Ali -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- bir seriyye gönderdi ve başlarına Ensar’dan bir adamı komutan tayin etti. Onlara da ona itaat etmelerini emretti. Fakat komutan bir şeye öfkelendi ve: Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- size bana itaat etmenizi emretmedi mi?” dedi. Onlar: “Evet, emretti.” dediler. Bunun üzerine: “Öyleyse benim için odun toplayın.” dedi. Onlar da odun topladılar. Sonra: “Bir ateş yakın.” dedi. Onlar da ateş yaktılar. Komutan: “İçine girin!” dedi. Bunun üzerine girmeye niyetlendiler. Ancak bazıları diğerlerini tutuyor ve: “Biz ateşten kaçarak Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'e sığındık!” diyorlardı. Bu şekilde devam ettiler; nihayet ateş söndü ve komutanın öfkesi geçti. Bu olay Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'e ulaşınca şöyle buyurdu:«Eğer ateşe girselerdi, Kıyamet Günü'ne kadar ondan çıkamazlardı. İtaat ancak mâruf olan hususlardadır.»
Muttefekun aleyhDereceSahih Hadis
Açıklama
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- bir ordu gönderdi ve başlarına Ensar’dan bir adamı komutan tayin etti. Onlara da ona itaat etmelerini emretti. Bunun üzerine komutan onlara öfkelendi ve şöyle dedi: Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- size bana itaat etmenizi emretmedi mi? Onlar: “Evet, emretti.” dediler. Komutan: “Öyleyse size odun toplamanızı, ardından bir ateş yakmanızı ve sonra da o ateşin içine girmenizi emrediyorum.” dedi. Onlar da odun topladılar ve ateşi yaktılar. Ateşe girmek istediklerinde birbirlerine bakmaya başladılar ve: Biz Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in peşinden ancak ateşten kurtulmak için gittik; şimdi ateşe mi gireceğiz?” dediler. Onlar bu şekilde tereddüt ederken ateşin alevleri söndü ve komutanın öfkesi geçti. Bu olay Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'e haber verilince şöyle buyurdu: Eğer ona itaat edip yaktıkları ateşe girselerdi, o ateşte azap görür ve dünya hayatı boyunca oradan çıkamazlardı. Yaratıcı’ya isyan hususunda hiçbir mahlûka itaat edilmez. İtaat ancak mâruf olan hususlarda gerekir; isyan olan hususlarda ise itaat edilmez.
Faydalar
İtaatin ancak mâruf (dine ve şeriata uygun) olan hususlarda olacağı; emreden kimse, kendisine itaat edilmesi gereken bir kişi olsa bile, günah olan bir konuda ona itaat edilmeyeceği açıklanmaktadır.
Günah işleyen, fakat tevhid üzere bulunan kimse ateşle tehdit edilmiştir; ancak Allah dilerse onu bağışlayabilir.
Savaşa çıkarken bir emir/komutan tayin edilmesinin meşru olduğu gibi, yolculuk sırasında da bir emir tayin edilmesi meşrudur.
Kaynakça
صحيح البخاري (5/ 161) (4340).
صحيح مسلم (3/ 1469) (1840).
إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري (10/ 220).
Buradaki her hadis, derece, açıklama ve fayda, HadeethEnc.com’un yayımladığı şekliyle, yeniden yayım şartlarına uygun olarak gösterilir. Derece, hükmü vereni belirtmez. Çeviriler ve açıklamalar yazarlarına aittir ve bazıları hüküm bildirir; Sabīl’in inceleyenleri bunları gözden geçirmemiştir. Asıl metin Arapça hadistir. Kaynak: HadeethEnc.com