المعتصم بالله البغدادي، ط3، دار الكتاب العربي، بيروت، 1416 ه. عون المعبود شرح سنن أبي داود، ومعه حاشية ابن القيم: تهذيب سنن أبي داود وإيضاح علله ومشكلاته للعظيم آبادي ط3، دار الكتب العلمية، بيروت، 1415 هـ.