عَن أَبي عَبْدِ اللهِ الْجَدَلِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ عَائِشَةَ أُمِّ المؤْمنينَ رَضيَ اللهُ عنها عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ: لَمْ يَكُنْ فَاحِشًا وَلَا مُتَفَحِّشًا وَلَا صَخَّابًا فِي الْأَسْوَاقِ، وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَصْفَحُ.
از ابوعبدالله جَدَلی روایت است که گفت: از عایشه ام‌المؤمنین رضی الله عنها دربارهٔ اخلاق رسول خدا صلی الله علیه و سلم پرسیدم، پس فرمود: ایشان نه زشت‌گو بودند و نه به زشت‌گویی تظاهر می‌کردند و نه در بازارها اهل داد و فریاد بودند، و بدی را با بدی پاسخ نمی‌دادند، بلکه عفو و گذشت می‌کردند.
به روایت ترمذی و احمددرجهصحیح است
شرح
از ام‌المؤمنین عایشه رضی الله عنها دربارهٔ اخلاق پیامبر صلی الله علیه و سلم پرسیده شد، پس گفت: در طبع ایشان زشتی و قبح در گفتار و کردارشان نبود، و به زشت‌گویی تظاهر نمی‌کردند و قصد آن را نداشتند، و اهل داد و فریاد نبودند که در بازارها صدایشان را بلند کنند، و بدی را با بدی پاسخ نمی‌دادند؛ بلکه با نیکی پاسخ می‌دادند و در باطن عفو می‌کردند و در ظاهر از آن روی برمی‌گرداندند و چشم‌پوشی می‌کردند.
فواید
- بیان آنچه پیامبر صلی الله علیه و سلم بر آن بودند از اخلاق والا و دوری از اخلاق ناپسند.
- تشویق به انجام اخلاق نیکو و دوری از اخلاق بد.
- ناپسند بودن سخن گفتن با کلمات زشت و کلام قبیح.
- ناپسند بودن بلند کردن صدا بر مردم و فریاد زدن بر آنان.
- تشویق به پاسخ بدی را با نیکی و عفو و گذشت دادن.
مرجع
سنن الترمذي (3/ 543) (2016). مسند أحمد (42/ 256) (25417). فتح الباري شرح صحيح البخاري، لابن حجر(6/ 575). إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري، القسطلاني (9/ 30). معجم اللغة العربية المعاصرة (2/ 1629). مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، لعلي القاري (9/ 3717).