عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا مَاتَ عُرِضَ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالعَشِيِّ، إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الجَنَّةِ، وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ، فَيُقَالُ: هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى يَبْعَثَكَ اللَّهُ يَوْمَ القِيَامَةِ».
از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: «إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا مَاتَ عُرِضَ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ، إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ، فَيُقَالُ: هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى يَبْعَثَكَ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ». یعنی: «همانا هرگاه یکی از شما از دنیا برود، جایگاهش هر صبح و شام به او نشان داده می‌شود. اگر از اهل بهشت باشد، [جایگاهش] از [جایگاه‌های] اهل بهشت [به او نشان داده می‌شود]، و اگر از اهل دوزخ باشد، [جایگاهش] از [جایگاه‌های] اهل دوزخ [به او نشان داده می‌شود]. سپس گفته می‌شود: این جایگاه توست تا آنکه خداوند تو را در روز قیامت برانگیزد».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم خبر داده‌اند که هرگاه بنده‌ای از دنیا برود، منزلگاه و جایگاه مخصوص او در بهشت یا دوزخ، هر صبح و شام به او نشان داده می‌شود. اگر از اهل بهشت باشد، جایگاهش در بهشت، و اگر از اهل دوزخ باشد، جایگاهش در دوزخ [به او عرضه می‌گردد]. و به او گفته می‌شود: این همان جایگاهی است که در روز قیامت به سوی آن برانگیخته خواهی شد. این کار برای مؤمن، نعمتی [لذت‌بخش] و برای کافر، عذابی [دردناک] است.
فواید
- عذاب و نعمت قبر حق است.
- ابن حجر گفته است: این عرضه کردنِ [جایگاه] برای مؤمنِ باتقوا و کافر، آشکار است. اما در مورد مؤمن گناهکار (که اعمال نیک و بد را آمیخته)، این احتمال نیز وجود دارد که جایگاهش در بهشت - که سرانجام به آن خواهد رسید - به او نشان داده شود.
مرجع
صحيح البخاري (2/ 99-100) (1379). صحيح مسلم (4/ 2199) (2866). عمدة القاري شرح صحيح البخاري، لبدرالدين العيني (8/ 209). التنوير شرح الجامع الصغير، لمحمد الصنعاني (2/ 209). الإفصاح عن معاني الصحاح، ليحيى بن هبيرة (4/ 131).