Tsallaka zuwa abin da ke ciki
Hadisai tare da sharhi

KARAMOMIN WALIYYAI

Hadisai 3

Ba'a tava samun wanda yayi magana ba yana zanin goyo sai Mutane Uku

عن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «لم يتكلَّم في المهد إلا ثلاثة: عيسى ابن مريم، وصاحب جرَيج، وكان جُريج رجلًا عابِدا، فاتخذ صَوْمَعَة فكان فيها، فأتته أمه وهو يصلي، فقالت: يا جريج، فقال: يا رَبِّ أُمِّي وصلاتي فأقبل على صلاته فانْصَرفت. فلمَّا كان من الغَدِ أتَتْهُ وهو يصلي، فقالت: يا جُريج، فقال: أي رَبِّ أمِّي وصلاتي، فأقبل على صلاته، فلمَّا كان من الغَدِ أتَتْهُ وهو يصلي، فقالت: يا جُريج، فقال: أي رَبِّ أمِّي وصلاتي، فأقبل على صلاته، فقالت: اللَّهُمَّ لاَ تُمِتْهُ حتى يَنظر إلى وجوه المُومِسَاتِ. فتذاكر بَنُو إسرائيل جُريجا وعبادته، وكانت امرأة بَغِيٌّ يُتَمَثَّلُ بحُسنها، فقالت: إن شِئتم لأَفْتِنَنَّهُ، فتَعرَّضت له، فلم يَلتَفت إليها، فأتت راعِيا كان يَأوِي إلى صَوْمَعَتِهِ، فَأَمْكَنَتْه من نَفسِها فوقع عليها، فحملت، فلمَّا ولدت، قالت: هو من جُريج، فَأتَوْهُ فَاسْتَنْزَلُوهُ وهدَمُوا صَومَعتَه، وجَعَلوا يَضربونه، فقال: ما شَأنُكم؟ قالوا: زَنَيْتَ بهذه البَغِيِّ فولَدَت منك. قال: أين الصَّبي؟ فجاؤَوا به فقال: دَعوني حتى أُصلَّي، فصلَّى فلمَّا انْصرف أتى الصَّبي فَطَعن في بَطنه، وقال: يا غُلام مَنْ أبوك؟ قال: فلانٌ الراعي، فأقبلوا على جُريج يقبلونه ويَتمسَّحون به، وقالوا: نَبْنِي لك صَوْمَعَتَكَ من ذهب. قال: لا، أعِيدُوها من طين كما كانت، ففعلوا. وبينا صبي يَرضع من أُمِّهِ فمرَّ رجل راكب على دابة فَارِهة وَشَارَةٍ حسَنَة، فقالت أمه: اللهم اجعل ابْني مثل هذا، فَترك الثَّدْي وأقْبَلَ إليه فنَظَر إليه، فقال: اللَّهم لا تجعلني مثْلَه، ثم أقْبَلَ على ثَدْيه فجعل يَرتضع»، فكأني أنظر إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم وهو يَحكي ارتْضَاعه بِأصْبَعِهِ السَّبَّابَة في فِيه، فجعل يَمُصُّهَا، قال: «ومَرُّوا بجارية وهم يَضْرِبُونها، ويقولون: زَنَيْتِ سَرقت، وهي تقول: حَسبي الله ونعم الوكيل. فقالت أمه: اللَّهم لا تجعل ابني مِثلها، فترك الرَّضاع ونظر إليها، فقال: اللَّهم اجعلني مِثْلَها، فَهُنَالك تَرَاجَعَا الحديث، فقالت: مرَّ رجلٌ حَسَنُ الهَيْئَةِ ، فقلت: اللَّهم اجعل ابْنِي مِثْلَه، فقلت: اللَّهم لا تَجْعَلْنِي مِثْله، ومَرُّوا بهذه الأَمَة وهم يَضربونها ويقولون: زَنَيْتِ سَرقت، فقلت: اللَّهم لا تجعل ابني مِثلها، فقلت: اللَّهم اجعلني مِثلها؟! قال: إن ذلك الرَّجُل كان جبَّارا، فقلت: اللَّهم لا تجعلني مِثْله، وإن هذه يقولون: زَنَيْتِ، ولم تَزْنِ وسَرقْتِ، ولم تَسْرِقْ، فقلت: اللَّهم اجْعَلْنِي مِثْلَهَا».
A kan Abu Hurairah - Allah ya yarda da shi - a kan annabi - tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - wanda ya ce: “Uku ne kawai suka yi magana a cikin shimfiɗar jariri: Yesu, ɗan Maryama, da mamallakin Jarij, kuma Greg ya kasance mutum ne mai yawan ibada, ya Haga Greg, sannan ya ce: Ya Ubangiji, mahaifiyata da addu'ata, don haka na karvi addu'arsa, sai ta tafi. Kuma a lokacin da ya kasance gobe, sai ta je masa yayin da yake salla, sai ta ce: Ya Greg, sai ya ce: Wanne ne Ubangijin mahaifiyata da addu'ata, don haka ya karvi sallarsa, kuma idan ta kasance gobe ta zo gare shi yayin da yake sallah, sai ta ce: Ya Greg, sai ya ce: Mene ne Ubangijin mahaifiyata da addu'ata, sai ta ce: Ya Allah, kada ka mutu har sai ya kalli fuskokin karuwai. Don haka ya tuna da Bani Isra’ila Grija da bautarsa, kuma wata karuwa tana kwaikwayon kyawunta, sai ta ce: Idan kuna so, da ni za a jarabce ni da shi, sai ta bayyana gare shi, kuma bai kula ba. zuwa gare ta.Saboda haka suka sauko da shi suka lalata dakin da yake ciki, suka sanya shi suka doke shi, don haka ya ce: Mece ce sana'ar ku? Sai suka ce: Ka yi zina da wannan karuwa, kuma ita ce ta haife ka. Ya ce: Ina yaron yake? Sannan suka kawo shi suka ce: Bari in yi Sallah har sai na yi Sallah.Ya yi Sallah.Lokacin da ya tafi, sai yaron ya zo ya daba masa wuka a ciki, ya ce: Haba yaro, wane ne babanka? Ya ce: Haka-da-haka Makiyayin, don haka suka zo wurin Greg, suka sumbace shi kuma suka shafe shi, suka ce: Mun gina maka sila ta zinariya. Ya ce: A'a, dauke shi daga laka yadda yake, haka kuwa suka yi. A cikinmu akwai wani yaro mai shayarwa daga mahaifiyarsa, sai wani mutum da yake hawa kan wata dabba mai ni'ima da wata alama mai kyau ya wuce, sai mahaifiyarsa ta ce: Ya Allah ka sanya dana kamar haka, sai ya bar nono ya zo gare shi, don haka sai ya dube shi, ya ce: Ya Allah, kada ka sanya ni kamar shi, sai ya sumbace ni, sai ya sumbace ni - - Allah Ya yi tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi - yayin da yake ba da labarin shayarwarsa da yatsa a ciki, sai ya fara tsotsa. Ya ce: “Sun wuce kusa da wata baiwa yayin da suke mata duka, sai suka ce: Na sata, sai ta ce: Allah Mai rahama ne, kuma Ee, wakilin. Mahaifiyarsa ta ce: Ya Allah, kada ka sanya dana ya zama kamar ta, sai ya bar nono ya dube ta, sai ya ce: Ya Allah, ka sanya ni kamar ta, don a can ne muka sake yin hadisin. Kuma suka ce: Ni sace sace na, sai na ce: Ya Allah, kada ka sanya dana kamar ta, sai na ce: Ya Allah, ka sanya ni kamar ta?! Ya ce: Wannan mutumin babban mutum ne, sai na ce: Ya Allah, kada ka sanya ni kamar shi, kuma wadannan suna cewa: Na yi zina, kuma ban yi zina ba, kuma na yi sata, kuma ban yi sata ba, sai na ce: Ya Allah , sanya ni kamar ta.
Bukhari da Muslim suka Rawaito shiDarajaIngantacce ne
Madogara

كنوز رياض الصالحين، تأليف: حمد بن ناصر بن العمار، الناشر: دار كنوز أشبيليا، الطبعة الأولى: 1430 هـ. بهجة الناظرين، تأليف: سليم بن عيد الهلالي، الناشر: دار ابن الجوزي ، سنة النشر: 1418 هـ- 1997م. نزهة المتقين، تأليف: جمعٌ من المشايخ، الناشر: مؤسسة الرسالة، الطبعة الأولى: 1397 هـ، الطبعة الرابعة عشر 1407 هـ. شرح رياض الصالحين، تأليف: محمد بن صالح العثيمين، الناشر: دار الوطن للنشر، الطبعة: 1426 هـ. رياض الصالحين، تأليف: محيي الدين يحيى بن شرف النووي، تحقيق: د. ماهر بن ياسين الفحل ، الطبعة: الأولى، 1428 هـ. دليل الفالحين، تأليف: محمد بن علان، الناشر: دار الكتاب العربي، نسخة الإلكترونية ، لا يوجد بها بيانات نشر. صحيح البخاري، تأليف: محمد بن إسماعيل البخاري، تحقيق: محمد زهير الناصر، الناشر: دار طوق النجاة الطبعة: الأولى، 1422هـ. صحيح مسلم، تأليف: مسلم بن الحجاج النيسابوري، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت. دروس وعبر من صحيح القصص النبوي، تأليف: شحاتة محمد صقر، الناشر: مكتبة دار العلوم، البحيرة، مصر.

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

‌Wasu mutane zasu zo a ƙarshen zamani masu ƙananan shekaru masu raunin hankula, suna faɗin mafi alherin zancen halitta (suna yawaita karatun Alƙur'ani), zasu fita daga Musulunci kamar yadda kibiya take fita daga abin da aka harba,

عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: إِذَا حَدَّثْتُكُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَأَنْ أَخِرَّ مِنَ السَّمَاءِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَكْذِبَ عَلَيْهِ، وَإِذَا حَدَّثْتُكُمْ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ فَإِنَّ الحَرْبَ خَدْعَةٌ، سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «يَأْتِي فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ حُدَثَاءُ الأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الأَحْلاَمِ، يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ البَرِيَّةِ، يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، لاَ يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ، فَأَيْنَمَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ، فَإِنَّ قَتْلَهُمْ أَجْرٌ لِمَنْ قَتَلَهُمْ يَوْمَ القِيَامَةِ».
Daga Aliyu - Allah Ya yarda da shi -: Idan na zantar da ku wani hadisi daga Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ace in faɗo daga sama shi ya fi soyuwa gareni daga in yi masa (Annabi) ƙarya, idan na zantar da ku a abinda yake tsakanina da ku to lallai yaƙi ɗan yaudara ne, na ji Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - yana cewa: «‌Wasu mutane zasu zo a ƙarshen zamani masu ƙananan shekaru masu raunin hankula, suna faɗin mafi alherin zancen halitta (suna yawaita karatun Alƙur'ani), zasu fita daga Musulunci kamar yadda kibiya take fita daga abin da aka harba, imaninsu ba zai ƙetare maƙogwaransu ba, a duk inda kuka gamu da su to ku kashesu, domin kashesu lada ne ga wanda ya kashesu a ranar alƙiyama».
Bukhari da Muslim ne suka rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Sarkin musulmai Aliyu ɗan Abu Ɗalib - Allah Ya yarda da shi - ya bada labarin cewa idan kuka ji ni ina zantar da wani hadisi daga Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - lallai cewa ni banayin alkunya bana yin jirwaye mai kama da wanka kuma bana yin tauriyya, kawai ina magana ne ɓaro-ɓaro, kuma a ce in faɗo daga sama shi ya fi sauƙi a gurina daga in zantar da ku wani hadisi daga Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - alhali ina yi masa ƙarya, idan na yi magana a abinda ke tsakanina da mutane to lallai cewa yaƙi ɗan yaudara ne, saboda haka zan iyayin alkunya ko in yi jirwaye mai kama da wanka ko in yi tauriyya, haƙiƙa na ji Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - yana cewa: Wasu matasa zasu zo a ƙarshen zamani masu ƙananan shekaru, masu raunin hankula, suna faɗin (magana daga) Alƙur'ani kuma suna yawaita karanta shi, zasu fita daga Musulunci kuma su ƙetare iyakokinsa kamar yadda kibiya take fita daga abinda aka harba, imaninsu ba ya wuce maƙogwaransu, a duk inda kuka haɗu da su to ku kashesu, domin cewa kashesu lada ne ga wanda ya kashesu a ranar alƙiyama.

Fa’idoji
  1. Bayanin wani abu daga cikin siffofin Khawarij.
  2. A cikin hadisin akwai alama daga alamomin Annabta, inda Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya bada labarin abinda zai faru a bayansa, sai ya faru kamar yadda ya bada labarin shi.
  3. Halaccin yin tauriyya da jirwaye mai kama da wanka a cikin yaƙi, yaudara a cikin yaƙi tana kasancewa ne ta hanyar yin tauriyya, kuma tana kasancewa ta hanyar bazata, da makamancinsu, ba tare da warware alƙawari ba ko (warware) amintarwa ba, saboda zuwan hani akan hakan.
  4. Nawawi ya ce akan (ma'anar) (Suna faɗa daga mafi alherin zancen talikai) Ma'anarsa: A zahirin al'amari kamar faɗinsu: Babu wani hukunci sai na Allah, da makamancinsa daga kiransu zuwa Littafin Allah - Mai girma da ɗaukaka -.
  5. Ibnu Hajar ya ce a cikin faɗinsa (Imaninsu ba ya ƙetare maƙogwaransu): Abin nufi cewa imani bai tabbata a cikin zukatansu ba; domin dukkan abinda ya tsaya a maƙogwaro bai ƙetare shi ba to ba ya kaiwa zuciya.
  6. Alƙali ya ce: Malamai sun yi ijma'i akan cewa Kahawarij da makamantansu cikin 'yan bidi'a da tawaye a duk lokacin da suka yi wa shugaba tawaye suka saɓa ra'ayin jama'a suka raba kawunan mutane to ya wajaba a yaƙesu bayan an yi musu gargaɗi, an gabatar da uzuri garesu.
Madogara

صحيح البخاري (4/ 200) (3611). صحيح مسلم (2/ 746) (1066). النهاية في غريب الحديث والأثر (259)(866). البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (20/ 264) (20/ 258). إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري (6/ 58).

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Mafi alherinku zamanina, sannan waɗanda suke biye musu, sannan waɗanda suke biye musu

عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خَيْرُكُمْ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ» قَالَ عِمْرَانُ: لاَ أَدْرِي أَذَكَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدُ قَرْنَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةً، قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ بَعْدَكُمْ قَوْمًا يَخُونُونَ وَلاَ يُؤْتَمَنُونَ، وَيَشْهَدُونَ وَلاَ يُسْتَشْهَدُونَ، وَيَنْذِرُونَ وَلاَ يَفُونَ، وَيَظْهَرُ فِيهِمُ السِّمَنُ».
Daga Imran ɗan Hussain - Allah - Ya yarda da su - ya ce: Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya ce: «Mafi alherinku zamanina, sannan waɗanda suke biye musu, sannan waɗanda suke biye musu» Imran ya ce: Ban sani ba shin Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agatre shi - bayan nan ya ambaci ƙarni biyu ne ko uku, Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya ce: «Lallai a bayanku za'a samu wasu mutane zasu dinga ha'iinci ba'a amince musu ba, sunayin shaida ba tare da an nemi shaidarsu ba, suna bakance ba sa cikawa, kuma ƙiba zata bayyana a cikinsu».
Bukhari da Muslim ne suka rawaito shiDarajaIngantacce ne
Sharhi

Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya bada labarin cewa mafi alherin ɗabaƙa ta mutane masu taruwa a zamani ɗaya sune ɗabaƙar sahabban da a cikinsa akwai Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - da sahabbansa, sannan waɗanda suke biye musu cikin muminan da suka riski sahabbai amma ba su riski Manzon Allah ba, sannan waɗanda suke biye musu sune masu biyewa tabi'ai, sahabin ya yi kaikawo a cikin ambatan waɗanda suke biye musu ga ƙarni na huɗu. Sannan tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya ce: Lallai a bayansu za'a samu wasu mutane zasu dinga ha'inci, mutane ba za su amince da su ba, kuma zasu dinga yin shaida kafin a nemi shaida daga garesu, zasu yi bakance ba sa cikawa, zasu dinga yalwatawa a ciye-ciye da abubuwan sha har sai ƙiba ta bayyana a cikinsu.

Fa’idoji
  1. Mafi alherin ƙarni da jama'a a dukkan shekarun duniya shi ne ƙarnin da Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya rayu a cikinsa da sahabbansa, haƙiƙa ya zo a cikin Sahihul Bukhari daga gare shi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - cewa shi ya ce: "An aikoni daga mafi alherin zamaninnikan Banu Adam ƙarni sai ƙarni, har na zama daga ƙarnin da nake a cikinsa".
  2. Ibnu Hajar ya ce: Wannan hadisin ya hukunta cewa sahabbai su zama sun fi tabi'ai, tabai'ai kuma sun fi waɗanda ke binsu, sai dai wannan fifikon shin dangane da tattaron jama'a ne ko ɗaiɗaiku? Wannan abu ne na bincike, amma ra'ayi na biyun (ɗaiɗaiku) shi ne wanda jumhur ɗin malamai suka tafi akai.
  3. Nuni zuwa lazimtar bin hanyar zamaninnika uku na farko; domin cewa wanda zamaninsa ya kusanci zamanin Annabta to shi ya fi falala da ilimi da koyi da shiriyar Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi -.
  4. Bakance: Shi ne mukallafi ya lazimtawa kansa wani aikin ɗa'ar da Mai Shari’a ba ta lazimta masa ba ta hanyar maganar da take nuni a kansa.
  5. Zargin ha'inci da rashin cika alƙawari da rataya da duniya.
  6. Zargin shaida ba tare da an nemi shaidarsu ba idan mai haƙƙin yana sanin hakan, idan ya kasance ba shi da sanin hakan sai ya shiga cikin faɗinsa - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi -: «Shin bana baku labari ba da mafi alherin masu shaida shi ne wanda yake zuwa da shaidarsa kafin a tambaye shi ita» Muslim ne ya ruwaito shi .
Madogara

صحيح البخاري (3/ 171) (2651). صحيح مسلم (4/ 1964) (2535)، (3/ 1344) (1719). النهاية في غريب الحديث والأثر (747). نيل الأوطار (8/ 341).

Wannan hadisi a HadeethEnc.com

Kowane hadisi, daraja, sharhi da fa’ida a nan an nuna su daidai yadda HadeethEnc.com ke wallafa su, bisa sharuɗɗansa na sake wallafawa. Darajar ba ta ambaci wanda ya yanke hukuncin ba. Fassarorin da sharhohin na mawallafansu ne, kuma wasu suna bayyana hukunce-hukunce; masu bitar Sabīl ba su duba su ba. Hadisin Larabci shi ne nassin. Tushe: HadeethEnc.com