عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ» قَالُوا: وَمَا الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: «الرِّيَاءُ، يَقُولُ اللهُ عز وجل لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِذَا جُزِيَ النَّاسُ بِأَعْمَالِهِمْ: اذْهَبُوا إِلَى الَّذِينَ كُنْتُمْ تُرَاؤُونَ فِي الدُّنْيَا، فَانْظُرُوا هَلْ تَجِدُونَ عِنْدَهُمْ جَزَاءً؟».
از محمود بن لَبید ـ رضی الله عنه ـ روایت است که رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: «بیشترین چیزی که از آن بر شما بیمناک هستم، شرک اصغر است». گفتند: ای رسول خدا، شرک اصغر چیست؟ فرمود: «ریا؛ الله عزوجل در روز قیامت و هنگامی که مردم بنابر اعمال خود جزا داده می‌شوند، به آنان [یعنی ریاکاران] می‌گوید: نزد کسانی بروید که در دنیا برای آنان ریاکاری می‌کردید و ببینید آیا نزد آنان پاداشی می‌یابید؟».
به روایت احمددرجهحسن است
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر می‌دهد که بیشترین چیزی که از آن بر امتش می‌ترسد، شرک اصغر یعنی ریاست؛ اینکه به خاطر مردم اعمال [نیک] انجام دهند. سپس دربارهٔ مجازات ریاکاران در روز قیامت خبر داده که به آنان گفته می‌شود: نزد کسانی بروید که برای آنان کارهای نیک انجام می‌دادید و ببینید آیا می‌توانند به شما پاداش دهند و برای آن عمل به شما اجر دهند؟!
فواید
- واجب بودن اخلاص در عمل برای الله عزوجل و پرهیز نمودن از ریا.
- شدت دلسوزى پيامبر ـ صلى الله عليه وسلم ـ براى امتش و كوشش ايشان براى هدايت و نصيحت آنان.
- اگر این ترس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ نسبت به صحابه است که سروران نیکوکاران بودند، پس این بیم نسبت به کسانی که بعد از آنان می‌آیند، بیشتر است.
مرجع
مسند أحمد (39/ 39) (23630). الجديد في شرح كتاب التوحيد، لمحمد القرعاوي (ص57). الملخص في شرح كتاب التوحيد، لصالح الفوزان (ص45).