عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : «لأَنْ يَلَجَّ أحدُكم في يَمِينِه في أهْلِه آثَمُ له عند الله تعالى من أن يُعْطِي كَفَّارَتَهُ التي فرض الله عليه».
از ابوهريره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمودند: «لأَنْ يَلَجَّ أَحَدُكُمْ في يَمِينِهِ فِي أهْلِهِ آثَمُ لَهُ عِنْدَ اللهِ تَعَالَى مِنْ أنْ يُعْطِي كَفَّارَتَهُ الَّتي فَرَضَ اللهُ عَلَيْهِ»: «اگر يکی از شما در رابطه با خانواده اش سوگندی ياد کند (که به زيان آنهاست و حاضر نشود سوگندش را بشکند، بدان جهت که نام الله را سوگند خورده) گناهش نزد الله بيش از آن است که کفاره ی سوگندش را که الله بر او فرض کرده، ادا کند».
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
حدیث مذکور به این معناست که اگر مسلمانی در مورد خانواده اش سوگندی یاد کند که در صورت نشکستن آن، ضرری متوجه خانواده اش می شود و در بازگشتن وی از سوگندش معصیت و نافرمانی الله متعال نباشد، اما لجبازی کرده و بر سوگند خود اصرار داشته باشد، در این صورت گناه وی بیشتر و بزرگتر از این است که سوگند خود را شکسته و از آن باز گردد و کفاره اش را بپردازد. چون در صورت شکستن سوگند بر او لازم است که کفاره اش را بپردازد و الله متعال این را بر او فرض کرده است؛ و نباید در چنین شرایطی لجبازی کند و بر سوگند خود اصرار داشته باشد؛ مادامی که بازگشت وی از سوگند مذکور، با معصیت و نافرمانی الله همراه نباشد. بلکه در این صورت لجبازی و اصرار وی بر سوگندش، گناه و معصیت بزرگی است، چون با ضرر و زیان به خانواده همراه است. حال آنکه الله متعال راه وی را باز گذاشته است. و در صحیحین روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «وإذَا حَلَفْتَ عَلى يَمِينٍ، فَرَأَيت غَيرها خَيرًا مِنهَا، فَأْتِ الَّذي هُو خيرٌ، وكَفِّرْ عَن يَمينِكَ»: «و هرگاه بر انجامِ کاری سوگند خوردی و سپس خلافِ آن کار را بهتر دانستی، همان کار بهتر را انجام بده و کفّاره ی سوگندت را بپرداز».
مرجع
شرح رياض الصالحين، تأليف: محمد بن صالح العثيمين، الناشر: دار الوطن للنشر، الطبعة: 1426 هـ
بهجة الناظرين، تأليف: سليم بن عيد الهلالي، الناشر: دار ابن الجوزي ، سنة النشر: 1418 هـ- 1997م
صحيح البخاري، تأليف: محمد بن إسماعيل البخاري، تحقيق: محمد زهير الناصر، الناشر: دار طوق النجاة الطبعة: الأولى، 1422هـ
صحيح مسلم، تأليف: مسلم بن الحجاج النيسابوري، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
رياض الصالحين، تأليف : محيي الدين يحيى بن شرف النووي ، تحقيق: د. ماهر بن ياسين الفحل ، الطبعة: الأولى، 1428 هـ
المنهاج شرح صحيح مسلم، تأليف: محيي الدين يحيى بن شرف النووي، الناشر: دار إحياء التراث العربي، الطبعة: الثانية 1392 هـ
فتح الباري شرح صحيح البخاري، تأليف: أحمد بن علي بن حجر العسقلاني، رقمه وبوب أحاديثه: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار المعرفة - بيروت، 1379 هـ
مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، تأليف: علي بن سلطان القاري، الناشر: دار الفكر، الطبعة: الأولى، 1422هـ.
عن أنس أن الرُّبَيِّعَ عمته كَسَرَتْ ثَنِيَّةَ جارية، فطلبوا إليها العفو فأبوا، فعرضوا الأرْشَ فأبَوْا، فأتوا رسول الله صلى الله عليه وسلم وأبوا إلا القصِاَصَ فأمر رسول الله صلى الله عليه وسلم بالقصاص، فقال أنس بن النضر: يا رسول الله أَتُكْسَرُ ثَنِيَّةُ الرُّبَيِّعِ؟ لا والذي بعثك بالحق لا تُكسر ثنيتها. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : «يا أنسُ، كتابُ اللهِ القصاصُ». فرضي القومُ فَعَفَوْا، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : «إن من عباد الله من لو أقسم على الله لأبَرَّهُ».
از انس رضی الله عنه روایت است که رُّبَيِّع عمه ی وی دندان های پیشین دختر جوانی را شکست. بنابراین از آن دختر طلب بخشش کردند که نپذیرفت؛ و به او پیشنهاد ارش (بهای ما به التفاوت دندان های سالم و آسیب دیده) دادند که باز هم نپذیرفت. و تنها خواسته ی آنها قصاص بود؛ و رسول الله صلی الله علیه وسلم به قصاص دستور داد؛ این بود که انس بن نضر رضی الله عنه گفت: ای رسول خدا، آیا دندان های پیشین رُّبَيِّع شکسته می شوند؟ نه به خداوندی که تو را به حق مبعوث کرده، دندان های پیشین وی شکسته نمی شوند. پس رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «يَا أَنَسُ كِتَابُ اللَّهِ القِصَاصُ»: «ای انس، حکم کتاب الله قصاص است». این بود که قوم آن دختر راضی شدند و بخشیدند. و رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّهُ»: «از میان بندگان الله کسانی هستند که چون به الله سوگند یاد کنند، الله متعال سوگندشان را تحقق می بخشد».
متفق علیه، این لفظ بخاری استدرجهصحیح است
شرح
حدیث مذکور می گوید: رُّبَيِّع رضی الله عنها برخی از دندان های پیشین دختر جوانی از انصار را شکست و رسول الله صلی الله علیه وسلم به خواست آن دختر قصد داشت قصاص را بر او جاری کند و دندان های رُّبَيِّع شکسته شود. لذا انس بن نضر که برادر رُّبَيِّع می باشد، برخاسته و به صورت استفهامی و نه جهت انکار حکم الله سوال می کند و از باب حسن ظن به الله متعال سوگند یاد می کند که دندان های رُّبَيِّع شکسته نمی شود؛ بنابراین رسول الله صلی الله علیه وسلم برای او یادآور می شود که حکم الله در این زمینه قصاص است؛ وقتی آن دختر و قومش این وضعیت را می بینند، به دیه رضایت داده و از قصاص گذشت می کنند. اینجاست که رسول الله صلی الله علیه وسلم خبر می دهد: از میان بندگان الله کسانی هستند که اگر سوگند یاد کنند الله متعال آن را تحقق می بخشد و این به دلیل خوبی آنها و اطمینان شان به الله متعال است.
مرجع
صحيح البخاري -الجامع الصحيح-؛ للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ.
صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ.
منحة العلام في شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله الفوزان-طبعة دار ابن الجوزي-الطبعة الأولى 1428.
توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله البسام- مكتبة الأسدي - مكة المكرمة - الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م.
تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام:تأليف الشيخ صالح الفوزان- عناية عبد السلام السليمان - مؤسسة الرسالة الطبعة الأولى
فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام للشيخ ابن عثيمين- المكتبة الإسلامية القاهرة- تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى 1427-
فتح الباري شرح صحيح البخاري- أحمد بن علي بن حجر العسقلاني الشافعي- دار المعرفة - بيروت،رقم كتبه وأبوابه وأحاديثه: محمد فؤاد عبد الباقي- قام بإخراجه وصححه وأشرف على طبعه: محب الدين الخطيب- عليه تعليقات العلامة: عبد العزيز بن عبد الله بن باز.
البدرُ التمام شرح بلوغ المرام/ الحسين بن محمد بن سعيد ، المعروف بالمَغرِبي - المحقق: علي بن عبد الله الزبن: دار هجر الطبعة: الأولى- 1414 هـ - 1994 م.
- بلوغ المرام من أدلة الأحكام، لابن حجر، دار القبس للنشر والتوزيع، الرياض - المملكة العربية السعودية الطبعة: الأولى، 1435 هـ - 2014 م.
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com