از مادر مؤمنان عایشه ـ رضی الله عنها ـ روایت است که: اُمّ سلمه به رسول خدا ـ صلى الله عليه وسلم ـ درباره کلیسایی که در سرزمین حبشه دیده بود و به آن «ماریا» گفته میشد، یاد کرد. او آنچه را که در آن کلیسا از تصاویر دیده بود، براى ايشان يادآور شد. پس رسول الله ـ صلى الله عليه وسلم ـ فرمودند: «أُولَئِكَ قَوْمٌ إِذَا مَاتَ فِيهِمُ الْعَبْدُ الصَّالِحُ، أَوِ الرَّجُلُ الصَّالِحُ، بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا، وَصَوَّرُوا فِيهِ تِلْكَ الصُّوَرَ، أُولَئِكَ شِرَارُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللهِ»: «آنان قومى هستند هرگاه بندهٔ صالحى يا مرد نیکوکاری در ميان آنان وفات كند، بر روى قبر وى مسجدى بنا میکنند و در آن اين تصويرها را ایجاد میکنند، آنان بدترين مردمان نزد الله هستند».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
ام المؤمنین ام سَلَمه ـ رضی الله عنها ـ برای پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بازگو میکند که وقتی در سرزمین حبشه بوده است، کلیسایی را دیده که به آن ماریه میگفتند و در آن تصاویر و نقش و نگارها و تمثالهایی بوده است؛ و از روی تعجب و شگفتزدگی این مساله را بازگو میکند. پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به بیان اسباب ایجاد این تصاویر میپردازد و میفرماید: کسانی که ذکر نمودی، چنین بودند که اگر شخص صالحی در میانشان میمرد، بر قبر او مسجدی (عبادتگاهی) میساختند و در آن نماز میگزاردند و آن تصاویر را ایجاد میکردند. و بیان داشتند که انجام دهندهٔ چنین کاری بدترین مردم نزد الله تعالی است؛ زیرا کارش به شرک میانجامد.
فواید
تحریم مسجد ساختن بر قبور یا نماز خواندن به سوی قبر یا دفن مردگان در مساجد، تا مانعی در مسیر ارتکاب شرک باشد.
ساختن مساجد بر روی قبور و نصب تصاویر در آن، از کارهای یهودیان و نصرانیان است و کسی که چنین کند، خود را شبیه آنان ساخته است.
تحریم قرار دادن تصاویر موجودات ذی روح.
کسی که بر قبر مسجدی بسازد و در آن تصاویری قرار دهد، از بدترین خلقِ الله تعالی است.
حمایت کامل شریعت از توحید با جلوگیری از همهٔ وسائلی که ممکن است به شرک منجر شود.
نهی از غلو در صالحان؛ زیرا سبب گرفتار شدن به شرک است.
مرجع
صحيح البخاري (1/ 94) (434).
صحيح مسلم (1/ 375) (528).
مرقاة المفاتيح، لعلي القاري (7/ 2857).
توضيح الأحكام مِن بلوغ المرام، لعبد الله البسام (2/ 115).
فتح ذي الجلال والإكرام شرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (1/ 598).
منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (2/ 469).
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص290).
الجديد في شرح كتاب التوحيد، لمحمد القرعاوي (ص183).
الملخص في شرح كتاب التوحيد، لصالح الفوزان (ص168).
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همانگونه که HadeethEnc.com منتشر میکند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمیآورد. ترجمهها و شرحها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان میکنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکردهاند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com