عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ»، قَالَ عُمَرُ: فَوَاللهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا مُنْذُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهَا ذَاكِرًا وَلَا آثِرًا.
از عمر بن خطاب ـ رضی الله عنه ـ روایت است که گفت: رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «إِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ»: «الله عزوجل شما را از سوگند خوردن به پدرانتان باز می‌دارد». عمر ـ رضی الله عنه ـ می‌گوید: به الله سوگند از وقتی که آن را از رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ شنیدم به آن (یعنی پدران) سوگند یاد نکردم، نه خود به عمد چنین سوگندی خوردم و نه آن را از دیگری نقل نمودم.
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان می‌دارد که الله عزوجل از سوگند خوردن به پدران نهی کرده است؛ پس هرکه قصد سوگند خوردن دارد، نباید سوگند یاد کند مگر به الله و به دیگری قسم نخورد. سپس عمر بن خطاب ـ رضی الله عنه ـ ذکر می‌کند که از وقتی نهی از این نوع سوگند خوردن را از رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ شنیده است، هرگز به آن سوگند یاد نکرده است؛ چنانکه نه خود به عمد چنین سوگندی یاد نموده و نه سوگند دیگری به غیر الله را نقل نموده است.
فواید
- تحریم سوگند به غیر الله، به ویژه سوگند خوردن به پدران؛ زیرا از عادات جاهلیت است.
- سوگند: یعنی قسم خوردن به الله یا به نام‌ها یا صفات الله برای امری جهت تاکید بر آن.
- فضیلت عمر ـ رضی الله عنه ـ در سرعت پذیرش [امر پیامبر] و فهم نیکو و وَرَع و پرهیزگاری او.
مرجع
صحيح البخاري (8/ 132) (6647). صحيح مسلم (3/ 1266) (1646). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام (ص684). الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري (2/ 134).