سخن گفتن پيامبر صلى الله عليه و سلم

حدیث عایشه رضی الله عنها می گوید: سخن رسول الله صلی الله علیه وسلم سخنی آشکار و روشن بود؛ به این معنا که حروف و کلمات آن جدا از هم بود و درهم نبود و برای هر شنونده ای بدون ابهام و ایراد بود؛ حتی به سبب تانی و درنگی که در سخن گفتن داشت، اگر کسی می خواست می توانست حروف و کلماتش را بشمارد؛ چون به رسول الله صلی الله علیه وسلم جوامع الکلم یا سخنان کوتاه و پر محتوا عنایت شده بود؛ سخنانی با الفاظی اندک و معانی جامع و شامل؛ شایسته و مناسب است که سخن گفتن انسان چنان درهم نباشد که شنونده متوجه نشود و یا بخشی از کلام بر او پنهان بماند. چون هدف از سخن گفتن تفهیم مخاطب می باشد و هرچه سخنی به این هدف نزدیک تر باشد، بهتر و مناسب تر است. همچنین باید این نکته را در نظر داشت که به کار بردن چنین اسلوب شیوا و روشنی در سخن گفتن و سه بار تکرار کردن آن برای کسی که متوجه نشده یا آن را درک نکرده است، پیروی از رسول الله صلی الله علیه وسلم می باشد؛ و در پیش گرفتن این اسلوب با این نگاه که پیروی از رسول الله صلی الله علیه وسلم می باشد باعث ثواب و پاداش بوده و با درک مطلب برادر مسلمان همراه است. و به همین ترتیب شایسته است، احساس و نیت پیروی از رسول الله صلی الله علیه وسلم در انجام تمام سنت های ایشان مد نظر باشد تا هم اتباع و پیروی صورت گیرد و هم ثواب و پاداش حاصل گردد.

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي، ط1، دار ابن الجوزي، الدمام، 1415هـ. جامع الترمذي، تحقيق وتعليق: أحمد محمد شاكر وآخرون، ط2، شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي، مصر، 1395هـ. تطريز رياض الصالحين، للشيخ فيصل المبارك، ط1، تحقيق: عبد العزيز بن عبد الله آل حمد، دار العاصمة، الرياض، 1423هـ. دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، لمحمد علي بن محمد بن علان، ط4، اعتنى بها: خليل مأمون شيحا، دار المعرفة، بيروت، 1425هـ. رياض الصالحين للنووي، ط1، تحقيق: ماهر ياسين الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، 1428هـ. رياض الصالحين، ط4، تحقيق: عصام هادي، وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامية القطرية، دار الريان، بيروت، 1428هـ. كنوز رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين برئاسة حمد بن ناصر العمار، ط1، كنوز إشبيليا، الرياض، 1430هـ. سلسلة الأحاديث الصحيحة وشيء من فقهها وفوائدها للألباني، ط1، مكتبة المعارف للنشر والتوزيع، الرياض، 1422هـ. سنن أبي داود، تحقيق: محمد محيي الدين عبد الحميد، المكتبة العصرية، بيروت. مسند الإمام أحمد بن حنبل، تحقيق: شعيب الأرنؤوط و عادل مرشد، وآخرون، تحت إشراف: د عبد الله بن عبد المحسن التركي، ط1، مؤسسة الرسالة، 1421هـ. شرح رياض الصالحين، للشيخ ابن عثيمين، دار الوطن للنشر، الرياض، 1426هـ. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين، ط14، مؤسسة الرسالة، 1407هـ.

در حدیث انس بن مالک رضی الله عنه آمده که هرگاه رسول الله صلی الله علیه وسلم سخن می گفت، سه بار آن را تکرار می کرد تا خوب فهمیده شود. و این یعنی اگر با یک بار فهمیده می شد آن را تکرار نمی کرد. اما زمانی که دیگری سخن انسان را نفهمد یا به خوبی درک نکند، برای او تکرار می شود تا آن را خوب فهمیده و درک کند؛ یا اینکه اگر دیگری گوشش سنگین باشد و مشکل شنوایی داشته باشد، یا با وجود سر و صدا، در این موارد مستحب است که سخن تکرار گردد تا مخاطب آن را بفهمد. همچنین هرگاه رسول الله صلی الله علیه وسلم به قومی سلام می کرد، سه بار به آنها سلام می کرد؛ یعنی بیش از سه بار سلام کردن را تکرار نمی کرد؛ یک بار سلام می کرد، اگر پاسخی دریافت نمی کرد، دوباره سلام می کرد و اگر برای بار دوم هم پاسخی نمی شنید، برای بار سوم سلام می کرد. و چون در بار سوم پاسخی نمی شنید، دیگر سلام را تکرار نمی کرد. همچنین در اجازه گرفتن به همین شیوه سه بار اجازه می گرفت. یعنی هرگاه کسی برای ورود به خانه ی دیگری اجازه خواست، سه بار در می زند و چون پاسخی دریافت نکرد باز می گردد؛ و این سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم می باشد که هر کاری را نهایتا سه بار انجام می داد.

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي، الدمام، الطبعة: الأولى، 1415هـ. تطريز رياض الصالحين، فيصل بن عبد العزيز المبارك، تحقيق: عبد العزيز بن عبد الله آل حمد، دار العاصمة للنشر والتوزيع، الرياض، الطبعة: الأولى، 1423ه - 2002م. رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين، أبو زكريا محيي الدين النووي، تحقيق ماهر الفحل، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، الطبعة: الأولى، 1428هـ. رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين، أبو زكريا محيي الدين النووي، تحقيق: عصام هادي، وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامية القطرية، دار الريان، بيروت، الطبعة: الرابعة، 1428هـ. شرح رياض الصالحين، محمد بن صالح العثيمين، دار الوطن، الرياض، الطبعة: 1426هـ. صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة: الأولى، 1422هـ. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة: الرابعة عشر، 1407هـ.