Ali b. Ebû Tâlib -radıyallahu anh- içtihat ederek, İslâm’dan dönen zındık bir topluluğu ateşte yakarak cezalandırdı. Bu olay Abdullah b. Abbâs -radıyallahu anhumâ-’ya ulaşınca, onların öldürülmesi konusunda Ali’yi destekledi; ancak ateşte yakılmalarını tasvip etmedi ve bunu reddetti. İbn Abbâs -radıyallahu anh- şöyle demiştir: Ben onun yerinde olsaydım, onları ateşte yakmazdım. Çünkü Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-, ateşle azap etmeyeceğini; ateşin Rabbi olan Allah’tan başka hiç kimsenin ateşle azap edemeyeceğini açıklamıştır. Ancak onları öldürmek yeterlidir. Nitekim Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: İslâm’dan dönen ve dinini başka bir dinle değiştiren kimseyi öldürün.
- Âlimlerin ittifakıyla, İslam dininden dönenlerin öldürülmesi farzdır. Ancak bu hüküm, gerekli şartların gerçekleşmesine bağlıdır ve bu cezayı yalnızca yönetici veya yetkili hâkim uygular.
- Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in “Kim dinini değiştirirse onu öldürün” sözü, İslam'dan dönen herkesi öldürmek anlamına gelir; bu, erkekler ve kadınlar için genel bir hükümdür.
- Mürtedin irtidat hâli üzere bırakılmaması, aksine İslâm’a dönmeye davet edilmesi gerekir. Eğer İslâm’a dönmeyi kabul etmezse öldürülür.
- Bu hadiste, ateşle azap etmenin yasaklandığı ve had cezalarının ateş kullanılarak uygulanamayacağı ifade edilmektedir.
- İbn Abbâs -radıyallahu anhuma-'nın fazileti ve Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in hadislerine dair engin bilgi ve anlayışı ifade edilmiştir.
- Bu hadiste, muhalif görüşte olan kimseyi eleştirirken gözetilmesi gereken edep öğretilmektedir.
صحيح البخاري (4/ 61) (3017). عمدة القاري شرح صحيح البخاري، لبدر الدين العيني (14/ 264). منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (8/ 364). توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام، لعبد الله البسام (6/ 204). فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (5/ 218). الإفصاح عن معاني الصحاح، لابن هبيرة (3/ 190). التوضيح لشرح الجامع الصحيح، لابن الملقن (18/ 58). نيل الأوطار، للشوكاني (7/ 225).