پيامبرمان محمد صلى الله عليه و سلم

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به الله سوگند یاد می‌کند که هرکسی از این امت - یهودی باشد یا نصرانی یا از دین دیگری داشته باشد - دعوت پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به او رسیده باشد و درحالی از دنیا برود که به آن ایمان نیاورده باشد، از اهل دوزخ خواهد بود و جاودانه در آن می‌ماند.

1. عمومیت رسالت پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ که متوجه همهٔ جهانیان است؛ و وجوب پیروی از او و نسخ همهٔ شریعت‌ها توسط شریعت او.
2. کسی که به پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ کافر شود، ادعای او مبنی بر ایمان داشتن به سایر پیامبران ـ صلوات الله علیهم ـ سودی برایش ندارد.
3. کسی که دربارهٔ پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ چیزی نشنیده و دعوت اسلام به او نرسیده، معذور است و امر او در آخرت به الله تعالی موکول است.
4. بهره‌مندی از اسلام محقق می‌شود ولو اینکه پیش از مردن باشد؛ و حتی اگر در بیماری شدید باشد، مادامی که روح به حلقوم نرسیده باشد.
5. صحیح دانستن دین کافران - از جمله یهودیان و نصرانیان - کفر است.
6. ذکر یهودیان و نصرانیان در حدیث، نوعی هشدار به بقیهٔ کافران است؛ از این جهت که وقتی یهودیان و نصرانیان کتاب دارند و با این همه وضع‌شان چنین است، دیگران که کتاب ندارند من باب اولی در این حکم داخل‌اند؛ بنابراین همهٔ آنان باید در دین محمد ـ صلی الله علیه وسلم ـ داخل شوند و از او اطاعت کنند.

صحيح مسلم (1/ 134) (153). شرح النووي على مسلم (2/ 186). الإفصاح عن معاني الصحاح، لابن هبيرة (8/ 192). طرح التثريب في شرح التقريب، لعبد الرحيم العراقي (7/ 159).

گروهی نزد پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آمدند و چون نزد ایشان رسیدند، از روی مدح ایشان، سخنانی گفتند که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آنها را نپسندید، آنان گفتند: «تو سرور ما هستی»، پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: «سید و سرور، الله است». زیرا دارای سروری کامل بر آفریدگانش است و آنان بندگان او هستند. و گفتند: تو «بهترین مایی از نظر فضل» و بالاترین ما از نظر مرتبت و شرف و مزیت هستی. و تو «بزرگ‌ترین ما از نظر عطا هستی» و بخشنده‌ترین و والاترین و گرامی‌ترین ما هستی. سپس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آنان را ارشاد نمود که همان سخنان معمول خود را بگویند و در گزینش الفاظ تکلف نورزند و شیطان آنان را به سوی غلو و زیاده‌روی در مدح نکشاند که باعث وقوع در شرک و وسایل شرک می‌شود.

1. بزرگی قدر و منزلت پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در دل اصحابش و احترام آنان به او.
2. نهی از تکلف در الفاظ و میانه‌روی در گفتار.
3. حفاظت توحید از گفته‌ها و کارهایی که به آن خلل وارد می‌کند.
4. نهی از زیاده‌روی در مدح؛ زیرا از دروازه‌های ورود شیطان است.
5. پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ سرور فرزندان آدم است و آنچه در این حدیث آمده، از باب تواضع پیامبر و بیم آن است که مبادا نسبت به ایشان غلو کنند.

سنن أبي داود (7/ 184) (4806). مسند أحمد (26/ 234) (16307). الملخص في شرح كتاب التوحيد، لصالح الفوزان (ص424). الجديد في شرح كتاب التوحيد، لمحمد القرعاوي (ص472). مشكاة المصابيح، للألباني مشكاة المصابيح (3/ 1373).

رسول الله صلی الله علیه وسلم در روز قیامت می آید و برای الله متعال سجده نموده و دعا می کند، سپس الله متعال به او اجازه ی شفاعت عظمی را می دهد و پروردگارش به او می فرماید: «سؤال کن که به تو عنايت می شود و شفاعت کن که شفاعت تو پذيرفته می شود». یعنی سوال و درخواست و شفاعت تو مورد قبول واقع می گردد.

1- القول المفيد على كتاب التوحيد، دار ابن الجوزي، المملكة العربية السعودية، الطبعة: الثانية, محرم، 1424ه. 2- صحيح البخاري، المحقق: محمد زهير بن ناصر الناصر، الناشر: دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم ترقيم محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى، 1422هـ. 3- صحيح مسلم، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.

پیامبر صلی الله علیه وسلم خبر داده‌اند که الله تعالی پنج ویژگی به ایشان عطا کرده که به هیچیک از پیامبران پیش از او عطا نشده بود: نخست: با افتادن ترس در دل دشمنانم یاری داده شده‌ام، اگرچه بین من و آنان یک ماه فاصله باشد. دوم: همهٔ زمین برای ما مسجد و محل نماز است و هرجا که باشیم نماز می‌خوانیم؛ و در صورت ناتوانی در استفاده از آب، خاک زمین برای‌ ما پاک کننده است. سوم: غنایم جنگی برای ما حلال شده است؛ و غنایم همان چیزهایی است که مسلمانان در جنگ با کافران به دست می‌آورند. چهارم: شفاعت عظمی به من داده شده که مردم را از هول و هراس وضعیت حاکم در روز قیامت راحت خواهم کرد. پنجم: من به سوی همهٔ خلق - انس و جن - فرستاده شده‌ام، برخلاف پیامبران پیشین که تنها به سوی اقوام خود مبعوث می‌شدند.

1. مشروعیت شمردن نعمت‌های الله توسط بنده جهت بازگویی آنها و شکرگزاری از خداوند.
2. فضل الله عزوجل بر این امت و پیامبرش با این امتیازات و ویژگی‌ها.
3. وجوب انجام نماز در وقت آن در هر وضعیتی. چنانکه نمازگزار هریک از شروط و ارکان و واجبات نماز را که می‌تواند انجام می‌دهد.
4. شفاعتی که در بین پیامبران ویژهٔ پیامبر ما صلی الله علیه وسلم است بر چند نوع است. یکی از آنها شفاعت برای مردمان جهت آغاز داوری میان آنهاست؛ و دیگری: شفاعت برای وارد شدن بهشتیان به بهشت است؛ و شفاعت دیگر که ویژهٔ ایشان می‌باشد، شفاعت برای عمویش ابوطالب است که آتش دوزخ برایش آسان‌تر شود، نه آنکه از دوزخ بیرون آورده شود، زیرا کافر از دنیا رفت.
5. ویژگی‌های پیامبر صلی الله علیه وسلم بسیار است که همه در این حدیث نیامده است، از جمله آنکه: به ایشان جوامع الکلم (سخنان کوتاه اما پرمحتوا) عطا شده و نبوت و پیامبری با ایشان به پایان رسیده و صف‌های ما مانند صف‌های ملائکه قرار داده شده است و سایر ویژگی‌ها.

صحيح البخاري (1/ 74) (335). صحيح مسلم (1/ 370) (521). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام (ص74). تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، لابن عثيمين (1/ 94).

عایشه رضی الله عنها خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم درحالی از دنیا رفت که در خانه اش جز اندکی جو نبوده است. و ایشان همواره از این مقدار جویی مصرف می کرد که رسول الله صلی الله علیه وسلم باقی گذاشته بود؛ اما زمانی که آنها را وزن نمود، تمام شدند. و این دلیلی بر استمرار برکت رسول الله صلی الله علیه وسلم در آن غذای اندک می باشد که وزن و پیمانه نمی شد؛ و این خود دال بر توکل است. اما پیمانه و وزن به هنگام معامله امری مطلوب است تا هریک از دو طرف به حق خود برسند؛ اما وزن کردن به هنگام انفاق کار مناسبی نیست.

كنوز رياض الصالحين، أ.د. حمد بن ناصر بن عبد الرحمن العمار، دار كنوز إشبيليا، الطبعة الأولى: 1430 هـ. بهجة الناظرين، الشيخ: سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي. نزهة المتقين، د. مصطفى سعيد الخن، د. مصطفى البغا، محيي الدين مستو، علي الشرجبي، محمد أمين لطفي، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة الأولى: 1397 هـ 1977 م، الطبعة الرابعة عشرة 1407 هـ 1987م. شرح صحيح البخاري لابن بطال، المؤلف: ابن بطال أبو الحسن علي بن خلف بن عبد الملك، تحقيق: أبو تميم ياسر بن إبراهيم، دار النشر: مكتبة الرشد - السعودية، الرياض، الطبعة: الثانية، 1423هـ - 2003م. رياض الصالحين، د. ماهر بن ياسين الفحل، الناشر: دار ابن كثير للطباعة والنشر والتوزيع، دمشق - بيروت، الطبعة: الأولى، 1428 هـ - 2007 م. صحيح مسلم، المؤلف: مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت. صحيح البخاري، المؤلف: محمد بن إسماعيل أبو عبدالله البخاري الجعفي، المحقق: محمد زهير بن ناصر الناصر، الناشر: دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى، 1422هـ. المنهاج شرح صحيح مسلم بن الحجاج، المؤلف: أبو زكريا محيي الدين يحيى بن شرف النووي، الناشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت، الطبعة: الثانية، 1392.

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر می‌دهد که همهٔ امتش وارد بهشت می‌شوند جز کسی که امتناع ورزد! صحابه ـ رضی الله عنهم ـ گفتند: چه کسی امتناع می‌ورزد ای رسول الله؟! ایشان علیه الصلاة والسلام چنین پاسخ دادند: کسی که از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمانبرداری و پیروی و اطاعت کند وارد بهشت می‌شود، اما کسی که سرپیچی و نافرمانی کند و به شرع گردن ننهد، با اعمال بدش از وارد شدن به بهشت امتناع ورزیده است.

1. طاعت پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ از مصادیق طاعت الله است و سرپیچی و نافرمانی ایشان از مصادیق نافرمانی از الله است.
2. طاعت پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ موجب ورود به بهشت است و معصیت و نافرمانی او موجب دخول در آتش.
3. این بشارتی برای مطیعان این امت است که همهٔ آنان وارد بهشت خواهند شد مگر کسانی که از الله و پیامبرش سرپیچی و نافرمانی نماید.
4. دلسوزی پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در حق امتش و حرص ایشان بر هدایت آنان.

صحيح البخاري (9/ 92) (7280). فيض القدير شرح الجامع الصغير، للمناوي، المكتبة التجارية الكبرى – مصر، الطبعة: الأولى. بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين لسليم الهلالي، ط1، دار ابن الجوزي، الدمام، 1415هـ. التيسير بشرح الجامع الصغير، للمناوي، مكتبة الإمام الشافعي، الرياض، ط3.

انس رضی الله عنه می گوید: «وقت نماز فرا رسید». یعنی زمانی که صحابه به همراه رسول الله صلی الله علیه وسلم در مدینه بودند، وقت نماز عصر فرا رسید. کسانی که خانه های شان نزدیک مسجد بود برای وضو گرفتن به خانه های شان رفتند؛ و کسانی که خانه های شان دور از مسجد بود، با رسول الله صلی الله علیه وسلم باقی ماندند. در این هنگام ظرف سنگی کوچکی برای رسول الله صلى الله عليه وسلم آورده شد که اندکی آب داشت؛ و در برخی روایات ظرفِ پهن و کم عمقی توصیف شده است. این ظرف چنان کوچک بود که رسول الله صلی الله علیه وسلم نمی توانست دستش را در آن باز کند؛ انس می گوید: همه ی کسانی که همراه ایشان در مسجد بودند، از آن وضو گرفتند؛ گفتیم: چه تعداد بودید؟ انس گفت: بیش از هشتاد نفر.

دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، لابن علان، نشر دار الكتاب العربي، بدون تاريخ. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، نشر: مؤسسة الرسالة، الطبعة: الرابعة عشر، 1407هـ - 1987م. بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، للهلالي، نشر: دار ابن الجوزي. الطبعة الأولى 1418هـ. كنوز رياض الصالحين، نشر: دار كنوز إشبيليا، الطبعة: الأولى، 1430هـ - 2009م. صحيح البخاري، نشر: دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم ترقيم محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ. صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، نشر: دار إحياء التراث العربي، بيروت.

شب معراج جبریل برای رسول الله صلی الله علیه وسلم دو پیاله ی پُر از شراب و شیر آورد. و رسول الله صلی الله علیه وسلم به آن دو نگریست، گویا ایشان را در انتخاب یکی از این دو مخیر کرده بودند. و ایشان شیر را انتخاب کرد. جبریل گفت: «حمد و ستايش ويژه ی الله است که تو را به سوی فطرت رهنمون شد»؛ یعنی: علامت اسلام و استقامت را برگزیدی. و شیر را نشانه و علامت آن دانست، زیرا پاک و طاهر و گوارا و موجب سلامتی است. و در ادامه می گوید: «اگر پياله ی شراب را می گرفتی، امتت گمراه می شد».

1-بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين؛ تأليف سليم الهلالي، دار ابن الجوزي. 2-دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين؛ لمحمد بن علان الشافعي، دار الكتاب العربي-بيروت. 3-رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين؛ للإمام أبي زكريا النووي، تحقيق د. ماهر الفحل، دار ابن كثير-دمشق، الطبعة الأولى، 1428هـ. 4-شرح رياض الصالحين؛ للشيخ محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ. 5-صحيح البخاري –الجامع الصحيح-؛ للإمام أبي عبدالله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ. 6-صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبدالباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ. 7-كنوز رياض الصالحين؛ فريق علمي برئاسة أ.د. حمد العمار، دار كنوز إشبيليا-الرياض، الطبعة الأولى، 1430هـ. 8-نزهة المتقين شرح رياض الصالحين؛ تأليف د. مصطفى الخِن وغيره، مؤسسة الرسالة-بيروت، الطبعة الرابعة عشر، 1407هـ.