حلال يا حرام بودن انواع حيوانات و پرندگان

رسول الله صلی الله علیه وسلم به همراه اصحابش در سفر بودند؛ و چه بسا در منطقه مر الظهران توقف کرده اند؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم در سال فتح مکه به همراه اصحاب در این مکان توقف می کنند؛ خرگوشی را می بینند و برخی از اصحاب برای گرفتنش به دنبال آن می دوند و تلاش می کنند، اما خسته می شوند و انس رضی الله عنه آن را می گیرد؛ انس بن مالک رضی الله عنه در این زمان، در آغاز جوانی بوده است؛ پس خرگوش را می گیرد و آن را نزد شوهر مادرش یعنی ابوطلحه رضی الله عنه می آورد؛ و ابوطلحه آن را ذبح نموده و بخشی از آن، شامل دو رانش را به رسول الله صلی الله علیه وسلم هدیه می دهد؛ و رسول الله صلی الله علیه وسلم آن را می پذیرد و از آن می خورد.

صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ. الإلمام بشرح عمدة الأحكام، إسماعيل بن محمد الأنصاري، دار الفكر، دمشق، الطبعة: الأولى 1381هـ. تأسيس الأحكام، أحمد بن يحيى النجمي، دار علماء السلف، الطبعة: الثانية 1414هـ. تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق: محمد صبحي حلاق، مكتبة الصحابة، الأمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة: العاشرة 1426هـ. عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، دار الثقافة العربية، دمشق، بيروت، مؤسسة قرطبة، الطبعة: الثانية 1408هـ.

ام حفید (هُزَیلَه) دختر حارث با هدایایی که در میان آنها ضب (نوعی سوسمار) هم می باشد به دیدار خواهرش میمونه می رود؛ برای این نهار پسرانِ خواهرانِ میمونه حضور دارند؛ خالد بن ولید پسر خواهر میمونه بود و میمونه خاله ی وی می شد. و همچنین میمونه خاله ی عبدالله بن عباس و فضل بن عباس بود. زمانی که نهار آماده شده و در سفره گذاشته می شود و رسول الله صلی الله علیه وسلم دستش را دراز می کند تا از آن برداشته و میل کند، یکی از زنان حاضر در خانه به ایشان خبر می دهد که قصد خوردن چه غذایی را دارد. و به ایشان گفته می شود: غذای تدارک دیده شده، گوشت ضب است؛ بنابراین رسول الله صلی الله علیه وسلم دستش را می کشد و از آن چیزی نمی خورد. سپس خالد از ایشان می پرسد: ای رسول خدا، آیا گوشتش حرام است؟ می فرماید: «خیر؛ اما در سرزمین قوم من نبود و آن را نمی پسندم». خالد می گوید: آن را به سوی خود کشانده و درحالی شروع به خوردنش کردم که رسول الله صلی الله علیه وسلم نگاه می کرد.

الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري، ط دار الفكر، بدمشق الطبعة الأولى1381هـ. صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422هـ. صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1423هـ. عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، ط2، دار الثقافة العربية، دمشق ، بيروت، مؤسسة قرطبة، 1408هـ. تأسيس الأحكام للنجمي، ط2، دار علماء السلف، 1414هـ. تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الأمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426هـ.

زَهْدَم بن مُضَرِّب جَرْمی روایت می کند که وی به همراه عده ای نزد ابوموسی اشعری رضی الله عنه بودند که ایشان درخواست پهن شدن سفره می کند و سفره پهن می شود و گوشت مرغ بر آن گذاشته می شود. در این میان مردی از بَنِی تَيم الله وارد می شود که پوستی سرخ رنگ دارد و از این جهت شبیه غیر عرب ها می باشد و ابوموسی او را برای خوردن از گوشت مرغ دعوت می کند؛ اما او در خوردن گوشت مرغ تردید می کند و از خوردن آن ابا می ورزد؛ بنابراین ابوموسی رضی الله عنه برای او توضیح می دهد و می گوید: من رسول الله صلی الله علیه وسلم را دیدم که از آن می خورد.

-صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422ه. -صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1423هـ. -عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، ط2، دار الثقافة العربية، دمشق ، بيروت، مؤسسة قرطبة، 1408 هـ. -تأسيس الأحكام للنجمي، ط2، دار علماء السلف، 1414هـ. -تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الأمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426هـ.

الله متعال در هفت غزوه، ملخ را روزی اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم نمود چون قوت و غذای دیگری برای خوردن نداشتند چنانکه در غزوه ای دیگر نوعی ماهی به نام عنبر از دریا خارج نمود و روزی شان نمود و از آن خوردند.

- صحيح البخاري، دار طوق النجاة، ط 1422هـ. - صحيح مسلم، ط دار إحياء التراث العربي، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي. - خلاصة الكلام، فيصل آل مبارك ط. الثانية 1412هـ. - الإفهام لابن باز، ط مؤسسة الجريسي تحقيق سعيد القحطاني. - تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام، ط. دار الميمان، 1426هـ. - تأسيس الأحكام للنجمي، ط دار المنهاج، 1427هـ.

اسماء دختر ابوبکر صدیق رضی الله عنهما خبر می دهد که آنها در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم اسبی را ذبخ نمودند و از آن خوردند؛ و این بیانگر جواز خوردن گوشت اسب می باشد؛ و نباید کسی به این دلیل که در آیه سوره ی نحل، ذکر اسب مقرون به الاغ و قاطر آمده، از خوردن آن منع کند؛ آنجا که می فرماید: (وَالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً وَيَخْلُقُ مَا لا تَعْلَمُونَ) [النحل: 8] «و اسبان و قاطِران و خران را [نیز آفرید] تا بر آنها سوار شوید و [نیز برای تان مایۀ] تجمل [است] و چیزهایی می آفریند که نمی دانید».

1- صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ. 2- صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ. 3- خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام، فيصل بن عبد العزيز المبارك، الطبعة: الثانية 1412هـ، 1992م. 4- الإفهام في شرح عمدة الأحكام، لابن باز، تحقيق: سعيد القحطاني، مؤسسة عبد العزيز بن باز الخيرية، الرياض، الطبعة: الأولى 1435هـ. 5- الإلمام بشرح عمدة الأحكام، إسماعيل بن محمد الأنصاري، دار الفكر، دمشق، الطبعة: الأولى 1381هـ. 6- تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، دار الميمان، الطبعة: الأولى 1426هـ، 2005م. 7- تأسيس الأحكام، أحمد بن يحيى النجمي، دار المنهاج، الطبعة: 1427هـ.

جابر بن عبدالله رضی الله عنهما خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم از خوردن گوشت خر اهلی نهی نمود و به خوردن گوشت اسب و خر وحشی اجازه داد و آن را مباح شمرد؛ و عبدالله بن ابی اوفی رضی الله عنهما خبر می دهد که در ایام فتح خیبر با گرسنگی مواجه شدند و چون خیبر فتح شد از خرهای آن ذبح نمودند و گوشت آنها را طبخ نمودند اما رسول الله صلی الله علیه وسلم آنها را به سرنگون کردن دیگ ها و نخوردن از گوشت آنها امر نمود.

1- صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ. 2- صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ. 3- تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق: محمد صبحي حلاق، مكتبة الصحابة، الأمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة: العاشرة 1426 هـ. 4- تأسيس الأحكام، أحمد بن يحيى النجمي، دار المنهاج، القاهرة، الطبعة: الأولى 1427هـ.

جابر بن عبدالله ـ رضی الله عنهما ـ از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ می‌شنود که در سال فتح مکه در مکه می‌فرماید: «همانا الله و پیامبرش خرید و فروش مسکرات و مردار و خوک و بت‌ها را حرام کرده‌اند». می‌گویند: یا رسول الله، آیا حلال است که پی و چربی مردار را بفروشیم؟ زیرا با این چربی کشتی‌ها را پی‌اندود می‌کنند و چرم را چرب می‌کنند و مردم با آن چراغ‌های‌شان را روشن می‌کنند. فرمود: خیر، فروش آن حرام است. سپس رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ در این هنگام می‌فرماید: الله یهودیان را هلاک کرد و نفرین نمود، زیرا وقتی الله پیه دام‌ها را بر آنان حرام ساخت، آن را ذوب کردند و سپس فروختند و بهایش را خوردند.

1. نووی می‌گوید: «مسلمانان بر تحریم خرید و فروش مردار و مسکرات و خوک اجماع کرده‌اند».
2. قاضی عیاض می‌گوید: «حدیث مذکور بیانگر این است که هرآنچه خوردن و استفاده از آن جایز نیست، فروش آن نیز جایز نیست و پولش حلال نیست، چنانکه دربارهٔ پیهٔ یاد شده در این حدیث آمده است».
3. ابن حجر می‌گوید: «سیاق حدیث همان معنایی را تقویت می‌کند که اکثر [علما] برداشت کرده‌اند؛ اینکه منظور از «حرام بودن» فروش موارد مذکور است و نه استفاده از آنها».
4. هر حیله‌ای که با آن حرام حلال شود باطل است.
5. نووی می‌گوید: «علما گفته‌اند: در عموم تحریم فروش مردار این نیز وارد است که فروش جسد کافر، اگر [در جنگ] کشته شود و کافران خواستار خرید جسد او یا دادن چیزی در مقابل آن باشند حرام است. در حدیث آمده که مسلمانان نوفل بن عبدالله مخزومی را در روز خندق کشتند، پس کفار برای تحویل جسدش ده هزار درهم به پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ پیشنهاد کردند که ایشان آن را نگرفت و جسد را به آنان تحویل دادند.

صحيح البخاري (3/ 84) (2236). صحيح مسلم (3/ 1207) (1581). التحفة الربانية في شرح الأربعين حديثًا النووية، (ص97). فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى- اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء (22/ 506). الشرح الممتع على زاد المستقنع، لابن عثيمين (1/ 71). كشف اللثام شرح عمدة الأحكام، لمحمد السفاريني الحنبلي (4/ 557). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص479).

رسول الله صلی الله علیه وسلم سریه ای را به امارت ابوعبیده به سوی قافله ی قریش می فرستد تا گندم و غذای آنها را بگیرند؛ و به آنها ظرف پوستینی از خرما می دهد که امیر آنها به هریک از افراد حاضر در این دسته ی نظامی یک خرما می دهد، چون توشه ی آنها در این سفر اندک است. و به همین دلیل صحابه آن را مکیده و پس از آن آب می نوشیدند و با عصاهای شان برگ های درختان را می ریختند تا هم شتران از آنها بخورند و هم آنها را خیس می کردند تا نرم شوند و خود از آنها استفاده کنند. اما زمانی که به ساحل دریا می رسند، چیزی مانند تپه ای شنی می بینند و چون نزدیک تر می روند متوجه می شوند ماهی بزرگی به نام عنبر است؛ در ابتدا امیرشان ابوعبیده آنها را از خوردن آن نهی می کند چون مردار است و به نص قرآن مردار حرام است؛ سپس اجتهاد خود را تغییر می دهد و به آنها اجازه می دهد از آن بخورند؛ چون خوردن مردار در حال ضرورت جایز است به ویژه زمانی که در سفری عبادی هستند. و از طرفی نمی دانستند که مردار دریا حلال است. بنابراین به حالت ضرورت استناد نموده و از آن می خورند و مقداری از آن را با خود به مدینه می آورند و رسول الله صلی الله علیه وسلم را در جریان ماجرا قرار می دهند که آنها را تایید می کند و از گوشت همراه آنها می خورد.

المسند الصحيح (صحيح مسلم), تأليف: مسلم بن حجاج النيسابوري, تحقيق: محمد فؤاد عبدالباقي, دار إحياء التراث العربي. رياض الصالحين، النووي، تعليق وتحقيق: الدكتور ماهر ياسين الفحل -الناشر: دار ابن كثير للطباعة والنشر والتوزيع، دمشق - بيروت-الطبعة: الأولى، 1428 هـ - 2007 م. بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين, تأليف: سليم بن عيد الهلالي, دار ابن الجوزي. دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين, تأليف: محمد علي بن محمد البكري الصديقي, عناية: خليل مأمون شيحا, الناشر: دار المعرفة, ط 4 عام 1425ه.