Size Cennet ahalisinin kimler olduğunu haber vereyim mi? İnsanlar tarafından aciz görülen, zayıf kimselerdir. Onlardan biri Allah'a yemin etse, Allah onun yeminini doğru çıkarır. Size Cehennem ahalisinin de kimler olduğunu haber vereyim mi? Katı yürekli, iri gövdesiyle kasıla kasıla yürüyen, kibirli kimselerdir

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- Cennet ve Cehennem ahalisinin bazı özelliklerini haber vermiştir. Cennet ehlinin çoğunluğu: 'Her zayıf ve güçsüz görülen kimsedir.' Yani: Allah Teâlâ’ya karşı boyun eğen, O’na tevazu gösteren, nefsini O’nun için alçaltan kişilerdir. Hatta bazı insanlar onları güçsüz görür ve küçümser. Fakat Allah için böyle tevazu gösteren o kimse, Allah’ın keremini umarak O’nun adına bir yemin etse, Allah mutlaka onun yeminini boşa çıkarmaz; istediğini gerçekleştirir, duasını kabul eder. Cehennem ehlinin çoğu ise şu kimselerdir: “Utul” yani kaba, katı kalpli, aşırı sert ve çokça tartışan; yahut hayra boyun eğmeyen, edepsiz ve kötü sözlü kişi. “Cevvâz” ise kibirli, obur, iri yapılı, yürüyüşünde böbürlenen ve kötü ahlâklı kimse demektir. “Müstekbir” de hakkı reddeden ve insanları küçümseyen kişidir.

1. Cennet ahalisinin vasıflanmaya teşvik edilmiş, Cehennem ahalisinin sıfatlarından da sakındırılmıştır.
2. Tevazu; Allah Azze ve Celle’ye karşı, O’nun emir ve yasaklarına boyun eğip itaat etmekle olur. İnsanlara karşı tevazu ise onlara karşı kibirlenmemekle gerçekleşir.
3. İbn Hacer -rahimehullah- şöyle demiştir: Cennet ehlinin çoğunluğunun bu kimseler olduğunu, Cehennem ehlinin çoğunluğunu da diğer grubun oluşturduğu beyan edilmiştir. Yoksa her iki taraf için de tam bir kapsama kastedilmemiştir.

صحيح البخاري (6/ 159) (4918). صحيح مسلم (4/ 2190) (2853). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (5/ 5). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (3/ 47). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 340). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 264).