Sünnetin Önemi ve Değeri

Şüphesiz ki Allah Teâlâ adına söylenmiş en büyük yalanlardan bir tanesi kişinin kendisini gerçek babasından başka birisine ya da birisinin onu babasından başka birisine nispet edip, onun da bunu ikrar etmesidir. İşte bu en kötü yalanlardan biridir. Yine Allah Teâlâ katında yalanın en kötü ve en büyüğünden birisi de rüyasında görmediği halde bir şeyi rüyasında gördüğünü iddia etmesidir. Aynı zamanda Allah Teâlâ'nın katında yalanın en şiddetlisi ve en büyüğü Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in söylemediği, yapmadığı ve ikrar etmediği halde bir şeyi ona nispet etmesidir.

- صحيح البخاري، للإمام محمد بن إسماعيل البخاري، تحقيق محمد الناصر، دار طوق النجاة. - بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين؛ تأليف سليم الهلالي، دار ابن الجوزي- الطبعة الأولى1418ه. - نزهة المتقين شرح رياض الصالحين؛ تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة-بيروت، الطبعة الرابعة عشرة، 1407هـ. - كنوز رياض الصالحين»، لحمد بن ناصر العمار، دار كنوز إشبيليا- الطبعة الأولى1430ه. - دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، لمحمد علي بن محمد بن علان بن إبراهيم البكري الصديقي الشافعي اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة . - شرح رياض الصالحين؛ للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ.

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- bir ayet ya da bir hadis dahi olsa kendisinden Kur'an ve sünnetteki ilmin aktarılmasını emretmiştir. Ancak bu aktardığı ya da davet ettiği şeyi biliyor olması gerekir. Sonra Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- bizim dinimizin hükümlerine muhalefet etmediği sürece İsrailoğullarının ibretli kıssalarının anlatılmasında bir sakınca olmadığını açıklamıştır. Sonra kendisi adına yalan isnat edilmesini yasaklamıştır. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- kendisi adına kasıtlı yalan uyduran kimsenin Cehennem'deki yerine hazırlanması gerektiğini beyan etmiştir.

1. Allah'ın dinini tebliğ etmek teşvik edilmiştir. Kişinin az da olsa ezberlediği ve anladığı şeyi insanlara ulaştırması gerekir.
2. Yüce Allah'a hakkıyla ibadet edebilmek ve doğru bir şekilde dini tebliğ edebilmek için şeri ilim talep etmek farzdır.
3. Hadiste aktarılan şiddetli tehdide maruz kalmamak için herhangi bir sözü yayıp tebliğ etmeden önce doğruluğunun teyit edilmesi farzdır.
4. Yalana düşmemek için doğru sözlü olmak ve temkinli konuşmak teşvik edilmiştir. Özellikle de Allah -Azze ve Celle-'nin dininde doğru sözlü olmak gerekir.

صحيح البخاري (4/ 170) (3461). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 464). نزهة المتقين، لمصطفى الخن وغيره (2/ 951). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 429).

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, kendisine ait olmayan bir hadisi bilerek, zannederek veya büyük ihtimalle yalan olduğunu düşünerek nakleden kimsenin, bu yalanı uyduran kişiyle aynı suça ortak olduğunu haber vermektedir.

1. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'den rivayet edilen hadislerin doğruluğunu araştırmak ve rivayet etmeden önce sahihliğinden emin olmak gerekmektedir.
2. Yalan sıfatı, yalanı uyduran kişiye olduğu gibi, onu başkalarına aktarıp yayan kişiye de nispet edilir.
3. Uydurma olduğu bilinen veya büyük ihtimalle uydurma olduğu düşünülen bir hadisi, bundan sakındırmak amacı dışında rivayet etmek haramdır.

صحيح مسلم (1/ 8).

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, bir grubun oturduğu bir mecliste içlerinden birinin arkasına yaslanarak Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in bir hadisi kendisine ulaştığında: "Dinimizle ilgili hususlarda bizimle sizin aranızı ayıran Kur'an-ı Kerim'dir ve o bize yeter. Onda bir helal bulursak amel ederiz, onda bir haram bulursak ondan uzak dururuz." diyeceği zamanın yakın olduğunu haber vermiştir. Sonra Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- sünnetinde haram kıldığı ve yasakladığı her şeyin Allah'ın kitabında yasakladığına benzer bir hükmü olduğunu açıklamıştır. Çünkü Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-, Rabbinin kendisine haber verdiği şeyleri aktarmaktadır.

1. Kur'an-ı Kerim'e hürmet edildiği gibi sünnete de hürmet edilir ve verdiği hükümler ile amel edilir.
2. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e itaat etmek Yüce Allah'a itaat etmektir, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e isyan etmek Yüce Allah'a isyan etmektir.
3. Sünnetin hüccet olduğuna bir delil, sünnetleri reddeden ve inkâr edenlere bir reddiyedir.
4. Sünnetten yüz çeviren ve Kur'an-ı Kerim bana yeter iddiasında bulunan kişi, hakikatte Kur'an ve sünnetten yüz çeviren, Kur'an'a uyduğu iddiasında yalancı olan kimsedir.
5. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in peygamberliğinin delillerinden birisi de; gelecekte olacak bir şeyden haber vermesidir ve haber verdiği gibi de olmuştur.

سنن أبي داود (7/ 13) (4604)، سنن الترمذي (4/ 399) (2664)، سنن ابن ماجه (1/ 9) (12)، نخب الأفكار في تنقيح مباني الأخبار في شرح معاني الآثار (13/ 154).

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- kendisine söz ya da amel nispet ederek bilerek yalan uyduran kimsenin, bu yalanından dolayı Cehennem'de yeri olacağını açıklamıştır.

1. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- adına bilerek kasıtlı yalan uydurmak Cehennem'e girme sebebidir.
2. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- adına yalan uydurmak başkası adına yalan uydurmak gibi değildir. Çünkü bunun din ve dünya adına getireceği büyük kötülükler vardır.
3. Hadislerin, Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'e nispet edilmeden önce sahih olup olmadığı teyit edilip emin olmadan aktarılması yasaklanmıştır.

صحيح البخاري (1/ 33) (110)، صحيح مسلم (1/ 10) (3)، إكمال المعلم (1/111)، شرح النووي على مسلم (1/65)، المفهم (1/32)، عمدة القاري شرح صحيح البخاري (2/ 151)، شرح مقدمة سنن ابن ماجه (5/ 8).

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- ashabına gözleri yaşartan, kalpleri ürperten çok tesirli bir vaaz verdi. Sahabeler: Çok tesirli bir vaaz vermesini gördükten sonra Ey Allah’ın Rasûlü! Bu öğüt, sanki ayrılmak üzere olan birinin öğüdüne benziyor diyerek ondan sonra sımsıkı sarılacakları bir öğüt vermesini istediler. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem: Allah -Azze ve Celle-'ye karşı takvalı olmanızı tavsiye ediyorum dedi. Bu da farzları yerine getirip haramları terk ederek olur. Dinleyip itaat edin; yani yöneticiler kastedilmiştir. Şayet bir köle başınıza emir tayin edilse ya da yönetimi ele geçirse; yani en alt sınıftan birisi başınıza yönetici olursa fitneyi harekete geçirmeme adına onu küçümseyip reddetmeyin ve ona itaat edin. Şüphesiz aranızdan yaşayanlar çok ihtilaflar görecektir. Sonra onlara bu ihtilaftan kurtulmanın yolunu açıklamıştır. O da Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in sünnetine ve kendisinden sonra gelen hidayet üzere olan Hulefâi Râşidinin Ebû Bekir Sıddık, Ömer b. Hattâb, Osman b. Affân ve Ali b. Ebî Talip -radıyallahu anhum- sünnetine sarılmak ve sünnete azı dişleriyle -arka azı dişleriyle- sarılmakla kastedilen sünnete bağlı kalmak ve tutunmaktır: Onları dinde sonradan çıkartılıp uydurulan bidatlere karşı uyarmıştır. Çünkü her bidat sapıklıktır.

1. Sünnete sımsıkı sarılıp tabi olmanın önemi ifade edilmiştir.
2. Vaaz vermeye ve kalpleri yumuşatmaya özen gösterilmelidir.
3. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'den sonra gelen hidayet üzere olan dört Raşid Halife'nin sünnetine tabi olmak emredilmiştir. Onlar Ebû Bekir, Ömer, Osman ve Ali -radıyallahu anhum-'dur.
4. Dinde bidat çıkarmak yasaklanmıştır. Çünkü her bidat sapıklıktır.
5. Günah olmayan hususlarda Müminlerin yönetimini üstlenen yöneticileri dinleyip itaat etmek gerekir.
6. Her durum ve zamanda Allah -Azze ve Celle-'ye karşı takvalı olmanın önemi ifade edilmiştir.
7. Bu ümmette ihtilaf gerçekleşecektir. Bu gerçekleştiğinde Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in ve Raşit Halifelerin sünnetine dönmek gerekir.

الأربعون النووية (ص: 89) (ح28)، سنن أبي داود (7/ 16) (4607)، سنن الترمذي (4/ 408) (2676)، سنن ابن ماجه (1/ 28) (42)، مسند أحمد (28/ 367) (17142)، تحفة الأحوذي (7/ 366)، عون المعبود وحاشية ابن القيم (12/ 235)، شرح الأربعين النووية للعثيمين (ص: 278).

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- ahir zamanda yalan uyduracak, kendilerinden önce kimsenin söylemediğini söyleyecek, yalan ve uydurma hadis rivayet edecek kişilerin çıkacağını haber vermiştir. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- onlardan uzak durup onlarla oturmamayı ve onların sözünü dinlememeyi emretmiştir. Yoksa bu uydurma sözler insanların zihnine yerleşir de, biz de bundan kurtulamayız.

1. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in ümmetinin başına gelecekleri haber vermesi ve bunların anlattığı gibi çıkması peygamberlik alametlerinden birisidir.
2. İslam dini ve Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in adına yalan uyduran kimselerden uzak durmak ve sözlerine itibar etmemek gerekir.
3. Hadislerin sahihliği ve ispatı teyit edilmedikçe kabul edilip yayılması yasaklanmıştır.

صحيح مسلم (1/ 12) (6)، قرة عين المحتاج في شرح مقدمة صحيح مسلم بن الحجاج (2/ 8).

Abdullah b. Amr -radıyallahu anhuma- şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'den duyduğum her şeyi yazıyordum ki, yazdıklarımı kolay ezberleyeyim. Kureyşli bazı kimseler bunu yapmamı bana yasakladı. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bir beşerdir, sakin ve öfkeli anında konuşur ve hata edebilir dediler. Bunu duyunca ben de yazmayı bıraktım. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'e onların dediği şeyi haber verdiğimde, parmağı ile ağzını işaret ederek şöyle dedi: Yaz, nefsim elinde olan Allah'a yemin olsun ki, her durumda kızgın olduğumda da sakin olduğumda da ağzımdan sadece hak söz çıkar. Allah Teâlâ, peygamberi hakkında şöyle buyurmuştur: {O kendi hevasından konuşmaz. Ancak kendisine vahyedileni söyler.} [Necm Suresi: 3-4].

1. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- ister sakin olsun, ister öfkeli olsun, Allah -Azze ve Celle-'den tebliğ ettiği şeylerde masumdur.
2. Sahabeler -radıyallahu anhum- sünneti ezberleme ve aktarma hususunda hırslı oldukları aktarılmıştır.
3. Bir şeyi vurgulamak gibi yemin etmeyi gerektirmeyen şeyler hakkında yemin etmek caizdir.
4. İlmin korunmasındaki en büyük sebeplerden birisi de yazılmasıdır.

سنن أبي داود (5/ 489) (3646)، شرح سنن أبي داود للعباد (412/ 21).